Εμφάνιση αναρτήσεων ταξινομημένων κατά συνάφεια για το ερώτημα SaneJoker. Ταξινόμηση κατά ημερομηνία Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων ταξινομημένων κατά συνάφεια για το ερώτημα SaneJoker. Ταξινόμηση κατά ημερομηνία Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 9 Ιουνίου 2015

Η Αφρική γέννησε τη σύγχρονη μουσική

Γελωτοποιός


Είχα γνωρίσει κάποτε έναν Χιλιανό, από τον οποίο έμαθα πολλά για τη μαγική σχεδόν χώρα του.

Εκείνος μου επισήμανε το εξής: Στη Χιλή, ίσως λόγω της γεωγραφικής θέσης ή επειδή δεν έχει απέραντες φυτείες, είχαν μεταφερθεί ελάχιστοι σκλάβοι απ” την Αφρική. Ο πληθυσμός της αποτελείται κυρίως από Ευρωπαίους άποικους (και όσους Ινδιάνους επέζησαν).

«Γι” αυτό», μου είπε ο Πατρίσιο, «στη Χιλή δεν έχουμε καλή μουσική».

~~

Δεν έχω διαβάσει κάτι σχετικό, όμως είναι ένα ευλογοφανές συμπέρασμα.

Όλα τα νέα είδη μουσικής στην Αμερικανική Ήπειρο δημιουργήθηκαν απ” τους σκλάβους Αφρικάνους.

Σάμπα, σάλσα, ρούμπα, μάμπο, calypso, και πιο βόρεια, η μπλουζ, το ragtime, η τζαζ, η μπήμποπ, το ροκ εν ρολ, η soul, η ρέγγε -κι αργότερα, από τους απογόνους τους, η ραπ και το χιπ -χοπ.

Όλες αυτές τις μουσικές, σχεδόν το σύνολο της σύγχρονης λαϊκής μουσικής, τις επινόησαν οι μαύροι -δεν χρησιμοποιώ τον όρο Αφροαμερικάνοι γιατί αυτός ενισχύει τη νοοτροπία της «φυλετικής αχρωματοψίας» (δείτε παλιότερο κείμενο http://sanejoker.info/2013/05/white-is-the-colour-of-money.html), οι μιγάδες και οι απόγονοι τους.

Ίσως πηγή όλων αυτών των ειδών να είναι ο ρυθμός, όπως αυτός μεταγγίστηκε (δια της βίας), απ” την Αφρική.

~~{}~~

Αντίθετα με το στερεότυπο, που θέλει την Αφρικανική μουσική να είναι πρωτόγονη κι απλή («ταμ-ταμ»), πρόκειται για μουσική εξόχως πολύπλοκη και δύσκολη.

Βασίζεται κυρίως στα κρουστά, αλλά η ποικιλομορφία των ρυθμών και των ηχοχρωμάτων είναι τέτοια που σε κάνει να σαστίζεις.

Ως κιθαρίστας νόμιζα, σαν βρέθηκα σ” ένα εργαστήριο κρουστών, το Κρουστόφωνο, ότι θα ήταν κάτι εύκολο να μάθω να παίζω. Έκανα λάθος.

Υπάρχουν, για παράδειγμα, τρεις τρόποι να χτυπήσεις με την παλάμη σου τη μεμβράνη ενός τζέμπε. Και μόνο η τεχνική για να ακούγεται καθαρά και διαφορετικά κάθε χτύπημα χρειάζεται μήνες (αν όχι χρόνια) για να ξεκινήσεις να παίζεις.

Οι ρυθμοί είναι τόσο πολύπλοκοι (και τόσο διαφορετικοί από χώρα σε χώρα) που μόνο αν έχεις γεννηθεί και μεγαλώσει μ” αυτά τα ακούσματα μπορείς να τους αναπαράγεις. Ένας από τους δασκάλους ταξίδευε και έμενε χρόνια στη Γκάνα για να φτάσει σ” ένα επίπεδο μέτριο (για τα δικά τους δεδομένα).

Και σε μια μπάντα κάθε περκασιονίστας παίζει κάτι άλλο, έναν διαφορετικό ρυθμό. Στα αυτιά ενός αδαούς κάθε κρουστό ακούγεται να παίζει άσχετους και κόντρα ρυθμούς. Όταν το ακούσεις συνολικά καταλαβαίνεις ότι από το χάος αναδύεται η μελωδική τάξη.

~~{}~~

Θυμάμαι την εμπειρία δυο φίλων μουσικών, έμπειρων στα τζαμαρίσματα και «μορφωμένων» στα ωδεία, που είχαν ταξιδέψει στην Κούβα.

Εκεί, ακόμα και στο πιο μικρό χωριό, υπάρχει μια αίθουσα ή συνήθως ένα αίθριο, όπου ο κόσμος μαζεύεται για χορέψει.

Ο ένας φίλος, μπασίστας στο όργανο, ζήτησε να παίξει για λίγο με την τοπική μπάντα.

«Ήταν αδύνατον», μου είχε πει όταν τον συνάντησα, «ν” ακολουθήσω τον ρυθμό. Δεν μπορούσα καν να καταλάβω τι έπαιζαν.»

~~{}~~

Οι μαύροι σκλάβοι, οι νέγροι, βρέθηκαν στον Νέο Κόσμο (τι υποκριτικό!) κουβαλώντας τον ρυθμό της Μητέρας Αφρικής. Εκεί έπιασαν στα χέρια τους ευρωπαϊκά όργανα: Πιάνο και κιθάρα, μπάντζο, πνευστά.

Αφού δεν τους επιτρεπόταν να σπουδάσουν μουσική, έπρεπε να την επανεφεύρουν, με τα νέα όργανα. Υπάρχουν ιστορίες για αριστερόχειρες μπλουζίστες που κρατούσαν την κιθάρα ανάποδα, με τις μπάσες χορδές κάτω.

Κανείς δεν τους δίδαξε τους κανόνες της δυτικής μουσικής. Τι ευτύχημα!

Όταν μαθαίνεις τους κανόνες σου είναι πολύ δύσκολο, όχι μόνο να τους ανατρέψεις, αλλά έστω να φανταστείς ότι μπορεί να υπάρξει κάτι άλλο.

Οι νέγροι (όπου «νέγρος» σημαίνει αυτόν που κατάγεται απ” την Υποσαχάρια Αφρική, και δεν είναι καθόλου υποτιμητικό) είχαν αυτό το «κάτι άλλο». Ήταν η ανάμνηση της ελεύθερης ζωής και της δικής τους μουσικής.

Δεν έπαιζαν για να κολακέψουν τους δασκάλους τους, αλλά για να νιώσουν ελεύθεροι ξανά.

Τραγουδούσαν ενώ μάζευαν βαμβάκι ή κακάο, για ν” αντέξουν.

Το βράδυ γυρνούσαν στα παραπήγματα τους και χόρευαν, για ν” αντέξουν, για να κάνουν σεξ.

Σε κάθε χώρα, σε κάθε φυτεία, γεννιόταν μια νέα μουσική.

Ακόμα και το Ευαγγέλιο, έτσι όπως τους επιβλήθηκε, εκείνοι το “καναν μουσική, το έκαναν γκόσπελ.

~~{}~~

Ίσως να έχει σημασία και η κοινωνική τους κατάσταση, ο αειθαλής ρατσισμός, που παγιδεύει τους μαύρους στα γκέτο.

Ο Λούις Άμστρονγκ έμαθε να παίζει τρομπέτα στο αναμορφωτήριο. Όταν, αργότερα, κάποιος δάσκαλος τον άκουσε του είπε ότι η κλίμακα ήταν λάθος.

«Όμως ακούγεται ωραία», απάντησε ο Satchmo the Great.

Αυτή ήταν η αρχή της τζαζ.

~

Η Μπίλι Χόλιντεϊ έζησε την παιδική της ηλικία στους δρόμους, αναγκάστηκε να γίνει πόρνη. Όταν ξεκίνησε να τραγουδάει, χωρίς καμία εκπαίδευση, ακόμα κι οι λευκοί υποκλίθηκαν στον πόνο που είχε η φωνή της. (Οι άγγελοι δεν τραγουδάνε μπλουζ http://sanejoker.info/2015/03/angels-cant-sing-the-blues.html)

Ο James Brown ήταν ένα εγκατελειμμένο παιδί, που έμαθε μουσική στα μπουρδέλα.

Ο Charlie «Bird» Parker έπιασε για πρώτη φορά σαξόφωνο στα δεκατέσσερα. Σε κανένα ωδείο του Κάνσας Σίτυ δεν επιτρεπόταν να φοιτούν «έγχρωμοι». (Η ορνιθολογία του Τσάρλι Πάρκερ http://sanejoker.info/2015/05/bird.html)

(Παρένθεση: Το μαύρο δεν είναι χρώμα, είναι η έλλειψη χρωμάτων. Να αποκαλείς έγχρωμο έναν μαύρο είναι σαν να λες προνομιούχο έναν άστεγο, επειδή δεν πληρώνει ενοίκιο ή φόρο. Τέλος Παρένθεσης).

Δεν γνωρίζω πώς ζούσαν μεγάλωσαν άλλοι μεγάλοι μουσικοί της Αμερικής, όπως ο Τίτο Πουέντε, ο Ιμπραήμ Φερρέρ και ο Μπομπ Μάρλεϊ.

Όμως και η επανάσταση του ραπ ή του χιπ-χοπ, δεν ξεκίνησε απ” το πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ. Πάλι ήταν καταδικασμένοι στη φτώχεια και αποκλεισμένοι μαύροι, που θα γίνονταν ή μπασκετμπολίστες ή μουσικοί ή μέλη συμμοριών ή στόχος για την αστυνομία.

Δείτε και την αναλογία: Το ρεμπέτικο ξεκίνησε στις προσφυγικές παράγκες.

~~{}~~

Επειδή σε πολλούς δεν αρέσουν οι ευλογοφανείς υποθέσεις, έκανα μια γρήγορη έρευνα στο διαδίκτυο, και το αποτέλεσμα επιβεβαιώνει τη θεωρία του Πατρίσιο.

Το mambo σημαίνει «συζήτηση με τους θεούς» στη γλώσσα Kikongo, τη γλώσσα που μιλούσαν οι σκλάβοι που αιχμαλωτίστηκαν στην Κεντρική Αφρική και μεταφέρθηκαν στην Κούβα.

Η Ρούμπα βασίζεται στις αφρικανικές μουσικές και χορούς, Abakua και Yuka.

Η calypso κατάγεται από τη μουσική Kaiso, της Δυτικής Αφρικής, απ” όπου σκλάβοι μεταφέρθηκαν στις Γαλλικές Αντίλλες τον 18ο αιώνα.

Η Σάμπα των Βραζιλιάνων κατάγεται κι αυτή απ” τη Δυτική Αφρική, συγκεκριμένα Ανγκόλα και Κονγκό.

Η λέξη Tango προέρχεται απ” την νέγρικη λέξη tango, που σημαίνει τύμπανο ή χώρος για χορό.

~~{}~~

Εν κατακλείδι:

Είναι επιβεβαιωμένο ότι η επιμειξία βελτιώνει γενετικά έναν πληθυσμό.

Η ενδογαμία, η απομόνωση και η επιλεκτική διασταύρωση (είτε σε μικρές κοινότητες είτε σε γαλαζοαίματες κοινότητες είτε σε θρησκευτικές κοινότητες) ενισχύει τις γονιδιακές στρεβλώσεις και οδηγεί στον φυλετικό μαρασμό.

Το ίδιο ισχύει και για τον πολιτισμό ή πιο συγκεκριμένα για τις τέχνες.

Η εξέλιξη έρχεται πάντα με την ανάμειξη διαφορετικών στοιχείων.

Όπως λέει και η Γκράντιν: «Ο κόσμος χρειάζεται όλων των ειδών τα μυαλά».

Γελωτοποιός

Διαβάστε Περισσότερα »

Πέμπτη 17 Μαρτίου 2016

Η ζωή είναι ένα παζλ που του λείπουν κομμάτια

Γελωτοποιός


1) Να περιγράψω ένα παζλ. Κομμάτι κομμάτι;

2) “Όποια κι αν είναι η εικόνα, η αρχή ενός παζλ είναι το νερό. Η αρχή των πάντων είναι το νερό.” (Θαλής)

“Αν το παζλ είναι, τότε είναι. Αν το παζλ δεν είναι, τότε δεν είναι. Σίγουρα, πάντως, δεν υπάρχουν κενά.” (Παρμενίδης)

“Υπάρχουν πολλά διαφορετικά παζλ ως αντικείμενα, μονάχα ένα, όμως, ως ιδέα. Αυτό προϋπήρχε.” (Πλάτωνας)

“Μέσα σε κάθε κομμάτι του παζλ υπάρχει η τελική του μορφή.”
(Αριστοτέλης)

3) Έχω τρία παζλ στους τοίχους του σπιτιού μου. Το ένα δείχνει κάποιο μουσείο παλαιότερης εποχής. Το δεύτερο μια γόνδολα να μπαίνει σε ένα ονειρικό τοπίο. Το τρίτο μια γυναίκα να κοιμάται πάνω σ’ ένα μάρμαρο. Αν τα γυρίσεις, όμως, από την άλλη μεριά, μοιάζουν όλα τα ίδια.

4) Τα πολύχρωμα παζλ είναι ευκολότερα να γίνουν. Ένα μόνο χρώμα είναι δύσκολο να το συνθέσεις από τα επιμέρους κομμάτια του.

5) Το να φτιάξεις ένα παζλ με παρέα φίλων μπορεί να είναι μια ευχάριστη δραστηριότητα. Το να το φτιάχνεις μόνος σου μπορεί να γίνει βαρετό και να το παρατήσεις.

6) Πάντα αναρωτιόμουν αν αυτός που κόβει μια εικόνα σε 500, 1000 ή 3000 κομμάτια βαριέται περισσότερο από εκείνον που προσπαθεί να προσαρμόσει το ένα κομματάκι με το άλλο και να την επανασυνθέσει.

7) Υπάρχουν παζλ, που όταν τα συναρμολογήσεις, προβάλλει μια εικόνα, άλλα που έχουν να κάνουν με αριθμούς και άλλα με γρίφους. Θα μπορούσαμε να πούμε πως υπάρχει το παζλ ως είδος, που περιέχει τα γένη των παζλ κι αυτά περιλαμβάνουν αμέτρητες διακλαδώσεις και σειρές.

8) Όλα τα κομμάτια ενός παζλ έχουν προεξοχές ή εσοχές ή και τα δύο. Στόχος του παίκτη είναι να βρει ποια προεξοχή ταιριάζει επακριβώς σε ποια εσοχή. Πρόκειται, μάλλον, για ένα σεξουαλικό παιχνίδι.

9) Μια μεγάλη απογοήτευση της ζωής είναι όταν κοντεύεις να ολοκληρώσεις ένα παζλ, ας πούμε χιλίων κομματιών, και λίγο πριν το τέλος, διαπιστώνεις πως έχουν χαθεί καμιά δεκαριά κομμάτια. Γεμάτη τρύπες μοιάζει τότε η ζωή.

10) Το πρώτο παζλ ήτανε χάρτης σ’ ένα λεπτό φύλλο ξύλου. Το έφτιαξε ένας δάσκαλος γεωγραφίας για να διδάξει τους μαθητές του, πολλά χρόνια προτού ο Νίτσε μιλήσει για τη “χαρούμενη γνώση”.

11) Ένα παζλ μπορεί να έχει δυο διαστάσεις, μπορεί να έχει και τρεις. Στις τέσσερις διαστάσεις, ah, what’s puzzling you is the nature of time, oh yeah (Sympathy for the devil, Rolling Stones)

12) Το ψηφιδωτό, επίσης, θυμίζει παζλ, χωρίς τη σεξουαλική του διάσταση. Καθόλου περίεργο που συχνά χρησιμοποιείται για θρησκευτικές απεικονίσεις.

13) Όταν μια φίλη μου διέλυσε ένα μεγάλο πανέμορφο παζλ, λίγες στιγμές αφότου το είχαμε ολοκληρώσει, μετά από μέρες πεισματικής προσήλωσης και ενασχόλησης, πήρα ένα από τα πρώτα μου μαθήματα για το φθαρτό και το εύθραυστο της ομορφιάς και της δημιουργίας. Από τότε, αποφάσισα να μη δένομαι με τα πράγματα. Ευτυχώς ή δυστυχώς, δεν επέκτεινα την απόφασή μου και ως προς τους ανθρώπους, παρότι φθαρτοί και εύθραυστοι εξίσου.

14) Φαντάζομαι ένα παζλ, που κάθε του κομμάτι αναπαριστάνει μια ξεχωριστή εικόνα και όλες αυτές μαζί οι εικόνες συνδέονται και δημιουργούν μια άλλη μεγαλύτερη και διαφορετική εικόνα. Το λες και κοινωνία.

15) Θυμάμαι που είχα δει μια υδρόγειο σφαίρα – παζλ. Απ΄ αυτές που τρέμεις μη πέσουν στα χέρια των ισχυρών της γης κι αρχίσουν να της αφαιρούν κομμάτια.

16) Η νύχτα προχώρησε και νυστάζω, οπότε θα σπάσω στα δύο το παζλ των 31 παραγράφων που μιλάνε για παζλ και θα το συνεχίσω αύριο.

17) Όσο μικρότερα σε ηλικία τα παιδιά, τόσο μεγαλύτερα τα κομμάτια των παζλ που τους κάνουμε δώρο. Βλέπεις, όσο μεγαλώνουμε, τόσο η πραγματικότητα θρυμματίζεται σε μικρότερα κομμάτια. Ώσπου, η όψη ενός κόσμου ενιαίου και αδιαίρετου να γίνει απλώς μια ανάμνηση.

18) Όταν ένα παζλ ολοκληρώνεται και γίνεται πίνακας, μπαίνει η κόλλα που συγκρατεί τα κομμάτια και συνήθως, μετά, μια κορνίζα. Η κορνίζα ορίζει το πλαίσιο, ώστε να μην μπορεί κάποιο κομμάτι να ξεφύγει.

19) Είχε κάποτε κάποιος την ιδέα να φτιάξει ένα παζλ, συνθέτοντας όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που αγαπούσε στους ανθρώπους, έτσι ώστε να αποτυπωθεί η εικόνα του ιδανικού του έρωτα. Μόλις πρόσθεσε και το τελευταίο κομμάτι – χαρακτηριστικό, έκανε λίγα βήματα πίσω, κοίταξε την εικόνα που είχε δημιουργηθεί και είδε τον εαυτό του.

20) Μοιάζουν ατέλειωτες οι 31 εκδοχές, όπως και τα ασπρόμαυρα παζλ.

21) Ο μόνος λόγος, πλέον, για να κάτσω να φτιάξω ένα παζλ είναι να έχει στερέψει η έμπνευσή μου στο να δημιουργήσω οτιδήποτε άλλο.

22) Στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να βρει και να συναρμολογήσει αμέτρητα ψηφιακά παζλ, μόνο που δεν μπορεί κατόπιν να διακοσμήσει μ’ αυτά τσιμεντένιους τοίχους.

23) Οι αναμνήσεις μας είναι ένα παζλ από στιγμές, που διαρκώς ανασυντίθενται και διαφορετικά επανασυναρμολογούνται.

24) Λύνουμε με ευχαρίστηση γρίφους στις διακοπές μας, ενώ σπαζοκεφαλιάζουμε εκνευρισμένοι μ’ αυτούς της καθημερινότητας.

25) Το να συμπληρώσεις τα έξι τελευταία κομμάτια ενός παζλ είναι κάτι πολύ πολύ απλό. Το να συμπληρώσω τις έξι παραγράφους που απομένουν, δεν είναι.

26) Ένα ξύλινο παζλ πετιέται στη σόμπα για να ζεστάνει τα δυο πιτσιρίκια που το έφτιαξαν.

27) Τα σουρεαλιστικά παζλ δεν δείχνουν εικόνες. Δείχνουνε συνειρμούς και όνειρα.

28) Κάποτε κάθισε ο Θεός και έφτιαξε ένα παζλ. Την εικόνα που παρουσιάστηκε στο τέλος την ονόμασε σύμπαν. Κι έπειτα, έφτιαξε ένα ον και του έδωσε τη δυνατότητα να μπορεί να διαλύσει αυτό το παζλ. Θεϊκή διαστροφή λόγω ανίας.

29) Έριξε το κρασί στο παζλ η γάτα
κι εκεί που έδειχνε φυτά,
τώρα δείχνει σαλάτα.

30) Το κάθε παζλ είναι εν τέλει μια σπουδή στο πώς από το χάος να καταφέρνεις να δημιουργείς αρμονία.

31) Ο θρίαμβος του τελευταίου κομματιού, της τελευταίας παραγράφου, της ολοκλήρωσης! Ώρα να σκίσω το χαρτί και να διαλύσω το παζλ στον αέρα.

Από την Άννα Αραμάλ

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Περισσότερα «Σβάιτσερ» εδώ

http://sanejoker.info/2014/02/hands-and-words.html

http://sanejoker.info/2015/11/octapus.html

http://sanejoker.info/2015/11/raining-schweitzer.html

Γελωτοποιός

Διαβάστε Περισσότερα »

Δευτέρα 17 Οκτωβρίου 2016

Ο Γουτεμβέργιος απέθανε. Ζήτω ο Ζουκερβέργιος!

Γελωτοποιός


«Το μέσο είναι το μήνυμα.»
Μάρσαλ Μακ Λούαν

Σύμφωνα με την Επιστήμη του Χάους «μικρές μεταβολές στις αρχικές συνθήκες ενός χαοτικού συστήματος προκαλούν μεγάλες αλλαγές στην επακόλουθη συμπεριφορά του».

Ένα τέτοιο σύστημα, χαοτικό, είναι η ανθρώπινη κοινωνία. Και μια τέτοια «μικρή μεταβολή» έγινε τo 1455, όταν ο Γουτεμβέργιος (Gutenberg) τύπωσε το πρώτο βιβλίο μαζικής παραγωγής, 180 αντίτυπα της Βίβλου.

Η τεχνολογία της τυπογραφίας (μαζί με την «ανακάλυψη» της Αμερικής) όχι μόνο οριοθετεί την Αναγέννηση, αλλά την πυροδότησε. Ο κόσμος άλλαξε, όχι γιατί άλλαξε το μήνυμα, αλλά γιατί άλλαξε το μέσο.

Η Βίβλος του Γουτεμβέργιου περιείχε ακριβώς τις ίδιες λέξεις, ακριβώς το ίδιο μήνυμα, με τις Βίβλους που αντέγραφαν οι μοναχοί. Όμως το νέο μέσο, επειδή ήταν φτηνό και ανεξέλεγκτο, απελευθέρωσε τη γνώση, την έκανε προσιτή σε όλους. Και όταν η πληροφορία διαδίδεται ελεύθερα προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις ανυπολόγιστης δυναμικής.

Χάρη στην τυπογραφία διαδόθηκαν οι ηλιοκεντρικές ιδέες του Κοπέρνικου (De Revolutionibus – 1543) που σίγουρα κανείς μοναχός δεν θα δεχόταν να αντιγράψει. Και μόνο έτσι θα μπορούσε να αγαπηθεί ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες (1605), το πρώτο μυθιστόρημα που εκτυπώθηκε.

Το μέσο δεν είναι το μήνυμα, το μέσο αλλάζει το μήνυμα.

Η λογοτεχνία, οι επιστήμες, η παράδοση (καταγραφή και εκτύπωση παραμυθιών), η Ιστορία, η προπαγάνδα, η κοινωνία ολόκληρη άλλαξε, επειδή ο Γουτεμβέργιος (Gutenberg) άλλαξε το μέσο.

Αυτή ήταν η Δεύτερη Πληροφοριακή Επανάσταση. Η τρίτη θα μπορούσε να έχει ως σύμβολο της τον Ζουκερβέργιο (Zuckerberg), τον εφευρέτη του πιο επιδραστικού κοινωνικού ψηφιακού μέσου (social media).

Το facebook και τα υπόλοιπα social media (όπως WhatsApp, Tumblr, Instagram, Twitter, Baidu Tieba, Pinterest, LinkedIn, Gab, Google+, YouTube, Viber, Snapchat), έχουν επηρεάσει την ανθρώπινη κοινωνία πολύ πιο γρήγορα και πιο καταιγιστικά απ’ τα κινητά τυπογραφικά στοιχεία του Gutenberg. (To facebook «τυπώθηκε» το 2004, και το 2016, μετά από 12 μόλις χρόνια έχει 1,65 δισ. ενεργά μέλη!)

Η Τρίτη Πληροφοριακή Επανάσταση, η Ψηφιακή, έχει αλλάξει και θα αλλάξει πολύ πιο επιδραστικά την ανθρώπινη κοινωνία. Η Νέα Αναγέννηση έχει ήδη ξεκινήσει (και η «Καινούρια Αμερική» ίσως να είναι οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος -για αρχή).

Ο έντυπος λόγος, με πρώτη την έντυπη δημοσιογραφία (δες The Independent), θα εξαλειφθεί. Το νέο μέσο θα αλλάξει τη λογοτεχνία, τις επιστήμες, την παράδοση, την Ιστορία, την προπαγάνδα.


Όσοι πιστεύουν και υποστηρίζουν ότι τα έντυπα (βιβλία ή εφημερίδες) θα συνεχίσουν να υπάρχουν εσαεί ξεχνούν ότι γεννήθηκαν σ’ έναν κόσμο χάρτινο, όχι ψηφιακό.

Και δεν μπορούν να καταλάβουν τι θα σκέφτονται για τα έντυπα κάθε είδους, τα παιδιά που γεννήθηκαν μετά το 2005 (το 1 μ.F – μετά facebook). Τα παιδιά που μαθαίνουν να πληκτρολογούν πριν μάθουν να γράφουν, τα παιδία που παίζει με tablet, smartphone, pc, πριν ανοίξουν βιβλίο, τα παιδιά που δεν έχουν αγγίξει ποτέ εγκυκλοπαίδεια, αλλά βρίσκουν όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται στο wikipedia και στο διαδίκτυο.

Το μέσο δεν αλλάζει μόνο το μήνυμα. Αλλάζει και τον δέκτη.

Το μέσο αλλάζει τα πάντα.

~~{}~~

Αυτό το μικρό κείμενο γράφτηκε για να τυπωθεί και να κυκλοφορήσει σε χαρτί, στο ένθετο του Νόστιμον Ήμαρ, στη Σαββατιάτικη εφημερίδα «Ο Δρόμος της Αριστεράς».

Ο τίτλος προέκυψε σε μια inbox facebook συζήτηση με τον Christos Sioulas, διαχειριστή του blog Η ΣΦΗΚΑ

Προσέξτε τώρα στις δύο παραπάνω προτάσεις τις διαφορές: Η πρώτη θα μπορούσε να τυπωθεί και σε χαρτί, να έχει γραφτεί πριν 85 χρόνια (ένας τυχαίος αριθμός).

Η δεύτερη περιέχει τρία στοιχεία που δεν θα μπορούσε να κατανοήσει ένας άνθρωπος πριν το 1984 (όταν δημιουργήθηκε το πρώτο DNS Domain Name System), όταν ξεκίνησε να υπάρχει το «πρωτόγονο» διαδίκτυο:

Tις λέξεις «inbox», «blog», και πολύ περισσότερο αυτό που δημιουργεί το υπερκείμενο (hypertext): Τον ενεργό σύνδεσμο (link) για τη ΣΦΗΚΑ.

Ο αναγνώστης κλικάρει πάνω στο link και βρίσκεται σ’ έναν καινούριο ψηφιακό χώρο. Αυτός ο χώρος περιέχει χιλιάδες ακόμα link που μπορούν να οδηγήσουν σε εκατοντάδες χιλιάδες άλλους ψηφιακούς χώρους κι αυτοί με τη σειρά τους σ’ άλλους τόσους (όχι δεν είναι άπειρος ο χώρος του διαδικτύου, αλλά είναι ακόμα νωρίς γι’ αυτό).

~~

Οι αναγνώστες του Δρόμου της Αριστεράς είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένοι. Καταρχάς υπάρχει το όριο του τιράζ. Δεν μπορούν να διαβάσουν την εφημερίδα περισσότεροι από τον αριθμό εκτυπώσεων (+τρεις λαθραναγνώστες ανά φύλλο).

Οι αναγνώστες ενός μπλογκ/σάιτ μπορούν να είναι όσοι έχουν σύνδεση στο διαδίκτυο.

Οι αναγνώστες μιας εφημερίδας σαν τον Δρόμο της Αριστεράς δεν θα τη βρουν στη Mercedes (μια πόλη της Αργεντινής (Mercedes, Buenos Aires). Οι αναγνώστες του Γελωτοποιός-sanejoker.info μπορούν να τον διαβάσουν παντού. (Και στη Μercedes, απ’ όπου μου έχουν στείλει ένα πολύ δυνατό κείμενο και περιμένω τη συνέχεια).

Οι αναγνώστες μιας εφημερίδας είναι υποχρεωτικά ελληνόφωνοι (εκτός κι αν αγοράσουν την αγγλόφωνη έκδοση, εφόσον έχει τυπωθεί). Το μπλογκ του Γελωτοποιού έχει και αγγλική έκδοση http://sanejoker.info/en/, με το πάτημα ενός «κουμπιού», της βρετανικής σημαίας συγκεκριμένα.

Επιπλέον οι αναγνώστες μιας εφημερίδας πρέπει να πληρώσουν για να την αποκτήσουν, αφού η εκτύπωση κοστίζει. Στο διαδίκτυο δεν πληρώνεις τίποτα για να γράψεις ή για να διαβάσεις (αν και είναι καλοδεχούμενη κάθε δωρεά-donate).

~~

Το μόνο πλεονέκτημα του παλιού μέσου (του χαρτιού) είναι αυτό που έχει να κάνει με τον υποκειμενικό ρομαντισμό μας και τη νοσταλγία.

Σίγουρα είναι πολλοί αυτοί που θέλουν να έχουν τα αγαπημένα τους βιβλία (ή βινύλια ή ταινίες) στο ράφι. Είναι πολλοί αυτοί που υποστηρίζουν ότι τίποτα δεν συγκρίνεται με τη μυρωδιά του χαρτιού, την ποιότητα του, το θρόισμα των σελίδων καθώς τις γυρνάς, με το βάρος του βιβλίου στα χέρια του αναγνώστη.

Δεν θα διαφωνήσω, γιατί είμαι κι εγώ βιβλιολάτρης, εννοώντας ως «βιβλίο» το τυπωμένο αντικείμενο.

Όμως αυτό που έγινε πρώτα στη μουσική (ο θάνατος του δίσκου, της κασέτας, του cd) θα γίνει και με το τυπωμένο βιβλίο.

Πλέον σχεδόν κανείς δεν αγοράζει cd. Ακούμε μουσική ψηφιακά ή απ’ το ραδιόφωνο (που κι εκείνοι την αναπαράγουν ψηφιακά). Η ψηφιακή αναπαραγωγή μειώνει την απόλαυση της μουσικής;

Σίγουρα το βινύλιο, όπως και το βιβλίο, είναι ένα μέσο αυτοσκοπός. Το απολαμβάνεις πριν καν ακούσεις-διαβάσεις το μήνυμα του.

~~

Το τυπωμένο βιβλίο είναι κάτι «ιερό», είναι ένα σύμβολο.


Οι δημόσιες βιβλιοθήκες μοιάζουν με ναούς, όχι μόνο αρχιτεκτονικά. Κανείς δεν πρέπει να μιλάει δυνατά μέσα σε μια βιβλιοθήκη. Δεν επιτρέπεται να πίνεις ή να τρως (και σίγουρα όχι να κάνεις σεξ ή να αυνανίζεσαι).

Η βιβλιοθήκη είναι ο «ναός της γνώσης».

Και οι οικιακές βιβλιοθήκες είναι σαν τα εικονοστάσια, ο προσωπικός χώρος ευλάβειας.

Τα βιβλία σου δεν τα δανείζεις. Ή -αν το κάνεις και τα χάσεις- τα κλαις. Θυμάσαι πότε αγόρασες το καθένα, από πού. Ή ποιος στο χάρισε, και διαβάζεις την αφιέρωση.

~~

Όμως αυτά σύντομα θα τελειώσουν. Μόλις ενηλικιωθούν οι γενιές του 21ου αιώνα.

Βιβλία θα συνεχίσουν να υπάρχουν, όπως και βινύλια, όπως και οι τυπωμένες φωτογραφίες. Όμως αυτά τα αντικείμενα, αυτά τα μέσα, θα φαίνονται στους νέους του 21ου αιώνα τόσο γοητευτικά και άχρηστα όσο τα master view που έκαναν θραύση στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.

Και σκεφτείτε ότι ο γράφων προσπαθεί να φανταστεί την αλλαγή χωρίς να γνωρίζει τίποτα για τις νέες τεχνολογίες (όπως τη Virtual Reality) ούτε -φυσικά- γι’αυτά που δεν έχουν γίνει ακόμα.

Μόνη βεβαιότητα είναι η αλλαγή, καθώς και η αβεβαιότητα για το μέγεθος αυτής.

Σίγουρα ότι θεωρούμε «ΙΕΡΟ», όπως το τυπωμένο βιβλίο, σύντομα θα είναι μόνο αντικείμενο νοσταλγίας.

Σύντομα; Μέσα στον 21ο αιώνα σίγουρα -αν προλάβει να υπάρξει 21ος αιώνας (για την ανθρωπότητα).

Πηγή: sanejoker.info



Η Σφήκα: Επιλογές




Διαβάστε Περισσότερα »

Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου 2019

Ο έρωτας είναι μια κοινωνικά αποδεκτή μορφή παράνοιας

SaneJoker


«Ο έρωτας είναι κάτι σαν μια κοινωνικά αποδεκτή μορφή παράνοιας».
HER, του Σπάικ Τζόνζι


«Έρως ανίκατε μάχαν»
Αντιγόνη, Σοφοκλής


Κοιτάζω αυτή τη φωτογραφία της Niki Boon και προσπαθώ να καταλάβω. Όχι τι συμβαίνει, ποια είναι αυτά τα παιδιά, ποια είναι η πραγματικότητα. Η τέχνη δεν απεικονίζει την πραγματικότητα, αντικατοπτρίζει την «πραγματικότητα» που έχει ο καθένας στο κεφάλι του.

Κάθε άνθρωπος μπορεί να δει αυτή τη φωτογραφία διαφορετικά. Εγώ βλέπω τον έρωτα (κι ακούω την αγάπη).
Θυμάμαι τους παιδικούς έρωτες, τότε που παίζαμε τους μεγάλους.

– Θες να κάνεις ότι είσαι ο μπαμπάς κι εγώ να είμαι η μαμά;
– Θα κάνω τα πάντα.
– Θα έμπαινες σ’ ένα κλουβί;
– Αν έπρεπε, για να σε βλέπω.
– Θα έβγαινες απ’ το κλουβί;
– Αν έπρεπε, για να σ’ αγγίξω.
– Θα πέθαινες για μένα;
– Τα παιδιά δεν πεθαίνουν.

~~

Τα παιδιά δεν πεθαίνουν, αλλά ερωτεύονται κι αυτά. Κι ο έρωτας είναι ένας μικρός θάνατος -κι ανάσταση μαζί.

Ο έρωτας είναι ζωή. Χωρίς αυτόν τι θα είχε νόημα;

Διαβάζω μια τελευταία συνέντευξη του Κριαρά, που πέθανε πλήρης ημερών και έργων, 107 χρονών, αιωνόβιος και κάτι.

«Δεν επεπόθησα ξέρετε τόσο μακρύ βίο… Έγινε. Δεν θέλω πια άλλο να ζήσω. Η χαρά μου (η αγαπημένη μου σύζυγος) έφυγε. Ο έρωτας– τον οποίο η ύπαρξή της και μόνο μου ενέπνεε, ο έρωτας για τη ζωή, τη δημιουργία και την εργασία, για τη δημιουργία, δεν υπάρχει πια. Οπότε, σας ευχαριστώ για τις ευχές και τα δώρα αλλά… είναι πλέον περιττά.»

Έτσι αποφάσισε να φύγει κι ο Καμπανέλλης, όταν έχασε τη γυναίκα που μοιράστηκε όλη του τη ζωή.

– Θα έφευγες απ’ τη ζωή;
– Χωρίς εσένα είναι μόνο ένα κλουβί.

~~

Ο έρωτας είναι αυτός που κάνει τη ζωή να έχει νόημα.

Όχι μόνο ο έρωτας για έναν άνθρωπο, αλλά ο έρωτας για ό,τι κάνεις.

Χωρίς τον έρωτα είμαστε αντικείμενα, υποκείμενα, που περιφέρονται στον κόσμο μέχρι να πεθάνουν.

Ο έρωτας σε κάνει να χαμογελάς, να αντέχεις, να δίνεις, να δημιουργείς, να ξεχνάς όλα τα κάγκελα και τα όρια. Ο έρωτας είναι ακαταμάχητος, το είχε πει κι ο Σοφοκλής.

Ο έρωτας είναι μια ψευδαίσθηση, ίσως η μέγιστη ψευδαίσθηση.

Οι επιστήμονες προσπαθούν να βρουν την ορμόνη που τον ορίζει, τα πρότυπα που τον προδιαθέτουν, τις κοινωνικές συνθήκες που τον γεννούν. Προσπαθούν να καταλάβουν το ακατανόητο, σαν έναν θεολόγο που νομίζει ότι μπορεί ο θεός να χωρέσει σ’ ένα βιβλίο, σε μια εκκλησία, σ’ ένα δόγμα.

~~

Αν θες να καταλάβεις τον έρωτα, τον κόσμο, τον θεό, δες τα παιδιά, μάθε από εκείνα.

Γιατί εκείνα δεν ξέρουν δύσκολες λέξεις ούτε έχουν παρα-μορφωθεί με θεωρίες ανόητων σοφών.

Τα παιδία παίζει. Ο Κόσμος, η Βασιλεία των Ουρανών είναι το παιχνίδι τους.

– Για μένα μπήκες μέσα;
– Για μας.
– Για ν’ ακουμπάω το γόνατο σου με το παπούτσι μου;
– Για να χαμογελάς.
– Μα δεν μπορείς να βγεις.
– Δεν θέλω.
– Κι αν στο ζητούσα;
– Θα έβγαινα.

~~

Ο έρωτας είναι μια κοινωνικά αποδεκτή μορφή παράνοιας. Οι άνθρωποι φέρονται παράλογα όταν είναι ερωτευμένοι, πηγαίνουν κόντρα σε καθετί που δεν ταιριάζει με τον έρωτα τους, πάνε ανάποδα στο ρεύμα, κάνουν πράγματα που ποτέ δεν θα τολμούσαν να κάνουν νηφάλιοι.

Ο έρωτας είναι μέθη, αλλά δίχως αυτόν δεν θα υπήρχε τίποτα που ν’ αξίζει για να ζήσεις.

Όλα ξεκινάνε με τον έρωτα κι όλα τελειώνουν χωρίς αυτόν.

Είναι παράλογος, είναι παράξενος, είναι παρανοϊκός, είναι ανθρώπινος, πολύ ανθρώπινος. Είναι απόλυτος.

Ναι, στην αρχή δεν υπήρχε τίποτα. Μετά έγινε ο Έρωτας.
Κι όταν δεν υπάρχει έρωτας, τίποτα δεν υπάρχει.

– Θα είσαι ερωτευμένος μαζί μου; Για πάντα; Κι όταν δεν θα ‘μαστε παιδιά;
– Θα είμαστε για πάντα παιδιά.
– Γιατί;
– Γιατί είμαστε ερωτευμένοι.



Πηγή:sanejoker




Η Σφήκα: Επιλογές




Διαβάστε Περισσότερα »

Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου 2016

Ο μοναχός και η κυρία

Γελωτοποιός


Ένας νεαρός αποφάσισε να γίνει ερημίτης.

Δεν τον τράβηξε ο θεός, τον έδιωξαν οι άνθρωποι.

Τα πήγαινε καλά με τα ζώα, τα πήγαινε καλά και με τα παιδιά των ανθρώπων. Αλλά τους μεγάλους δεν μπορούσε να τους καταλάβει.

Τα ζώα δεν μιλούσαν, αλλά ήξερε τι ήθελαν. Τα παιδιά μιλούσαν, αλλά έλεγαν αυτό που σκέφτονταν.

Οι μεγάλοι ήταν παράξενοι. Όχι μόνο ότι έκρυβαν τις σκέψεις τους. Ήταν κάτι άλλο, χειρότερο: Δεν καταλάβαιναν τις σκέψεις τους.

Το σκυλί έλεγε «γαβ» και εννοούσε γαβ. Το παιδί έλεγε «δεν θέλω» και σήμαινε ότι δεν ήθελε. Οι μεγάλοι άνθρωποι έλεγαν λόγια κι εννοούσαν άλλα.

Ο νεαρός της ιστορίας μας δεν μπορούσε να τους καταλάβει.

~

Όσο ήταν παιδί κι είχε να επικοινωνήσει με παιδιά όλα ήταν καλά. Καθώς μεγάλωνε τα παιδιά που γνώριζε μεγάλωναν κι εκείνα. Και κάποια μέρα δεν μπορούσε να τα αναγνωρίσει.

Δεν έφταιγε που είχαν ψηλώσει, που είχαν γίνει πιο γεροδεμένα, που είχαν αποκτήσει βυζιά, που βγάλαν τρίχες.

Δεν ήταν πια παιδιά, αυτό ήταν το πρόβλημα. Άλλα έλεγαν κι άλλα εννοούσαν, κι εκείνα τα ίδια δεν ήξεραν τι ακριβώς ήθελαν να πουν.

Για λίγο καιρό ο νεαρός δούλεψε στα ζώα (που έλεγαν «μου» και εννοούσαν μου). Ώσπου ο επιστάτης του ζήτησε να σφάξει κάποιο. Εκείνος αρνήθηκε κι έφυγε.

Μάζεψε κεράσια για μια σεζόν κι ήταν καλός σ’ αυτό που έκανε. Αλλά μόλις είδε να πετάνε τα καφάσια που είχε γεμίσει, για ν’ ανεβάσουν την τιμή του προϊόντος, κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να ζει ανάμεσα στους ανθρώπους.

Πήρε τον μπόγο του και ξεκίνησε για να πάει στο βουνό, όπου ζούσαν άνθρωποι άγιοι κι ολομόναχοι.

~~

Εκεί βρήκε μια καλύβα άδεια. Ο προκάτοχος της είχε γίνει σκόνη πια -και κάτι λιγότερο. Ο νεαρός τη σκούπισε προσεκτικά και την αγάπησε. Τη θεώρησε δική του. Έπειτα βγήκε έξω και κοιτούσε το φεγγάρι.

Πριν να το καταλάβει γέρασε και μαζί με τις άσπρες τρίχες απέκτησε και τη φήμη του σοφού. Κόσμος πήγαινε απ’ τα κοντινά χωριά για να τον ακούσει να μιλάει. Ο νεαρός -που πια ήταν γέρος- τους άκουγε με τις ώρες, μετά τους έβγαζε έξω και τους έδειχνε το φεγγάρι.

«Ο σοφός του φεγγαριού», έτσι τον αποκαλούσαν οι κοσμικοί.

~~

Κάποιο βράδυ τον επισκέφτηκε ένα κορίτσι. Του είπε όσα σκεφτόταν, πως οι γονείς της ήθελαν να την παντρέψουν με κάποιο γέρο, πως εκείνη προτιμούσε να μένει μόνη, πως ήθελε να αφοσιωθεί σε κάτι, αλλά δεν ήξερε σε τι.

Ο σοφός του φεγγαριού την πήρε έξω για να της δείξει το φεγγάρι. Αλλά ήταν νέα σελήνη και μόνο άστρα έφεγγαν. Έδειξε με το δάκτυλο τον ουρανό.

«Δεν έχει φεγγάρι», είπε το κορίτσι.

Ο σοφός μπήκε στην καλύβα, μάζεψε τα λιγοστά του πράγματα κι έφυγε. Το κορίτσι πήρε τη θέση του.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα βουδιστικό κοάν. (δες «Η δυσπεψία του θεού και η αναπόφευκτη τίγρη» http://sanejoker.info/2015/07/inevitable-tiger.html)

Όμως καθώς έψαχνα στο διαδίκτυο φωτογραφία για το συγκεκριμένο κείμενο έπεσα τυχαία σ’ αυτή που έχω χρησιμοποιήσει: «Ο Μοναχός και η Κυρία» (όπου στο γραφείο στρατολογίας της Ταϊλάνδης ένας βουδιστής μοναχός και μια τρανσέξουαλ περιμένουν -ξεχωριστά απ’ τους αρτιμελείς, υγιείς, κανονικούς- για να εξεταστούν και να πάρουν απαλλαγή).

Waiting game: a Buddhist monk and a transgender wait at an army draft centre in Klong Toey, Bangkok. All men over the age of 21 must serve in the Thai army with only those not considered physically capable of service, the mentally ill and those who have significantly altered their physical appearance, such as transgenders, being exempt.

http://blogs.ft.com/photo-diary/tag/monk/

Κάπως έτσι, τυχαία, το κοάν έγινε κάτι διαφορετικό. Ή μήπως όχι;

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Η σελίδα του Γελωτοποιού στο facebook

Πηγή: sanejoker.info



Η Σφήκα: Επιλογές




Διαβάστε Περισσότερα »

Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2015

11/9: Κομπάρσοι σε ταινία καταστροφής

Γελωτοποιός


Λέγεται ότι όλοι μπορούν να θυμηθούν που βρίσκονταν όταν έμαθαν για την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους. Οι όλοι είναι πάρα πολλοί, αλλά ο υποφαινόμενος σίγουρα θυμάται.

Ήμουν στην Νάξο και πήγαινα για τη δουλειά, όταν είδα κόσμο μαζεμένο σε ένα ίντερνετ καφέ. Πλησίασα και τους βρήκα να κοιτάνε το τρέιλερ από κάποια ταινία καταστροφής.

Το τρέιλερ δεν μου φάνηκε πρωτότυπο. Κόσμος να τρέχει πανικόβλητος στην (Ποια άλλη; Ποια πόλη καταστρέφουν πρώτη οι εξωγήινοι-τέρατα-τρομοκράτες-μετεωρίτες-τυφώνες;) Νέα Υόρκη.

Φωτιές, άνθρωποι να βουτάνε από το εβδομηκοστό και βάλε όροφο, πυροσβεστική, πτώματα και ένα πλάνο που διαρκώς επαναλαμβανόταν: Ένα αεροπλάνο να πέφτει σε ουρανοξύστη.

«Άλλη μια ταινία όπου ο Μπρους Γουίλις σώζει τον κόσμο», σκέφτηκα.

Αλλά μετά παρατήρησα το σήμα του CNN και τα πρόσωπα των τουριστών που παρακολουθούσαν το ίδιο «τρέιλερ». Χρειάστηκαν λίγα δευτερόλεπτα μέχρι να καταλάβω ότι αυτό που έβλεπα δεν ήταν ταινία.

~~

Αυτό που μου συνέβη εκείνη τη μέρα, όπως και στους περισσότερους, αποκαλείται το «φαινόμενο του ανοίκειου».

Ο Σίγκμουντ Φρόιντ δίνει τον ορισμό του «ανοίκειου»:

«Το ανοίκειο φαινόμενο παράγεται όταν εξαλείφεται η διάκριση ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, όπως όταν κάτι που πάντα θεωρούσαμε φανταστικό εμφανίζεται μπροστά μας στην πραγματικότητα.»

~~

Στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο είναι πολύ συνηθισμένο τέχνασμα. Ίσως η πιο ιδιοφυής απόδοση του είναι στο βιβλίο του Μεξικάνου συγγραφέα Χουάν Ρούφλο: «Πέδρο Πάραμο» -το μυθιστόρημα με το οποίο ουσιαστικά επινοήθηκε ο φανταστικός ρεαλισμός.

Εκεί ο πρωταγωνιστής επιστρέφει στο χωριό του πατέρα του, όπου συναναστρέφεται τους νεκρούς λες και είναι το πιο φυσιολογικό πράγμα που θα μπορούσε να κάνει.

«Τι γίνεται, να σε κεράσω ένα καφεδάκι;»
«Δεν μπορώ να πιω, είμαι νεκρός.»
«Καλά… Παξιμάδι θες;»

~~

Όμως στην περίπτωση της Ενδεκάτης Σεπτεμβρίου το ανοίκειο λειτουργεί αντίστροφα.

Εκεί είναι η ζωή που μιμείται την τέχνη, η πραγματικότητα μοιάζει να είναι αποκύημα της φαντασίας, και οι άνθρωποι, ειδικά όσοι το έζησαν από κοντά, δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τα όρια ανάμεσα στο αληθινό και το φαντασιακό.

Είδαμε σε προηγούμενα κείμενα τον πανικό που προκάλεσαν οι ραδιοφωνικές αναμεταδόσεις φανταστικών ειδήσεων, στην Αγγλία του 1926 και στην Αμερική του 1938.

(«Οι αρειανοί του Ουέλς» http://sanejoker.info/2013/01/orson-welles-invasion.html «Εξοργισμένοι άνεργοι καταστρέφουν το κοινοβούλιο» http://sanejoker.info/2013/01/broadcasting-from-the-barricades.html)

Σε εκείνες τις περιπτώσεις –αναφέρομαι στον Ουέλς και τον Νοξ- ο νεωτερισμός των μέσων μετάδοσης έκανε πιστευτή την ιστορία περί εθνικής καταστροφής (από εξωγήινους ή από τους κομμουνιστές).

Το 2001 οι άνθρωποι είχαν δει πολλές φορές την Νέα Υόρκη να καταστρέφεται. Παλιότερα στον «Πύργο της Κόλασης», αργότερα –και με πιο ρεαλιστικά εφέ- στην «Ημέρα Ανεξαρτησίας», στο «Γκοτζίλα» και σε πολλές ακόμα ταινίες.

Έτσι, ενώ ζούσαν την αληθινή καταστροφή, ένιωθαν «σαν να είναι κομπάρσοι σε ταινία καταστροφής».

Τα πανικόβλητα πλήθη στους δρόμους της Νέας Υόρκης έμοιαζαν με «ταινία τρόμου σε πολύ γρήγορο ρυθμό, με παραλείψεις και αλλαγές πλάνων.»

~~

Ένας Νεοϋορκέζος είπε: «Όλοι τρέχαμε σαν να μας κυνηγούσε ο Γκοτζίλα.»

Μια δημοσιογράφος είπε ότι το να κινείσαι εκείνη τη μέρα στην Νέα Υόρκη ήταν «σαν να διασχίζεις με το αυτοκίνητο ένα τεράστιο κινηματογραφικό σκηνικό.»

Και ένας κριτικός τηλεόρασης: «Ήταν σαν η ζωή να μιμούνταν τα ειδικά εφέ κακών ταινιών, τους φρικτούς θανάτους του Πύργου της Κολάσεως ή τους εξωγήινους στην Ημέρα Ανεξαρτησίας που καταστρέφανε την πόλη».

Οι άνθρωποι έβλεπαν αυτό που συνέβαινε και ενώ ήξεραν ότι είναι αληθινό, δεν μπορούσαν παρά να το συγκρίνουν με όσα ήδη ήξεραν: Την κινηματογραφική πραγματικότητα.

~~

Δε θα πούμε τίποτα για τις συνομωσιολογίες όπου η ίδια η CIA υποτίθεται ότι εκπαίδευσε τους τρομοκράτες ούτε για την τόσο εύστοχη δήλωση του Νόαμ Τσόμσκι ότι αυτή η επίθεση ήταν το καλύτερο δώρο για τα γεράκια της κυβέρνησης –όπως αποδείχτηκε.

Το παράξενο είναι ο τρόπος που λειτούργησε ο εγκέφαλος των παρισταμένων –και μη.

Συνηθισμένοι να απολαμβάνουν τον τρόμο στις κινηματογραφικές αίθουσες ή απλά να ενημερώνονται για βομβιστικές επιθέσεις και αεροπορικές επιδρομές σε κάποια μακρινή χώρα όπου ζουν μαύροι, Άραβες και Σέρβοι, δεν μπορούσαν να τοποθετήσουν τον εαυτό τους μέσα σε εκείνη την τόσο «εικονική» πραγματικότητα.

Ένας πατέρας (γράφει η Joanna Bourke, στο βιβλίο της “Fear: A cultural history”, εκδόσεις Σαββάλα) χρειάστηκε να επαναλάβει πολλές φορές στο παιδί του ότι αυτό που «έπαιζε» η τηλεόραση δεν ήταν video–game.

~~

Σε αυτό το ανοίκειο φαινόμενο αναφέρεται και η Ναόμι Κλάιν, στο βιβλίο της: «Το δόγμα του σοκ». Αλλά εκεί ο πνευματικός κλονισμός είναι μεθοδευμένος και εξυπηρετεί συμφέροντα (χωρίς καμία, μα καμία συγκάλυψη).

Το ανοίκειο φαινόμενο στην Ελλάδα ξεκινάει όταν ένας πρωθυπουργός βγαίνει στην τηλεόραση με φόντο την υπέροχη θάλασσα -ο ήλιος λάμπει πάντα στην τιβί- και παραδέχεται ότι λεφτά δεν υπάρχουν και ότι τα (χαλκευμένα) στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. δείχνουν ότι έχουμε πιάσει πάτο.

Οι Έλληνες παρακολουθούν την είδηση λες και βλέπουν διαφήμιση του ΕΟΤ.

«Α, ωραίο και το Καστελόριζο, ε;»
«Ναι, αλλά είναι μακριά.»
«Πόσες ώρες από την Αθήνα;»
«Δε θα είναι καμιά δωδεκαριά; Το λιγότερο…»
«Τι λέει αυτός;»
«Ξέρω ‘γω. Τι θα φτιάξουμε για βραδινό;»

Το μνημόνιο είναι λιγότερο σημαντικό από το γεύμα της επόμενης ημέρας ή τις διακοπές του καλοκαιριού.

~~

Πέντε χρόνια και δύο μνημόνια μετά κάποιοι συνεχίζουν να συγχέουν την τηλεόραση με την πραγματικότητα.

Γελωτοποιός  

Διαβάστε Περισσότερα »

Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2015

Γενοκτονία!

Γελωτοποιός



γενοκτονία (η) ουσ. [<γένος+κτείνω] η εξόντωση γένους, φυλής

Οι Ευρωπαίοι έποικοι έφτασαν στην Τασμανία, ένα νησί ίσης έκτασης με την Ιρλανδία, το 1800. Εκεί ζούσαν περίπου 5.000 Τασμανοί, σε απόλυτη απομόνωση από κάθε άλλη ανθρώπινη επαφή για 10.000 χρόνια. Ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες και δεν διέθεταν μεταλλικά εργαλεία, γεωργία, κτηνοτροφία και γραπτή γλώσσα.

Μόλις οι λευκοί βρέθηκαν εκεί ξεκίνησαν να τους εξοντώνουν. Οι ιθαγενείς είχαν επικηρυχτεί από τις αρχές: 5 λίρες για κάθε ενήλικο και 2 για κάθε παιδί.

Το 1876 πέθανε η τελευταία Τασμανή, η Truganini.

Αυτή ήταν σίγουρα μια γενοκτονία. Το γένος των Τασμανών δεν υπάρχει πια.

–

Η τελευταία Τασμανή
Στην Αυστραλία οι έποικοι έφτασαν το 1788. Εκεί ζούσαν περίπου 300.000 Αβορίγινες. Το 1921 είχαν μείνει μόνο 60.000. Είναι αυτό γενοκτονία;

Πως μπορούμε να ορίσουμε επακριβώς τι είναι γενοκτονία και τι όχι;

Εξαρτάται απ’ τον αριθμό των ανθρώπων που σκοτώνονται ή από την αιτία για την οποία σκοτώνονται;

–

«Στη γενοκτονία τα θύματα επιλέγονται επειδή ανήκουν σε κάποια ομάδα. Όσο για το καθοριστικό χαρακτηριστικό της ομάδας, αυτό μπορεί να είναι φυλετικό (εξολόθρευση μαύρων Τασμανών από λευκούς Αυστραλούς), εθνικό (θανάτωση λευκών Σλάβων -των Πολωνών αξιωματικών στο Κατίν, το 1940- από λευκούς Ρώσους), εθνοτικό (αλληλοεξόντωση των Χούτου και Τούτσι, δύο ομάδων μαύρων Αφρικανών), θρησκευτικό (αλληλοεξόντωση μουσουλμάνων και χριστιανών στο Λίβανο) ή πολιτικό (εκκαθαρίσεις Καμποτζιανών από τους ερυθρούς Χμερ).»

–

Η πρόθεση έχει σημασία;

«Μετράει ως γενοκτονία ο μαζικός θάνατος ανθρώπων ως αποτέλεσμα σκληρών πράξεων που δεν είχαν σχεδιαστεί ειδικά για να τους σκοτώσουν;»

Οι Ινδιάνοι Τσόκτο, Τσεροκί και Κρικ στις ΗΠΑ, υποχρεώθηκαν δια της βίας να μετεγκατασταθούν. Καθώς δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για τρόφιμα και ρουχισμό πολλοί από αυτούς πέθαναν καθ’ οδόν.

Αυτό το «ατυχές» γεγονός είναι γενοκτονία;

–

Ο αντιπρόσωπος της Βραζιλίας στα Ηνωμένα Έθνη αντέκρουσε τις κατηγορίες περί γενοκτονίας των Ινδιάνων του Αμαζονίου ως εξής:

«Απουσίαζαν ο δόλος και το κίνητρο που απαιτούνται ώστε το συμβάν να χαρακτηριστεί γενοκτονία. Τα εγκλήματα διαπράχτηκαν για καθαρά οικονομικούς λόγους. Οι αυτουργοί (ιδιωτικές εταιρείες) είχαν αποκλειστικό στόχο να ιδιοποιηθούν τη γη των θυμάτων τους (όχι να τους εξολοθρεύσουν).»

–

Αν μια πρόκληση ακολουθείται από μαζικά αντίποινα, πως αποφασίζουμε πότε «απλά» αντίποινα μετατρέπονται σε γενοκτονία;

Το 1945, στην Αλγερία, στη διάρκεια φυλετικών συγκρούσεων οι Αλγερινοί σκότωσαν 103 Γάλλους.

Οι Γάλλοι αντέδρασαν βάναυσα: Αεροπλάνα ισοπέδωσαν σαράντα τέσσερα χωριά, ένα καταδρομικό βομβάρδισε παράκτιες πόλεις, οι στρατιώτες σκότωναν αδιακρίτως όποιον συναντούσαν.

Οι νεκροί Αλγερινοί ανήλθαν στις 50.000

–

Αντίστοιχα, ήταν ο βομβαρδισμός της Δρέσδης γενοκτονία; Οι ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι; Ή μήπως ο πόλεμος δικαιολογεί το βομβαρδισμό κατοικημένων περιοχών;

–

Το Ολοκαύτωμα κατέχει περίοπτη θέση ανάμεσα στις γενοκτονίες εξαιτίας της μεθοδικότητας, της «επιστημονικότητας», με την οποία συντελέστηκε.

Όμως η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη γενοκτονία στην Ευρώπη, με τα θύματα να εκτιμώνται σε 20 εκατομμύρια κατά τη δεκαετία 1929-1939, είναι αυτή που διέπραξε η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ κατά πολιτικών της αντιπάλων, μέσα στην ίδια τη χώρα.

–

Αν ο αριθμός των θυμάτων είναι που έχει σημασία τότε καμία γενοκτονία δεν μπορεί να συγκριθεί με τον αφανισμό του πληθυσμού μια ολόκληρης ηπείρου.

Η μεγαλύτερη γενοκτονία στην ιστορία της ανθρωπότητας http://sanejoker.info/2015/05/genocide-of-new-world.html

–

Οι 10.000 αντιφρονούντες (οι εξαφανισμένοι-desaparecidos) που εκτελέστηκαν από τον αργεντινό στρατό, από το 1976 έως το 1983, συνιστούν μια γενοκτονία;

–

Οι Έλληνες που έχουν αυτοκτονήσει τα τελευταία χρόνια λόγω οικονομικών προβλημάτων, οι ασθενείς που απεβίωσαν επειδή δεν είχαν ιατρική ασφάλιση ή επειδή τα νοσοκομεία δεν μπορούσαν να τους φροντίσουν, είναι θύματα μιας γενοκτονίας;

Η παραδοχή του ΔΝΤ ότι έσφαλλε στα οικονομικά μέτρα που επιβλήθηκαν (οπότε δεν το έκανε από δόλο) το απαλλάσσει από κάθε ευθύνη;

Η επιμονή των κυβερνώντων να συνεχίσουν αυτά τα οικονομικά μέτρα τους καθιστά ηθικούς αυτουργούς μιας γενοκτονίας; Ή πρέπει τα θύματα να φτάσουν το ένα εκατομμύριο για να την δούμε ως τέτοια;

–

«Μετράει ως γενοκτονία ο μαζικός θάνατος ανθρώπων ως αποτέλεσμα σκληρών πράξεων που δεν είχαν σχεδιαστεί ειδικά για να τους σκοτώσουν;»

–

Και μια προσθήκη, έξι μήνες μετά από την πρώτη γραφή: Ο θάνατος των μεταναστών στη mare nostrum, τη θάλασσα μας, τη Μεσόγειο, είναι ατυχές γεγονός, δολοφονία ή γενοκτονία;

διαβάστε και το Holocaust 2015 AD http://sanejoker.info/2015/08/holocaust-2015-ad.html

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

(Τα παραδείγματα προέρχονται από το εξαιρετικό βιβλίο του Jared Diamond, «Ο Τρίτος Χιμπαντζής», εκδόσεις Κάτοπτρο. Το αναφέρω σε περίπτωση που κάποιοι διαμαρτυρηθούν επειδή δεν μνημονεύονται οι πορείες θανάτου προς τα βάθη της Τουρκίας, η γενοκτονία των Ποντίων, των Αρμενίων ή των Παλαιστινίων, καθώς κι εκείνη της Μιλήτου.)

Γελωτοποιός

Διαβάστε Περισσότερα »

Δευτέρα 15 Ιουνίου 2015

Οι άνθρωποι που έγιναν μυρμήγκια

Γελωτοποιός


Ο Γιάννης Μακριδάκης είναι συγγραφέας και καλλιεργητής. http://yiannismakridakis.gr/

Έχει στήσει το κονάκι του στην ορεινή Χίο και καλλιεργεί τη γη. Ήπια, με σεβασμό στην ποικιλότητα. Όχι για να πάρει επιδοτήσεις από την Ε.Ε. Ούτε για να γίνει πλούσιος εκτρέφοντας σαλιγκάρια ή καλλιεργώντας μαύρες τρούφες.

Κοσμοκαλόγερος κι αυτός, σαν τον Παπαδιαμάντη (σίγουρα τον έχει στο νου του), μοιάζει να πηγαίνει ενάντια στον δυτικό πολιτισμό.

Ένας τρελός, ένας εκκεντρικός, ένας επικίνδυνος.

~~

Αφού διάβασα κάποια ανάρτηση του, σχετικά με δυο λαφιάτες (φίδια) που ερωτοτροπούσαν στην άκρη του χωραφιού, κοιτάζω πού ζω.

Η μόνη επαφή που έχουμε με τη «φύση» είναι να βγάλουμε τον σκύλο βόλτα και να μαζέψουμε τα περιττώματα του (κάποιοι ούτε καν αυτό δεν κάνουν).

Υπάρχουν και οι «αποδράσεις». Καλοκαιρινές αποδράσεις, μονοήμερες αποδράσεις. Συνηθίσαμε τη λέξη, δεν σκεφτόμαστε τι σημαίνει: Για να αποδράσεις σημαίνει ότι είσαι φυλακισμένος.

Δεν το σκεφτόμαστε, γιατί σε λίγες ώρες ή μέρες θα πρέπει να επιστρέψουμε στη φυλακή μας.

Κοιτάξτε τα σπίτια όπου ζούμε. Είναι υπέργειες μυρμηγκοφωλιές και τις κατοικούν αντικοινωνικά μυρμήγκια. Οι περισσότεροι δεν ξέρουμε ποιο μυρμήγκι ζει ακριβώς από πάνω, λίγα μέτρα παραδίπλα.

Κι αυτό μας φαίνεται φυσιολογικό.

~~

Βλέπω την πολυκατοικία απέναντι. Δεν ξέρω κανέναν από αυτούς τους ανθρώπους -και ζουν μόλις είκοσι μέτρα μακριά.

Στον πρώτο είναι ένα νεαρό ζευγάρι. Τα βράδια βλέπουν τηλεόραση.

Στον δεύτερο είναι μια γυναίκα, που έχει πάντα, μέρα και νύχτα, όλα τα παντζούρια κλειστά. Την έχω δει να μισοσηκώνει ένα, να βγαίνει γρήγορα για να τινάξει ένα ρούχο, και μετά να σπεύδει στη φωτοφοβική της παγίδα.

Στον τρίτο είναι μια γριά. Αυτή έχει μερικές γλάστρες με γεράνια. Ίσως για να της θυμίζουν τα παιδικά της χρόνια και το νησί.

Στον τέταρτο είναι ένα ακόμα ζευγάρι. Έχουν ένα πεντάχρονο παιδί που κάνει ποδήλατο στο μπαλκόνι.

Στο ρετιρέ είναι ένα γηραιό ζευγάρι, που συχνά κρατάνε το εγγόνι τους. Τρέχουν πίσω του (όσο μπορούν να τρέξουν), όταν το παιδί κάνει ποδήλατο στο μπαλκόνι. Τα δυο παιδιά (του τέταρτου και του πέμπτου) είναι συνομήλικα, αλλά δεν τα είδα ποτέ να παίζουν μαζί. Κάνουν ποδήλατο σε παράλληλες τροχιές, το ένα πάνω απ” το άλλο.

Δεν ξέρω κανέναν από αυτούς. Τους βλέπω κάθε μέρα, κάποιους εδώ και χρόνια, αλλά είναι άγνωστοι.

~~

Ο Κόνραντ Λόρεντς έχει την υπέρμετρη αστικοποίηση, την αλλοτρίωση της πόλης, ως το πρώτο απ” τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα της ανθρωπότητας http://sanejoker.info/2013/05/merry-christmas-mr-konrad-lorenz.html

Οι άλλοι άνθρωποι, πέτα απ” την οικογένεια και τους φίλους, είναι εμπόδιο στην πόλη.

Δεν είναι απλώς άγνωστοι, είναι εμπόδια.

Βρίσκονται μπροστά μας στις ουρές (δημόσιες υπηρεσίες, σούπερ μάρκετ, νοσοκομείο, ΑΤΜ), είναι κολλημένοι πάνω μας στο λεωφορείο, μας κλείνουν το δρόμο με τ” αυτοκίνητο τους (κι εσύ αρχίζει να βρίζει κάποιον, επειδή πάει πιο αργά απ” όσο θα ήθελες).

Ο συνωστισμός στις πόλεις και η αστική ανωνυμία που τον συνοδεύει «όχι μόνο οδηγεί έμμεσα σε απάνθρωπες πράξεις, που προκαλούνται από την εξάντληση και την προοδευτική εξαφάνιση των επαφών, αλλά αποτελεί την άμεση αιτία μιας ολόκληρης επιθετικής συμπεριφοράς.»

~~

Αν κλείσεις εκατό ποντίκια σε ένα κλουβί για δέκα αυτά θα αρχίσουν να αλληλοεξοντώνονται, ακόμα κι αν έχουν τροφή. Και στις πόλεις έχουμε μαζευτεί πάρα πολλοί. Όχι τυχαία.

Σκεφτείτε την Ελλάδα. Τι ποσοστό του πληθυσμού ζει σε πόλεις; Σχεδόν όλοι!

Ο μισός πληθυσμός μιας χώρας 131.9567 km2 έχει στοιβαχτεί στο λεκανοπέδιο της Αττικής.

Κι αυτό μας φαίνεται φυσιολογικό.

[Η Αθήνα είναι ειδυλλιακή, σε σύγκριση με τέρατα, όπως η Βομβάη (12.883.645 κάτοικοι), η Πόλη του Μεξικού (19.2 εκατομμύρια στη Μητροπολιτική περιοχή), το Κάιρο (20.000.581 κάτοικοι)]

~~

Οι άνθρωποι των πόλεων είναι άχρηστοι. Παράγουν μόνο σκουπίδια, υπηρεσίες -και χρήματα. Κανείς από εμάς δεν παράγει την τροφή του.

Επιπλέον, σε όλες τις μεγάλες πόλεις, γιγαντώνονται οι οικονομικές ανισότητες. Υπάρχουν τα πλούσια προάστεια και τα γκέτο. Ενδιάμεσα θα βρεις εκείνους που περιφρονούν τους πολύ φτωχούς κι ονειρεύονται (ματαίως) να γίνουν σαν τους πολύ πλούσιους.

Τα αστικά κέντρα ταΐζουν το τέρας του νεοφιλελευθερισμού. Σε μια πόλη με 100.000 άνεργους (αναφέρομαι στη μικρή Θεσσαλονίκη), πάντα θα βρεθεί κάποιος να δουλέψει σκληρά, ανασφάλιστος, για ελάχιστα χρήματα (κάποιες φορές και εθελοντικά).

Ειδικά αφού αυτοί οι άνθρωποι εξαρτώνται απόλυτα, για την επιβίωση, απ” τα 3 ευρώ την ώρα που θα τους δώσουν (στη Βομβάη με τρία ευρώ την ώρα θεωρείσαι πλούσιος). Αν δεν υποτακτούν δεν θα τραφούν.

Σε περιόδους κρίσης αυτοί που πλήττονται περισσότερο είναι οι φτωχοί των πόλεων. Στην Κατοχή οι άνθρωποι πέθαιναν ανα εκατοντάδες από την πείνα. Μόνο στις πόλεις. Στα χωριά τους εκτελούσαν.

~~

Αυτό δεν οφείλεται μόνο στην αδυναμία εύρεσης τροφής -πέρα απ” αυτήν που πουλάνε στα σούπερ μάρκετ. Είναι και η αλλοτρίωση, η αποξένωση που συντελεί.

Αυτή η γυναίκα, που ζει στον δεύτερο όροφο της απέναντι πολυκατοικίας, ίσως να πεθάνει αύριο, ίσως να έχει πεθάνει εδώ και τρεις μέρες. Δεν πρόκειται να πάω να τη γυρέψω, να της χτυπήσω την πόρτα, γιατί δεν την ξέρω.

Σ” ένα χωριό, ακόμα κι αν η γειτόνισσα είναι η χειρότερη κουτσομπόλα, ακόμα κι αν την αντιπαθείς, ξέρεις τι κάνει, πώς τη λένε, τι δουλειά κάνει ο γιος της -στην πόλη. Αν το πρωί δεν φανεί για να τινάξει τα χαλιά της πάνω στα απλωμένα σου ρούχα, θα παραξενευτείς, θα την ψάξεις.

Ας μην ξεχνάμε και το πείραμα των Ντάρλεϊ-Λατανέ, για τη διάχυση της ευθύνης: «Όσο περισσότεροι είναι οι μάρτυρες κάποιου δυσάρεστου γεγονότος, όπως επίθεση ή ατύχημα, τόσο λιγότερο υπεύθυνος αισθάνεται ο καθένας, γιατί η ευθύνη καταμερίζεται ισομερώς στο πλήθος.» http://sanejoker.info/2012/06/genovese-syndrome.html

~~{}~~

Το χειρότερο απ” όλα είναι ότι συνηθίσαμε το πρόσωπο του τέρατος (το δικό μας πρόσωπο) κι όλα αυτά μας φαίνονται φυσιολογικά, αναπόφευκτα.

Έχουμε συνηθίσει τόσο την αστική μας ανωνυμία, που δεν αντέχουμε τους ξένους, τους ανθρώπους.

Γιατί στην πόλη είναι όλοι ξένοι.

Γράφει ο Λόρεντς, ο οποίος ζούσε στη Βιέννη, ότι κάποτε έκανε το τραπέζι σ” ένα ζευγάρι απ” τον Καναδά. Εκείνοι ζούσαν σε μια φάρμα, όπου το πιο κοντινό σπίτι ήταν 50 χιλιόμετρα μακριά.

Κάποια στιγμή, κι ενώ συζητούσαν, χτύπησε το κουδούνι της πόρτας. Ο Λόρεντς σηκώθηκε βρίζοντας, επειδή κάποιος του διέκοπτε. Οι Καναδοί σοκαρίστηκαν.

Για εκείνους το κουδούνι της πόρτας ήταν πάντα ένα δώρο: Ένας άνθρωπος.

Για τον Βιεννέζο ήταν επιβάρυνση: Ένας άνθρωπος.

~~{}~~

Επίλογος

Συχνά εκνευρίζομαι με τις αναρτήσεις του Μακριδάκη. Εκείνος είναι μόνος του, χωρίς οικογένεια κι είχε μια βάση για να μπορέσει να αποσκιρτήσει απ” τον «πολιτισμό».

Οι υπόλοιποι, εμείς που δεν έχουμε γη ούτε κονάκι ούτε γνώσεις ούτε λίγα λεφτά για να κάνουμε την αρχή (τη μαγιά όπως λένε), πώς μπορούμε ν” ακολουθήσουμε;

Όμως εκεί ακριβώς βασίζεται αυτό το τέρας, που ταΐζουμε για να μας εξαθλιώνει. Ο εξαθλιωμένος δεν μπορεί να κάνει μια καινούρια αρχή, πρέπει να συνεχίσει να ταΐζει το τέρας με το σώμα του, με τον χρόνο του, με την υπακοή του, με την απόγνωση του.

Γι” αυτό οι άνθρωποι σαν τον Μακριδάκη είναι επικίνδυνοι. Γιατί δείχνουν ότι αυτό που ζούμε, η μυρμηγκοφωλιά μας, δεν είναι κάτι φυσιολογικό.

Δεν είμαστε μυρμήγκια, αλλά μας έχουν πείσει ότι αυτός είναι ο μόνος τρόπος επιβίωσης.

~~~~~~~~~~~

ΔΙΟΡΘΩΣΗ: Τα μυρμήγκια είναι κοινωνικά έντομα. Οι άνθρωποι συμπεριφέρονται περισσότερο σαν ιοί.

~~~~~~~~~~~~~

Οι δύο φωτογραφίες είναι του Σεμπαστιάο Σαλγκάδο.

Η πρώτη είναι στον σταθμό του τρένου, στη Βομβάη (ή Μουμπάι αν προτιμάτε).

Η δεύτερη είναι ένα ορυχείο χρυσού, στη Βραζιλία


Γελωτοποιός

Διαβάστε Περισσότερα »

Παρασκευή 29 Μαΐου 2015

Η μεγαλύτερη γενοκτονία στην Ιστορία της ανθρωπότητας

Γελωτοποιός


Στην Ιστορία της ανθρωπότητας οι γενοκτονίες είναι τόσο συνηθισμένες που μοιάζει λες και οι άνθρωποι είναι απευθείας απόγονοι των μυρμηγκιών.

Απ” τις πιο κοντινές (χωροχρονικά) γενοκτονίες, όπως εκείνες των Αρμενίων και των Ποντίων ή το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, μέχρι τις πιο μακρινές, όπως την πλήρη εξάλειψη των Τασμανών (δείτε παλιότερο κείμενο «Γενοκτονία!» http://sanejoker.info/2013/06/genocide.html), διαφαίνεται μια δολοφονική μανία που δεν παρατηρείται σε κανένα άλλο θηλαστικό.

Οι αιτίες κάθε γενοκτονίας, αν δούμε πίσω απ” τις προφάσεις και τις επιφάσεις, είναι πάντα οι ίδιες: Κυριαρχία και Κέρδος.

Η Θρησκεία, το Έθνος, η Φυλή είναι σαφώς ιδεολογήματα που χρησίμευσαν (και χρησιμεύουν) ως παραπετάσματα ή ως λάβαρα, για να πείθονται οι θύτες ότι πράττουν κάτι ορθό.

Ό,τι είναι Ιερό, κάθε δόγμα, οδηγεί αναπόφευκτα στην Εξόντωση του Άλλου.

~~

Αν εξαιρέσουμε την τελευταία γενοκτονία, την παγκόσμια και νεοφιλελεύθερη, υπάρχει μια άλλη (όχι τόσο γνωστή ούτε τόσο προβεβλημένη) που κατέχει τα σκήπτρα της πιο αποτρόπαιης. Είναι η γενοκτονία των Ινδιάνων της Αμερικής, των αυτόχθονων κατοίκων της αμερικανικής ηπείρου, που εξολοθρεύτηκαν απ” τον «ανώτερο πολιτισμό» των Ευρωπαίων.

Το μέγεθος αυτής είναι εξωπραγματικό και η γενοκτονία συνεχίζεται στις μέρες μας.

~~{}~~

Οι Μεγάλες Αντίλλες (Κούβα, Ισπανιόλα, Τζαμάικα) είχαν 1,5 εκατομμύριο αυτόχθονες το 1492, όταν τους «ανακάλυψε» ο Χριστόφορος Κολόμβος.

Το 1550 δεν είχε απομείνει ούτε ένας Ινδιάνος σ” αυτά τα νησιά.

Εξήντα χρόνια. Ενάμιση εκατομμύριο νεκροί και η εξαφάνιση ενός πολιτισμού.

~~{}~~

Όταν οι Πορτογάλοι ανακάλυψαν τη Βραζιλία, το 1500, υπολογίζεται ότι κατοικούσαν εκεί περίπου 3 εκατομμύρια Ινδιάνοι.

Το 1950 δεν ήταν περισσότεροι από 150.000

Και καθώς η γενοκτονία συνεχίζεται, σήμερα δεν υπερβαίνουν τους 100.000.

Σχεδόν τρία εκατομμύρια νεκροί.

~~

Κάθε «πρόοδος» του βιομηχανικού πολιτισμού ωθεί ολοένα τους Ινδιάνους προς αφιλόξενες περιοχές, αν δεν τους εξοντώνει απροκάλυπτα.

Το 1968 οι αρχές παραδέχτηκαν ότι υπάλληλοι της υποτιθέμενης Υπηρεσίας Προστασίας των Ινδιάνων δωροδοκούνταν από εταιρείες για να τους επιτρέπουν να πουλούν τις γαίες όπου κατοικούσαν Ινδιάνοι.

Ή να κλείνουν τα μάτια όταν τους εξοντώνουν με τις πιο φριχτές πρακτικές: Ομαδικές δολοφονίες με πυροβόλα, καταστροφή των χωριών με δυναμίτιδα, δηλητηρίαση με αρσενικό και φυτοφάρμακα.

~~

Η νομολογία της Βραζιλίας για τους Ινδιάνους έχει ως βασικό στόχο την «ενσωμάτωση τους στην εθνική κοινότητα».

Πώς το κάνει;

Το κεφάλαιο ΙΙ του Θεσμικού Πλαισίου αναφέρει: «Κάθε Ινδιάνος που δεν έχει αφομοιωθεί βρίσκεται υπό την κηδεμονία του κράτους και δεν τον προστατεύει το Σύνταγμα της Βραζιλίας».

Ο «αφομοιωμένος» Ινδιάνος δεν είναι πια Ινδιάνος, αφού απαρνιέται την κουλτούρα του. Τοποθετείται στο πιο χαμηλό επίπεδο της κοινωνικής κλίμακας. Αφομοίωση σημαίνει εξαθλίωση, επαιτεία, αλκοολισμό, πορνεία.

Ο Ινδιάνος αυτός δεν έχει νομική υπόσταση ούτε στις σχέσεις του με τους άλλους ούτε ως ιδιαίτερη οντότητα, και δεν μπορεί να προβεί σε δικαιοπραξίες.

Το Θεσμικό Πλαίσιο δεν αναγνωρίζει στους Ινδιάνους το δικαίωμα ιδιοκτησίας γης (την οποία κατέχει, ελέγχει και διαχειρίζεται το Ομοσπονδιακό κράτος).

Τα άρθρα 34, 35 και 36 του τρίτου μέρους επιτρέπουν την εκτόπιση ολόκληρων ιθαγενών πληθυσμών μ” ένα απλό διάταγμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, για λόγους όπως η «εθνική ασφάλεια» και η «ανάπτυξη της περιοχής για λόγους εθνικού συμφέροντος».

Το άρθρο 60 του Θεσμικού πλαισίου κάνει λόγο για την «ψυχική εξέλιξη» των Ινδιάνων!

~~{}~~

Οι Αυτοκρατορίες


Σύμφωνα με μελέτες του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ υπήρχαν 112.000.000 Ινδιάνοι στο Μεξικό πριν την άφιξη του Κορτές, το 1512.

120 χρόνια μετά δεν ήταν παραπάνω από 1.200.000!

Όχι, δεν διαβάσατε λάθος. Μιλάμε για την εξόντωση 110 εκατομυρίων ανθρώπων (που ήταν ψυχικά ανώριμοι).

Οι αυτοκρατορίες των Μάγια και των Ίνκας, που χρειάστηκαν πολλούς αιώνες για να οικοδομηθούν, καταστράφηκαν μέσα σε είκοσι χρόνια (από τους αιμοσταγείς Αλβαράδο και Φρανθίσκο Πιθάρο).

Στα εδάφη της αυτοκρατορίας των Αζτέκων, που ο πληθυσμός της ανερχόταν σε 25 εκατομμύρια το 1519, μετά από τριάντα χρόνια υπήρχαν μόνο 6 εκατομμύρια, ενώ στα τέλη του 16ου αιώνα έφταναν το ένα εκατομμύριο.

Άλλα 24 εκατομμύρια νεκροί Ινδιάνοι.

~~

Η εξόντωση των Ινδιάνων συνεχίζεται και στις μέρες μας. Σφαγές στην επαρχία Τσιάπας, στη Γουατεμάλα, στην Κολομβία, στο Περού, στη Χιλή.

Οι Ινδιάνοι είναι θύματα των πολυεθνικών, του κρατικού στρατού και των εμπόρων ναρκωτικών.

~~{}~~

Ηνωμένες Πολιτείες


Οι περισσότεροι ιστορικοί συμφωνούν ότι οι Ινδιάνοι που κατοικούσαν στη Βόρεια Αμερική ανέρχονταν σε 10 έως 12 εκατομμύρια άτομα.

Το 1900 είχαν απομείνει μόλις 250.000

Η Ημέρα των Ευχαριστιών είναι η γιορτή της εξόντωσης 10 εκατομμυρίων ανθρώπων.

~~

Πέρα από τη μακροχρόνια και τραγική αλληλουχία σφαγών, παραβιάσεων των συνθηκών και επιδημιών, στις οποίες οι Ινδιάνοι δεν διέθεταν ανοσία, οι Ευρωπαίοι έκλεψαν τα εδάφη των Αμερινδιάνων και κατέστρεψαν τους αρχέγονους πολιτισμούς τους.

Οι «ειδικές περιοχές για Ινδιάνους» είναι τα πρώτα στρατόπεδα εξόντωσης, αφού ιδρύθηκαν το 1851.

Οι κακές συνθήκες διαβίωσης σ” αυτές τις περιοχές (που υπάρχουν ακόμα και σήμερα), έχουν ως συνέπεια το ένα στα τρία παιδιά να πεθαίνει στους πρώτους έξι μήνες από τη γέννηση του.

Υπάρχουν «ειδικές περιοχές» όπου το μέσο προσδόκιμο ζωής είναι κάτω από τα 46 έτη, όταν στην υπόλοιπη χώρα (αναφερόμαστε πάντα στις ένδοξες ΗΠΑ, μην το ξεχνάτε), είναι τα 76 έτη.

Οι αυτοκτονίες των Ινδιάνων είναι διπλάσιες από εκείνες των λευκών. Το 75% του πληθυσμού τους υποσιτίζεται.

Ο ένας στους τέσσερις είναι αλκοολικός, ενώ τα ναρκωτικά, και κυρίως το φτηνό κρακ, κάνουν θραύση σ” αυτές τις «ειδικές περιοχές».

~~{}~~

Εν κατακλείδι:


Το μέγιστο ιδεολόγημα του δυτικού κόσμου είναι η υποτιθέμενη ανωτερότητα του πολιτισμού του. Οι σφαγές δικαιολογούνται επειδή οι σφαγιασμένοι είναι κατώτεροι πολιτισμικά, ηθικά ή ψυχικά.

Ο πολυσχιδής Λεβιστρός (δες παλιότερο κείμενο http://sanejoker.info/2012/07/levi-strauss-and-barbarians.html) χαρακτηρίζει τις δυτικότροπες κοινωνίες ως «θερμές κοινωνίες». Αυτές παράγουν «πολιτισμό», έχοντας ως καύσιμη ύλη τους ανθρώπους, επενδύοντας ακριβώς στις οικονομικές και λοιπές ανισότητες.

Έτσι χτίστηκαν οι Πυραμίδες και ο Παρθενώνας, έτσι δημιουργήθηκε το Χόλιγουντ και το Μπόλιγουντ.

Πάνω σε πτώματα ανθρώπων (κατώτερων ανθρώπων).

~~

Το 1492 δεν πρέπει να θεωρείται η χρονιά που ο Κολόμβος «ανακάλυψε» την Αμερική, αλλά η αρχή της μεγαλύτερης γενοκτονίας στην Ιστορία της ανθρωπότητας.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Πληροφορίες άντλησα από το άρθρο του Ρόμπερτ Πακ, «Η γενοκτονία των Ινδιάνων», το οποίο συμπεριλαμβάνεται στη «Μαύρη Βίβλο του Καπιταλισμού», εκδόσεις Λιβάνη, μετάφραση Άγγελος Φιλιππάτος.

Είναι ένα ογκώδες βιβλίο, 765 σελίδων, που όμως δεν χωράει όλα τα εγκλήματα που έγιναν και γίνονται σ” αυτόν τον πλανήτη εν ονόματι της απληστίας, του υπερκέρδους, της εξουσίας, του έθνους, της φυλής, του θεού.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Η φωτογραφία είναι του Σεμπαστιάο Σαλγκάδο

Το σκίτσο είναι του R. Cobb, «Thanksgiving».


Γελωτοποιός

Διαβάστε Περισσότερα »

Σάββατο 4 Ιουλίου 2015

ΝΑΙ ή ΟΧΙ, με φόβο και με πάθος

Γελωτοποιός


«Σοφός δεν είναι αυτός που δεν θυμώνει. Σοφός είναι αυτός που θυμώνει τη σωστή στιγμή, με το σωστό πρόσωπο και στο σωστό βαθμό».
Αριστοτέλης

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Μία απ” τις αυταπάτες των ανθρώπων είναι ότι αποφασίζουμε με βάση τη λογική. Το συναίσθημα θεωρείται κακός συμβουλάτορας -αν όχι κάτι το επικίνδυνο, που πρέπει να τιθασεύσουμε.

Όμως ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί έτσι. Το συναίσθημα δεν μπορεί να διαχωριστεί απ” τη λογική. Ακόμα και οι συλλαβές χωρίς νόημα (και Α και ΟΥ) έχουν συναισθηματικό βάρος, κάθε μας κίνηση εμπεριέχει συναίσθημα.

Τίποτα δεν είναι ουδέτερο.

Στην πραγματικότητα ένας συναισθηματικά κενός άνθρωπος δεν θα μπορούσε να πάρει καμία απόφαση!

~~

Σε παλιότερο κείμενο («Και ο Πραξιτέλης ήταν κάποτε παιδί» http://sanejoker.info/2013/08/another-portrait-of-praxiteles-as-a-young-boy.html) αναφέραμε ότι η μνήμη είναι άρρητα δεμένη με το συναίσθημα.

Όποτε θυμόμαστε κάτι το αναδομούμε εκ νέου, σύμφωνα με την συναισθηματική μας κατάσταση. Δεν είμαστε μηχανές αναπαραγωγής εικόνας και ήχου, ώστε να μπορούμε να παίζουμε την ανάμνηση ακριβώς ίδια, ξανά και ξανά. (Αυτό, μας πληροφορεί η Τεμπλ Γκράντιν, μπορούν να το κάνουν κάποιοι αυτιστικοί).

~~

Όσο σημαντικό για τη μνήμη είναι το συναίσθημα, άλλο τόσο είναι και για λήψη αποφάσεων.

Νομίζουμε ότι επηρεαζόμαστε απ” το συναίσθημα μόνο όταν αυτό μας κατακλύζει. Η οργή, ο τρόμος -γιατί όχι και ο έρωτας, μας κάνουν να φερόμαστε «παράλογα». Όμως χωρίς αυτό το «παράλογο», ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε να επιβιώσει.

Κάποιες φορές χρειάζεται να εξοργιστείς, να τρομάξεις και να ερωτευτείς (παράφορα). Δεν είναι μέρος της ζωής. Είναι απαραίτητο για να ζήσεις.

~~

Μια άλλη ψευδής πεποίθηση είναι πως όταν «αποφασίζουμε ήρεμα» δεν επηρεαζόμαστε απ” το συναίσθημα. Το συναίσθημα υπάρχει πάντα, έστω σε ασυνείδητο επίπεδο. Τίποτα δεν είναι ουδέτερο.

Μια εικόνα που είδες το πρωί ή μια κουβέντα που σου είπαν, κάθε ερέθισμα, ακόμα κι αν δεν το συνειδητοποίησες ή δεν του έδωσες σημασία, μπορεί να σε επηρεάσει τόσο πολύ συναισθηματικά (θετικά ή αρνητικά) ώστε το βράδυ να αποφασίσεις για κάτι φαινομενικά άσχετο, να αποφασίσεις για κάτι «λογικά», εξαιτίας (ή χάρη) αυτής της ξεχασμένης επιρροής.

Ένας πονόδοντος ή κάποια ορμονική διακύμανση επηρεάζει τον τρόπο λήψης αποφάσεων.

Ακόμα κι ένα όνειρο, που δεν θυμάσαι καν, σε κάνει να σηκώνεσαι απ” το κρεβάτι με καλή ή κακή διάθεση και ν” αποφασίζεις ότι θέλεις ν” αγκαλιάσεις τον σύντροφο σου ή να τον αγνοήσεις.

~~

Οι άνθρωποι είμαστε πρωτίστως συναισθηματικά ζώα. Η λογική προσπαθεί να δικαιολογήσει (να εκλογικεύσει), άλλοτε με επιτυχία, άλλοτε με γελοία επιχειρήματα, τις λέξεις, τις πράξεις, τις αποφάσεις, τη συμπεριφορά.

Ένας άνθρωπος χωρίς συναίσθημα θα έμοιαζε περισσότερο με ηλεκτρονικό υπολογιστή: Αν δεν του δώσεις ξεκάθαρες εντολές δεν μπορεί να εκτελέσει κανένα πρόγραμμα, δεν μπορεί να πάρει καμία απόφαση.

(Και μια άσχετη με το θέμα σκέψη: Ίσως, για να δημιουργήσουμε Τεχνητή Νοημοσύνη εφάμιλλη της ανθρώπινης, θα πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να της εμφυτεύσουμε συναίσθημα.)

Πόσο απαραίτητο είναι το συναίσθημα στη λήψη αποφάσεων το αποδεικνύει ο Antonio Damasio, στο βιβλίο του «Το λάθος του Καρτέσιου»

Ο νευρολόγος Νταμάσιο έχει ασχοληθεί εκτεταμένα με ασθενείς που έχουν προβληματικούς μετωπιαίους λοβούς. Παρόλο που οι εν λόγω ασθενείς είχαν φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης και κανονικές ικανότητες συλλογισμούς δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν ως φυσιολογικοί ενήλικες.

Γιατί όμως δεν μπορούσαν;

Ο δρ Νταμάσιο μας παρουσιάζει την περίπτωση του κυρίου Έλιοτ. Αυτός είχε υψηλό δείκτη νοημοσύνης, πολύ καλά αποτελέσματα στα τεστ αντιληπτικής ικανότητας, επίπεδο προσοχής καλό και εξίσου δυναμική μνήμη εργασίας.

Αυτό που αδυνατούσε να κάνει ο Έλιοτ ήταν να έχει μια σωστή αντίδραση συναισθήματος στην καθημερινότητα του.

Σημειώνει ο Νταμάσιο: «Δεν είδα ποτέ ούτε μια υποψία συναισθήματος. Καμία λύπη, ανύπαρκτη ανυπομονησία, μηδενική απογοήτευση για τις συνεχείς και επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις μου. Γενικά, στη ζωή του είχε την τάση να μην θυμώνει, και τις σπάνιες φορές που το έκανε το ξέσπασμα ήταν πολύ γρήγορο.»

Ο Έλιοτ δεν είχε χάσει απλώς τα πρωτογενή συναισθήματα, όπως ο φόβος ή ο θυμός. Είχε χάσει τα μύχια συναισθήματα του. Ήταν συναισθηματικά κενός.

Εξαιτίας αυτού δεν μπορούσε να αποφασίσει για τίποτα. Κολλούσε σε ατέρμονες διαβουλεύσεις με τον εαυτό του, όπου ζύγιζε τα υπέρ και τα κατά κάθε πιθανής απόφασης, αλλά ΠΟΤΕ δεν κατέληγε.

Κάποια μέρα ο δρ Νταμάσιο τον ρώτησε ποια μέρα της επόμενης βδομάδας τον βόλευε να περάσει απ” το γραφείο του. Ο κύριος Έλιοτ έβγαλε το ημερολόγιο του και πέρασε μισή ώρα εξετάζοντας τα υπέρ και τα κατά των δύο ημερών που του πρότεινε ο γιατρός του. Έλεγε, ξανά και ξανά, τις πιθανές συνέπειες αν επέλεγε τη μία ή την άλλη μέρα, αλλά δεν μπορούσε να αποφασίσει.

Τελικά επέλεξε τη μέρα ο δρ Νταμάσιο.

~~{}~~

Όλες μας οι αποφάσεις παίρνονται με βάση το συναίσθημα. Αγνοήστε εκείνους που μιλάνε για «νηφάλια σκέψη» και για «λογικά επιχειρήματα». Δεν γνωρίζουν τίποτα για τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος.

Ο καθένας επιλέγει τα επιχειρήματα που μειώνουν τη γνωστική ασυμφωνία, τα επιχειρήματα που δικαιολογούν (εκλογικεύουν) τις συναισθηματικές του αποφάσεις.

Λέμε ΝΑΙ, ΟΧΙ, ΑΠΟΧΗ, όχι επειδή έχουμε «ζυγίσει» λογικά τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς, ουδέτερα, χωρίς συναισθηματική φόρτιση.

Αυτό θα οδηγούσε σε μια συμπεριφορά όπως του κυρίου Έλιοτ: Θα μέναμε όλη την Κυριακή μέσα στο παραβάν, χωρίς να μπορούμε να αποφασίσουμε ούτε ποιο στυλό θα χρησιμοποιήσουμε. Το δικό μας ή το κοινόχρηστο;

Θα αποφασίσουμε ή έχουμε αποφασίσει ήδη (ΝΑΙ, ΟΧΙ, ΑΠΟΧΗ) συναισθηματικά.

Όλη μας τη ζωή αυτό κάνουμε, κι ύστερα επενδύουμε με ιδεολογίες και επιχειρήματα το θυμικό μας.

~~{}~~

ΥΓ1: Πέρα από το Καλό και το Κακό, πέρα από τα ΝΑΙ, ΟΧΙ, ΑΠΟΧΗ, υπάρχει μια κοινωνική-ιστορική διαμάχη ανάμεσα στους έχοντες και στους μη-έχοντες, τους πλούσιους και τους φτωχούς, τους εξουσιαστές και τους εξουσιαζόμενους.

Σε ποια πλευρά γεννιέσαι δεν το επιλέγεις. Το πώς θα εξελιχτείς είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων. Αλλά σίγουρα ένας Αφρικανός δεν έχει τις ίδιες ευκαιρίες ανέλιξης (ή επιβίωσης) με έναν Ελβετό. Γιατί συμβαίνει αυτό δεν είναι του παρόντος κειμένου.

ΥΓ2: Η ανθρώπινη κοινωνία είναι ένα χαοτικό υπερσύστημα. Καμία πρόβλεψη δεν είναι απόλυτα ασφαλής. Η μόνη βεβαιότητα είναι η αλλαγή. Κι ο έλεγχος είναι μια χίμαιρα. http://sanejoker.info/2015/06/chimera2.html

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Διαβάστε το σπουδαίο βιβλίο «Μεταφράζοντας τα ζώα», της Τεμπλ Γκράντιν, εκδόσεις Polaris, μτφ Ασημίνα Μητσομπόνου.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Οι φωτογραφίες είναι του Γάλλου φωτογράφου και ποιητή René Maltête



Γελωτοποιός

Διαβάστε Περισσότερα »

Τρίτη 15 Δεκεμβρίου 2020

Πόσο ελεύθεροι είμαστε; – Πειράματα με το ασυνείδητο

SaneJoker


“Όταν οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να κάνουν ό,τι θέλουν, συνήθως μιμούνται ο ένας τον άλλον” – Eric Hoffer

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Τα πειράματα που θα διαβάσετε δεν έχουν εικονικά ηλεκτροσόκ (Το τέρας μέσα μας – Το πείραμα του Μίλγκραμ). Ούτε βασανίστηκαν ζώα κατά τη διάρκεια τους (Συρμάτινες μητέρες – Η αγάπη στο εργαστήριο) Ούτε είναι τόσο γνωστά όσο εκείνα του Asch (Διαλέξτε τη λάθος γραμμή – Το πείραμα του Asch).

Όμως μας βοηθάνε να πλησιάσουμε την απάντηση σ’ ένα απ’ τα παλαιότερα ερωτήματα: 
Έχει ο άνθρωπος ελεύθερη βούληση;

Τα πειράματα έκανε ο Τζον Μπάργκ, στο πανεπιστήμιο του Γιέλ, μετά το 2010.

Στο πρώτο τα υποκείμενα (φοιτητές) διέσχιζαν ένα μακρύ διάδρομο για να φτάσουν στο γραφείο του Μπαργκ. Εκεί τους δίνονταν οι παρακάτω λέξεις:

1. εκείνος ήταν ανήσυχη εκείνη πάντα
2. από Φλόριντα τη πορτοκάλια θερμοκρασία
3. μπάλα την πέτα ρίξε αθόρυβα
4. παπούτσια δώσε αντικατάστησε παλιά τα
5. αυτός παρατηρεί ενίοτε ανθρώπους παρακολουθεί
6. είναι θα ιδρώνω μόνοι αυτοί
7. ουρανός ο ραφή γκρίζος
8. πρέπει τώρα αποσυρθούμε ξεχασιάρης να
9. τώρα μπίνγκο τραγουδάω παίξουμε ας
10. ήλιο θερμοκρασία στον σταφιδιάζουν καρποί

Κάθε φοιτητής έπρεπε να φτιάξει μια ορθή πρόταση, με τέσσερις λέξεις, από κάθε συνονθύλευμα λέξεων 1-10.

Δοκιμάστε να το κάνετε κι εσείς.
Για παράδειγμα: 1. Εκείνη ήταν ανήσυχη πάντα

Τα υποκείμενα τέλειωναν κι έφευγαν, χωρίς να συμβεί τίποτα συνταρακτικό. Όμως κατά την αποχώρηση διέσχιζαν τον μακρύ διάδρομο πολύ πιο αργά από πριν. Γιατί συνέβη αυτό;

Ανάμεσα στις σκόρπιες λέξεις ο Μπαργκ είχε τοποθετήσει κάποιες που αναφέρονταν (σημειολογικά) στα γηρατειά, όπως Φλόριντα, μπίνγκο, σταφιδιάζουν, αποσυρθούμε.

Προσοχή! Οι φοιτητές ήταν Αμερικάνοι. Η Φλόριντα είναι ένα μέρος των ΗΠΑ όπου οι γέροι αποσύρονται για να παίζουν μπίνγκο και να σταφιδιάζουν κάτω απ’ τον ήλιο.

Ο Μπαργκ είχε βάλει, ασυνείδητα, την ιδέα των γηρατειών στο μυαλό των φοιτητών. Κι αυτό επηρέασε τη συμπεριφορά τους.

Σας φαίνεται υπερβολικά απλοϊκό το συμπέρασμα; Τότε περιμένετε ν’ ακούσετε το δεύτερο -και πιο ολοκληρωμένο- πείραμα.

~~{}~~

Σ’ αυτή την περίπτωση υπήρχαν δύο ομάδες, με διαφορετικές ασυνείδητες επιρροές.

Στην πρώτη ομάδα, ας την λέμε Ήρεμη Ομάδα, είχαν σκορπιστεί λέξεις όπως: 
Σεβασμός, διακριτικός, εκτιμώ, υπομονετικά, ευγενής και πολιτισμένος.

Στη δεύτερη, ας την λέμε Βιαστική Ομάδα, είχαν σκορπιστεί λέξεις όπως: 
Επιθετικά, τολμηρός, απότομος, ενοχλώ, διαταράσσω, εισβάλλω, παραβιάζω.

Οι υπόλοιπες λέξεις κάθε πρότασης ήταν τέτοιες ώστε οι φοιτητές να μη χρησιμοποιούν ή να μη δίνουν ιδιαίτερη σημασία στις επιλεγμένες λέξεις.

~~

Οι φοιτητές έφτιαχναν τις προτάσεις και μετά πήγαιναν στο διπλανό γραφείο, για να τους πει ο υπεύθυνος του πειράματος τι θα έκαναν στη συνέχεια. Εκεί όμως τον έβρισκαν να φλυαρεί με κάποια συνάδελφο του.

Πόση ώρα θα περίμεναν οι φοιτητές μέχρι να διακόψουν; Και τι διαφορά θα υπήρχε ανάμεσα στις δύο ομάδες, την Ήρεμη και τη Βιαστική;

Μη βιαστείτε να απαντήσετε.

~~{}~~

Όταν ο Μπαργκ ζήτησε απ’ τις πανεπιστημιακές αρχές την άδεια και τους πόρους για το πείραμα, εκείνοι του έθεσαν ένα χρονικό όριο: Θα άφηναν τους φοιτητές-υποκείμενα να περιμένουν μέγιστο δέκα λεπτά.

Ο Μπαργκ δέχτηκε, αλλά γέλασε με το άχρηστο όριο.

“Είναι Νευορκέζοι”, τους είπε. “Ποιος θα περιμένει δέκα λεπτά να τελειώσει την φλυαρία του ο υπεύθυνος; Θα είμαι ικανοποιημένος αν η διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες είναι 20 ή 30 δευτερόλεπτα. Το πολύ ένα λεπτό.”

Ο Μπάργκ έπεσε έξω. Πολύ έξω.

Οι Βιαστικοί φοιτητές διέκοπταν σε λίγα λεπτά -με μέγιστο τα πέντε.

Οι Ήρεμοι φοιτητές (σε ποσοστό 82%) ΔΕΝ ΔΙΕΚΟΠΤΑΝ!

Περίμεναν, υπομονετικά κι ευγενικά, μέχρι που περνούσαν τα δέκα λεπτά και ο Υπεύθυνος τους ευχαριστούσε που πήραν μέρος στο πείραμα.

“Άραγε”, αναρωτιόταν ο Μπαργκ, “αν δεν υπήρχε το όριο, πόση ώρα θα περίμεναν;”

~~{}~~

Το συμπέρασμα ήταν το εξής: Οι σκόρπιες λέξεις επηρέαζαν ασυνείδητα τους φοιτητές, τους άλλαζαν τη συμπεριφορά. Εκείνοι πίστευαν ότι συμπεριφέρονταν υπομονετικά επειδή το ήθελαν, επειδή αυτός ήταν ο χαρακτήρας τους, επειδή το είχαν αποφασίσει.

Όμως αν τους είχαν δοθεί άλλες λέξεις θα αντιδρούσαν διαφορετικά. Πόσο ελεύθερα αποφάσισαν;

~~

Το αναμενόμενο παράδοξο (που το έχουμε δει και στο πείραμα του Asch): Όταν ο Μπαργκ ανακοίνωνε στα υποκείμενα τον πραγματικό στόχο του πειράματος εκείνοι δεν δέχονταν ότι είχαν επηρεαστεί ασυνείδητα. Ισχυρίζονταν ότι έτσι συμπεριφέρονταν πάντα (τι σύμπτωση!)

~~{}~~

Μια πιο ακραία εκδοχή αυτού του πειράματος επινόησαν οι ψυχολόγοι Κλοντ Στιλ και Τζόσουα Άρονσον.

Αυτή τη φορά όλοι οι φοιτητές ήταν μαύροι. Τους ζητούσαν να απαντήσουν σε είκοσι ερωτήσεις από το GRE, την τυποποιημένη διαδικασία για εγγραφή σε μεταπτυχιακά τμήματα.

Η ασυνείδητη επιρροή ήταν η ακόλουθη: Πριν ξεκινήσουν το τεστ τους ζητούσαν να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο με τα στοιχεία τους: Όνομα, επίθετο, ημερομηνία γέννησης, αριθμός ταυτότητας κλπ

Όμως στους μισούς υπήρχε μια επιπλέον επιλογή: Έπρεπε να γράψουν αν ήταν μαύροι ή λευκοί!

Οι μαύροι φοιτητές που ερωτήθηκαν για το χρώμα τους είχαν απόδοση 50% κατώτερη των άλλων.

Αρκούσε να τους υπενθυμίσουν ότι ζουν σε μια ρατσιστική κοινωνία, όπου ο μαύρος είναι πάντα σε μειονεκτική θέση, κι αμέσως μειονεκτούσαν.

~~

Αναμενόμενο ήταν και πάλι πως όταν τους αποκάλυπταν τον στόχο του πειράματος οι φοιτητές αρνιούνταν την επιρροή. Έλεγαν ότι δεν αισθάνονταν καλά εκείνη τη μέρα ή ότι δεν ήταν και τόσο έξυπνοι για εκείνο το μεταπτυχιακό.

Οτιδήποτε, πίστευαν τα πάντα, αρκεί να μην παραδεχτούν ότι είχαν χειραγωγηθεί, ότι δεν είχαν αποφασίσει ελεύθερα.

~~

Σε άλλα πειράματα ασυνείδητης επιρροής, αρκούσε να σκεφτούν τα υποκείμενα πως είναι να είσαι καθηγητής ή χούλιγκαν, πριν ξεκινήσουν το τεστ, για ν’ ανέβει ή να πέσει η απόδοση τους.

~~{}~~

Εν κατακλείδι


Θέλουμε να πιστεύουμε ότι αποφασίζουμε ελεύθερα, ότι αποφασίζουμε εμείς, για κάθε μας πράξη. Δεν είναι ακριβώς λάθος αυτή η σκέψη. Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιος είμαι ΕΓΩ.

Δεν είμαστε μόνο όσα συνειδητοποιούμε. Αν ονομάσουμε Νου, αυτά που συνειδητοποιούμε, τόσο υπάρχει κάτι πολύ μεγαλύτερο που μας ελέγχει. Όχι, δεν αναφέρομαι στον θεό ή στο πεπρωμένο.

Το μεγαλύτερο είναι ο εγκέφαλος μας, ο μέγας ρυθμιστής, μαζί με το υπόλοιπο σώμα, κάθε αδένα και κάθε νεύρο -θυμηθείτε πόσο επηρεάζει τη συμπεριφορά των εφήβων η έκρηξη των ορμονών.

Ο Εγκέφαλος-Εγώ λειτουργεί ολιστικά και σε μεγάλο βαθμό ασυνείδητα, σαν σε αυτόματο πιλότο (δεν χρειάζεται να υπενθυμίζουμε στην καρδιά μας να χτυπάει). Επηρεάζεται από αμέτρητες παραμέτρους, εξωτερικές και εσωτερικές, τις οποίες αδυνατεί να επεξεργαστεί ο Νους-Εγώ.

Οι αποφάσεις παίρνονται απ’ τον Εγκέφαλο-Εγώ, σε ασυνείδητο επίπεδο. Μετά ο Νους-Εγώ αναλαμβάνει να εκλογικεύσει την κάθε αντίδραση.

~~

Γιατί ερωτεύτηκες τον άνθρωπο που ερωτεύτηκες;

Γιατί αγόρασες τα κόκκινα παπούτσια κι όχι τα μπλε;

Γιατί προτιμάς το βουνό απ’ τη θάλασσα;

Γιατί σου αρέσει η μουσική που σου αρέσει;

Η απάντηση σε κάθε γιατί είναι μόνο η εκλογίκευση που κάνει ο Νους-Εγώ.

Είμαστε όντα παράλογα, συναισθηματικά.

Ένα χαοτικό σύστημα (εγκέφαλος), μέσα σ’ ένα χαοτικό υπερσύστημα (ανθρώπινη κοινωνία), μέσα σ’ ένα χαοτικό μεγασύστημα (κόσμος).

~~

ΥΓ: Μέσα σ’ αυτό το κείμενο υπάρχουν κάποιες λέξεις που σας επηρέασαν ασυνείδητα.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~



Τα πειράματα του Μπαργκ τα βρήκα στο βιβλίο του Malcolm Gladwell, “Blink” – εκδόσεις Λιβάνη, μτφ: Λέκκου – Δάντου 

 Πηγή:sanejoker.info



Η Σφήκα: Επιλογές




Διαβάστε Περισσότερα »