Είναι ένα από τα μότο της ζωής μου ότι η χειρότερη συνέπεια του καπιταλισμού είναι η μοναξιά.
Κάποιοι το παρεξηγούν. Νομίζουν ότι αυτό αφορά αποκλειστικά το αν θα έχεις πολλούς φίλους, πολλούς παρτενέρ, αν θα βγαίνεις συχνά ραντεβού, αν θα έχεις ομαδικά χόμπι, κτλ. Τέλος πάντων ότι περιορίζεται στην προσωπική ζωή. Είναι κι αυτό, αλλά αυτό είναι μια από τις κεντρικές αρτηρίες αυτής της μοναξιάς, της κοινωνικής, της υπαρξιακής, της πυρηνικής, της ουσιαστικής μας μοναξιάς.
Μοναξιά είναι να παρατάς όλη σου τη ζωή, οικογένεια, φίλους, σπίτι, σχέσεις για να μπεις σε ένα σαπιοκάραβο γιατί η χώρα σου, το Σουδάν, έχει έναν σφοδρό εμφύλιο που έχει πάρει εντελώς απάνθρωπες διαστάσεις με πάνω από 150 χιλιάδες νεκρούς, με πάνω από 13 εκατομμύρια εκτοπισμένους, με 20 εκατομμύρια ανθρώπους να βρίσκονται στον κίνδυνο του λιμού. Κι αυτό το σαπιοκάραβο να βυθίζεται τελικά ανοιχτά της Κρήτης και να δίνεις μάχη για τη ζωή σου μόνος σου, μέχρι να σβήσεις. Μια μοναχική σορό θα περισυλλέξουν κάποια στιγμή οι εθελοντές, οι λιμενικοί, σε κάποια παραλία που δεν πρόλαβες να φτάσεις ποτέ. Κι ύστερα ποιος θα μάθει τι απέγινες; Ποιος θα ενημερώσει τους δικούς σου; Πώς αυτοί σε αυτήν την κατάσταση μπορούν να μάθουν τα μαντάτα;
Εκτός από τη μάνα σου κανείς δε σε θυμάται σε τούτο το τρομακτικό ταξίδι του χαμού…
Μοναξιά είναι κι αυτός που διαβάζει την είδηση μέσα στο παγωμένο του σπίτι, με το μισοάδειο ψυγείο, τον απλήρωτο λογαριασμό, τις άθλιες οικογενειακές σχέσεις, την καταπιεστική δουλειά, την κακοπληρωμένη. Που θα διαβάσει την είδηση και θα πατήσει χαχα, θα πανηγυρίσει για τον θάνατο ανθρώπων που δε γνωρίζει, δεν ξέρει ούτε τα πρόσωπά τους, δεν του έχουν κάνει τίποτα, αλλά τους μισεί όσο δεν έχει μισήσει άλλον στη ζωή του. Θα κοιτάξει τα πνιγμένα κορμιά τους και θα τους πει λάθρο, πίθηκους, θα τους δικάσει ακόμα και νεκρούς και θα τους αφαιρέσει κάθε ανθρώπινη ιδιότητα, γιατί φοβάται μην του εποικίσουν αυτοί οι ικέτες τον κατακτημένο χώρο, εκεί που έχει κατουρήσει σα σκύλος, μήπως αυτοί οι «λαθραίοι» ενοχλήσουν τους καταπατητές της ζωής του. Κι αυτό μοναξιά είναι, ναι, στη χειρότερη μορφή της. Τότε που είσαι αποκομμένος από τον μέσα σου Άνθρωπο κι έχεις γίνει όλος ένα κτήνος. Το τελευταίο στάδιο της μοναξιάς είναι η απανθρωποίηση.
Μοναξιά είναι κι οι μαζικές απολύσεις στη δουλειά, οι απειλές, το κλίμα του τρόμου, το νομιμοποιημένο bullying, η παρενόχληση, η πίεση, η καταπάτηση νόμων και δικαιωμάτων με τα συνδικάτα -αυτά που πρόσκεινται στα μεγάλα αστικά κόμματα- να στηρίζουν την εργοδοσία, να πνίγονται οι φωνές που αντιδρούν, να γραφικοποιούνται, να απομονώνονται. Καμία αλληλεγγύη, καμία συσπείρωση, καμία υποστήριξη στον συνάδελφο. Ό,τι κι αν περνάει, όποια αδικία και να γίνεται. Ο καθένας να σώσει το δικό του τομάρι -βυθισμένος σε ψευδαισθήσεις, φοβίες κι ιδέες μεγαλείου- μέχρι να γίνει τομάρι μέχρι να έχουν κρεμαστεί όλα τα τομάρια μας έξω από τους χώρους δουλειάς. Σαν τρόπαια των σκουληκιάρικων καιρών που ζούμε.
Μοναξιά είναι τα φυλακισμένα εφηβάκια στην ΓΑΔΑ. Αφού γεννήθηκαν σε δύσκολα ή ακατάλληλα οικογενειακά πλαίσια γίνονται βάρος και τα πετάμε από εδώ κι από εκεί, μόνα τους, χωρίς πλαίσια, χωρίς υποστήριξη, χωρίς επιστημονικές ομάδες. Να βρουν μόνα τους τον δρόμο τους. Παρουσιάζεται η ανεπάρκεια του κράτος ως προσωπική μαγκιά ή ατομική ευθύνη. Αλλιώς μπερντάκι, ουσίες, περιθώριο και φυλακές. Αυτοεκπληρούμενες προφητείες μοναξιάς.
Μοναξιά είναι το ζευγάρι ηλικιωμένων στην Θεσσαλονίκη που ειδοποιήθηκε τελευταία στιγμή να αφήσει το σπίτι του για να περάσει στα χέρια άλλων. Χωρίς άλλη περιουσία, χωρίς άλλο σπίτι, με σοβαρά προβλήματα υγείας, πολύ σοβαρά, κινδυνεύαν να κοιμηθούν και να πεθάνουν στο δρόμο για να τους πάρει το σπίτι ένας τύπος που έμοιαζε με τον Βαλάντη, μια φιγούρα που μόνο στη νύχτα μπορείς να τον δεις, μόνο σε σκυλάδικα και σε ύποπτους δρόμους μπορείς να τον πετύχεις. Κι είναι ανάπτυξη αυτό. Έτσι μας λένε οι διαχειριστές της μοναξιάς μας. Και πόσοι άλλοι είναι σε αυτήν τη μοίρα που δεν πήρε το θέμα τους τόση δημοσιότητα κι όντως κοιμήθηκαν και πέθαναν στο δρόμο. Τι ιστορίες να κρύβουν αυτοί οι εκατοντάδες άστεγοι και ζητιάνοι που συναντάμε κάθε μέρα στο δρόμο και τους προσπερνάμε παγερά, γιατί τους έχουμε συνηθίσει.
Σε αυτήν, όμως, την περίπτωση η μοναξιά λαβώθηκε. Εκεί, που άνοιξε μια μαύρη τρύπα μέσα στο κέντρο του σαλονιού τους για να τους ρουφήξει, ο κόσμος δε γύρισε αλλού το κεφάλι, δεν σκρόλαρε στην επόμενη είδηση, δεν κούνησε αδιάφορα τους ώμους, δεν κοίταξε τη δουλειά του. Τα χέρια απλώθηκαν, οι φωνές βρόντηξαν, τα μάτια έβγαλαν φωτιές. Κι οι άνθρωποι γύρισαν στο σπίτι τους.
Και θα μου πεις: Εντάξει και τι έγινε; Δε γύρισαν οριστικά, θα έχει κι άλλα επεισόδια το έργο.
Θα έχει, ναι. Όμως, χωρίς την αλληλεγγύη αυτοί οι άνθρωποι χτες το βράδυ θα κοιμόντουσαν στο δρόμο, θα έψαχναν ένα προσωρινό καταφύγιο (έχουμε κι εντός της χώρας πρόσφυγες, αλλά πού να σας αφήσει το μίσος σας να δείτε), ίσως σήμερα να τους αρρώσταινε η βροχή και το κρύο, το πιο πιθανό μέσα στις επόμενες ημέρες να έφευγαν από τη ζωή όπως η Μαρικάρμεν στην Ισπανία. Άρα, ναι, δυο άνθρωποι ζουν κι έχουν μια στέγη πάνω από το κεφάλι τους επειδή ο λαός έσπασε τη μοναξιά του σε κομμάτια.
Αυτό το σύστημα που παράγει μοναξιά, νικιέται με την αλληλεγγύη. Αυτό είναι το νερό που σβήνει την φωτιά του, αυτό είναι το αντίδοτο στο δηλητήριό του, αυτό είναι το υλικό που θα φτιάξει έναν άλλον κόσμο, παντελώς διαφορετικό.
Μοναξιά ή αλληλεγγύη;
