Ευάγγελος Ορφανιδης
Η συζήτηση ξεκίνησε όπως ξεκινούν όλες οι σοβαρές φιλοσοφικές αναλύσεις στην Κύπρο…πάνω σε τραπέζι που λύγιζε από σεφταλιές, χαλούμια, κουπέπια , παϊδάκια και σούβλα που εν γνώσει τους θα μας έστελναν για χοληστερίνη, αλλά δεν βαριέσαι….
Κάπου ανάμεσα στο τρίτο ποτήρι κρασί και στο «δοκίμασε τούτο, εν άλλο πράμα», ο φίλος μου πετάει το μεγάλο ερώτημα…«Ρε συ… λες η Τουρκοκρατία να μας άφησε ψυχολογικό κουσούρι;»
Και κάπως έτσι, ενώ μασούσα αργά ,όπως μασάει ένας άνθρωπος που ξέρει ότι το θέμα πάει βαθιά, άρχισα να σκέφτομαι πως ναι, δεν μας άφησε απλώς κουσούρι, μας άφησε εγχειρίδιο. Γιατί δεν μιλάμε μόνο για ιστορική καταπίεση. Μιλάμε για αιώνες επιβίωσης, όπου το να φαίνεσαι λίγο, να μιλάς σιγά, να μη ξεχωρίζεις, να «μην προκαλείς», ήταν στρατηγική ζωής. Και το σώμα θυμάται πολύ καλύτερα απ’ ό,τι τα σχολικά βιβλία. Το διαγενεαλογικό τραύμα δεν μεταβιβάζεται με λόγια τύπου «παιδί μου, πρόσεχε, έρχονται οι κατακτητές».Μεταβιβάζεται με βλέμματα.Με σιωπές. Με εκείνο το «άστο μωρέ, μη μπλέκεις» που ακούγεται ακόμα και σήμερα, σε άσχετες καταστάσεις. Μεταβιβάζεται όταν ο παππούς δεν μιλούσε ποτέ για τα συναισθήματά του, γιατί κανείς δεν τον ρώτησε αν πονά. Όταν η γιαγιά έμαθε να αντέχει τα πάντα, γιατί το να αντέχεις ήταν επιβίωση και όχι επιλογή. Και κάπου εκεί γεννήθηκε ένας λαός με τεράστια συναισθηματική αντοχή αλλά μικρή άδεια να νιώθει. Και αυτό περνάει. Όχι ως μνήμη, αλλά ως στάση ζωής. Περνάει στο πώς δυσκολευόμαστε να εμπιστευτούμε. Στο πώς μπερδεύουμε την ταπεινότητα με την αυτοακύρωση. Στο πώς φοβόμαστε την εξουσία αλλά ταυτόχρονα τη ζητάμε. Στο πώς γινόμαστε καχύποπτοι, εσωστρεφείς, ή ,στην άλλη άκρη, υπερβολικά αντιδραστικοί. Και φυσικά, περνάει και στο φαγητό. Γιατί ο λαός που δεν ήξερε αν αύριο θα έχει, μαθαίνει να γεμίζει το τραπέζι σήμερα. Να δείχνει αγάπη με ποσότητα. Να λέει «φάε» εκεί που δεν ξέρει να πει «σ’ αγαπώ».(Αχ ρε γιαγιά) .
Η ίαση του διαγενεαλογικού τραύματος δεν ξεκινά με κατηγορίες στο παρελθόν. Ξεκινά όταν μπορούμε να το κοιτάξουμε χωρίς ντροπή, χωρίς εξιδανίκευση και χωρίς να κάνουμε πως δεν μας αφορά. Όταν καταλάβουμε ότι πολλά από αυτά που θεωρούμε «χαρακτήρα» είναι στην πραγματικότητα κληρονομημένοι μηχανισμοί επιβίωσης.Και τότε, ίσως, μπορούμε να κρατήσουμε ό,τι μας έκανε ανθεκτικούς
και να αφήσουμε ότι μας κρατά ακόμα σκυφτούς.
Αφού πρώτα…να βάλουμε λίγο ακόμα χαλούμι.
Γιατί οι μεγάλες αλήθειες, άμα τις πεις νηστικός, πέφτουν βαριές.
Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου