Ας είμαστε ειλικρινείς, αν ρωτήςεις κάποιον που βρίσκεται σε δίαιτα, όχι εγώ πάντως, θα σας πει με βεβαιότητα ότι ο «κακός άνθρωπος» είναι ο διαιτολόγος του ειδικά τη στιγμή που του προτείνει να αντικαταστήσει την γνωστή ελληνική σοκολάτα γάλακτος με αμύγδαλα με ρυζογκοφρέτες. (Οκ είναι πράγματι κακός άνθρωπος)
Ως ψυχολόγοι καλούμαστε να δούμε πέρα από τις γαστρονομικές μας στενάχωρες στιγμές και να αντιμετωπίσουμε μια από τις πιο παλιές ερωτήσεις της ανθρωπότητας… «Υπάρχουν, τελικά, πραγματικά κακοί άνθρωποι;» Η απάντηση της επιστήμης μας δεν κρύβεται στο άσπρο ή το μαύρο, αλλά στις αμέτρητες αποχρώσεις του γκρίζου.
Αν ορίσουμε το «κακό» ως μια έμφυτη, μονοδιάστατη ιδιότητα της προσωπικότητας, τότε η απάντηση είναι μάλλον αρνητική. Στο θεραπευτικό δωμάτιο δεν συναντάμε «τέρατα», αλλά ανθρώπους. Αυτό που συχνά ονομάζουμε «κακία» είναι στην πραγματικότητα το ορατό σύμπτωμα βαθύτερων, αόρατων αιτιών…ανεπίλυτων ψυχικών τραυμάτων, σοβαρής συναισθηματικής αποστέρησης στην παιδική ηλικία, ή ακόμα και συγκεκριμένων νευροβιολογικών δυσλειτουργιών. Το "κακό" δεν είναι μια σταθερή ουσία της ανθρώπινης φύσης, αλλά η απουσία ενσυναίσθησης και η επικράτηση του ψυχικού πόνου. Στην ψυχολογία, όταν εξετάζουμε ακραία αντικοινωνικές ή χειριστικές συμπεριφορές, αναφερόμαστε σε αυτό που ονομάζουμε «Σκοτεινή Τριάδα»
Ναρκισσισμός…Η ανάγκη για υπεροχή και η παντελής έλλειψη ενδιαφέροντος για τις ανάγκες των άλλων.
Μακιαβελισμός…Η κυνική τάση να εργαλειοποιούνται και να χειραγωγούνται οι γύρω για προσωπικό όφελος.
Ψυχοπάθεια..Η μειωμένη ικανότητα για μεταμέλεια και η χαμηλή ενσυναίσθηση ,η αδυναμία, δηλαδή, να νιώσει κανείς τον πόνο που προκαλεί.
Όταν ένας άνθρωπος στερείται τη δυνατότητα να συνδεθεί συναισθηματικά με τον συνάνθρωπό του, οι πράξεις του μπορεί να φαίνονται και να είναι καταστροφικές. Ωστόσο, πίσω από τον θύτη κρύβεται σχεδόν πάντα ένα βαθύ εσωτερικό κενό ή μια άμυνα απέναντι σε έναν κόσμο που ο ίδιος βίωσε ως απειλητικό και εχθρικό.
Το να κατανοούμε την ψυχολογική ρίζα αυτών των συμπεριφορών δεν σημαίνει ότι τις δικαιολογούμε. Η αποδοχή της πολυπλοκότητας του ανθρώπου είναι το πρώτο βήμα για να προστατεύσουμε τα όριά μας, αλλά και για να χτίσουμε μια κοινωνία που θεραπεύει, όσο γίνεται τις αιτίες, αντί απλώς να καταδικάζει τα αποτελέσματα.
Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου