Σεμίνα Διγενή
Την περασμένη βδομάδα ακούστηκε μια ...κακιά λέξη στη Βουλή. Οχι σαν αυτές που ξεστομίζουν οι θορυβώδεις θεατρίνοι της πολιτικής. Αυτή έσταζε αίμα και την είπε ένας βουλευτής του ΚΚΕ, ο Νίκος Εξαρχος, οικοδόμος στο επάγγελμα. Μίλησε για εκείνο το «κωλοτελάρο» που έλειπε, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας άνθρωπος. Κόστιζε - βλέπεις - χρόνο και χρήμα στον εργολάβο. Ο 9ος νεκρός από τις αρχές της χρονιάς καταπλακώθηκε από χώματα μέσα σε φρεάτιο, παλεύοντας με τσιμεντοσωλήνες σε έργα ομβρίων υδάτων. Χωρίς μέτρα ασφαλείας. Χωρίς προστασία. Με σπασμένη φωνή, ο βουλευτής οικοδόμος αναφέρθηκε και στους 36 συναδέλφους του που έχασαν τη ζωή τους σε εργατικά δυστυχήματα το 2025. Και όχι, δεν ήταν απλώς μια συνηθισμένη Δευτέρα αυτή της 18ης του Μάη, του σκοτωμένου 46χρονου στη Βουνοπλαγιά Ιωαννίνων. Και δεν ήταν, γιατί δεν θα συνηθίσουμε ποτέ το να πέφτουν εργάτες από σκαλωσιές, να καταπλακώνονται, να καίγονται, να εγκλωβίζονται σε δεξαμενές, να εξαντλούνται σε σύγχρονες γαλέρες, να κομματιάζονται.
Ούτε θα δεχτούμε το ίδιο πάντα μοτίβο της κυβερνητικής «κανονικότητας», με τις ελλείψεις προσωπικού, τους ανύπαρκτους ελέγχους, τα εξαντλητικά ωράρια, την πίεση για «παραγωγικότητα» και το κυνήγι του κέρδους, που μετατρέπει τους χώρους εργασίας σε παγίδες θανάτου. Και όσο κι αν οι κυβερνώντες μιλούν για «επενδυτική έκρηξη», οι εργοδότες για «ανταγωνιστικότητα», οι τραπεζίτες για «αναπτυξιακό θαύμα», οι εργάτες θα γνωρίζουν πως το «θαύμα» αυτό χτίζεται πάνω σε σπασμένα κορμιά και σε φέρετρα. Στα δικά τους φέρετρα. Ξέρουν πως κάθε γερανός που σηκώνεται στον ουρανό, κάθε σκαλωσιά που καταρρέει, κουβαλούν πάνω τους τον ιδρώτα τους που γίνεται αίμα. Κάθε μέρα, πίσω από τις λαμαρίνες των εργοταξίων, πίσω από τα φώτα των μεγάλων επενδύσεων και τα δελτία θριάμβου της «ανάπτυξης», κρύβονται τα προμελετημένα εγκλήματα ενός συστήματος που θεωρεί τον εργάτη αναλώσιμο εξάρτημα.
Ούτε θα δεχτούμε το ίδιο πάντα μοτίβο της κυβερνητικής «κανονικότητας», με τις ελλείψεις προσωπικού, τους ανύπαρκτους ελέγχους, τα εξαντλητικά ωράρια, την πίεση για «παραγωγικότητα» και το κυνήγι του κέρδους, που μετατρέπει τους χώρους εργασίας σε παγίδες θανάτου. Και όσο κι αν οι κυβερνώντες μιλούν για «επενδυτική έκρηξη», οι εργοδότες για «ανταγωνιστικότητα», οι τραπεζίτες για «αναπτυξιακό θαύμα», οι εργάτες θα γνωρίζουν πως το «θαύμα» αυτό χτίζεται πάνω σε σπασμένα κορμιά και σε φέρετρα. Στα δικά τους φέρετρα. Ξέρουν πως κάθε γερανός που σηκώνεται στον ουρανό, κάθε σκαλωσιά που καταρρέει, κουβαλούν πάνω τους τον ιδρώτα τους που γίνεται αίμα. Κάθε μέρα, πίσω από τις λαμαρίνες των εργοταξίων, πίσω από τα φώτα των μεγάλων επενδύσεων και τα δελτία θριάμβου της «ανάπτυξης», κρύβονται τα προμελετημένα εγκλήματα ενός συστήματος που θεωρεί τον εργάτη αναλώσιμο εξάρτημα.
Σύμβολα αλαζονείας και αναπλάσεις του θανάτου
Και αν υπάρχει μία μόνο εικόνα που συνοψίζει αυτήν τη βαρβαρότητα, αρκεί μια ματιά προς το Ελληνικό. Εκεί όπου διαφημίζεται η «πόλη του μέλλοντος», που οι ουρανοξύστες παρουσιάζονται ως σύμβολο προόδου και κοσμοπολιτισμού, εκεί που μέρα με τη μέρα ανεβαίνει προς τον ουρανό ένας ματωμένος Πύργος της Βαβέλ. Στη βιβλική αφήγηση ο Πύργος της Βαβέλ (εκεί που δεν συνεννοούνταν οι άνθρωποι) ήταν το σύμβολο της αλαζονείας των ισχυρών, που πίστεψαν πως μπορούν να αγγίξουν τον ουρανό. Στο Ελληνικό οι πύργοι χτίζονται από τους ισχυρούς της αγοράς, που πιστεύουν πως όλα όχι μόνο αγοράζονται, αλλά και λεηλατούνται. Η γη, ο ουρανός, η θάλασσα, ο χρόνος, ακόμα και η ανθρώπινη ζωή. Κάθε όροφος που ανεβαίνει είναι ποτισμένος με αίμα και φόβο. Κάθε τσιμεντένια πλάκα κρύβει την αγωνία εργατών που δουλεύουν με εξαντλητικούς ρυθμούς, για να μη χαθεί ούτε λεπτό από τα χρονοδιαγράμματα των επενδυτών, για να μπορεί η πολυτέλεια των λίγων στα ...σύμβολα της «σύγχρονης Ελλάδας» να οικοδομείται πάνω στην ανασφάλεια των πολλών. Τα μάτια των εργατών όμως δεν βλέπουν ουρανοξύστες. Βλέπουν σκαλωσιές χωρίς προστασία, κράνη φθαρμένα, εργολάβους που πιέζουν να τελειώσει η δουλειά «πιο γρήγορα». Βλέπουν συναδέλφους τους να καταρρέουν από την εξάντληση, μέσα στον καύσωνα ή στο κρύο. Και όταν κάποιος σκοτώνεται, τότε ακούγεται πάντα η ίδια υποκριτική φράση: «Θα διερευνηθούν τα αίτια». Λες και τα αίτια δεν είναι γνωστά εδώ και δεκαετίες.
Ο σύγχρονος καπιταλισμός, ένας αχόρταγος Ερυσίχθων
Το σύστημα αντιμετωπίζει τον εργάτη όπως ο υπερόπτης και ασεβής Ερυσίχθων αντιμετώπισε το ιερό δάσος της Δήμητρας. Στον αρχαίο μύθο ο Ερυσίχθων έκοψε τα δέντρα, για να χτίσει στην απαλλοτριωμένη έκταση του ιερού άλσους το πολυτελές παλάτι του και να διοργανώνει συμπόσια για τους φίλους του. Η θεά τον τιμώρησε με ατέρμονη πείνα, και όσο κι αν έτρωγε, τόσο περισσότερο πεινούσε. Στο τέλος άρχισε να καταβροχθίζει τις ίδιες του τις σάρκες. Αυτός είναι και ο σύγχρονος καπιταλισμός. Ενας αχόρταγος Ερυσίχθων, που καταβροχθίζει ανθρώπους, δικαιώματα και ζωές, χωρίς ποτέ να χορταίνει. Που όσο αυξάνονται τα κέρδη, τόσο αυξάνονται οι απαιτήσεις για περισσότερη εκμετάλλευση, τόσο μεγαλώνει η πείνα για νέα έργα, νέα φιλέτα γης, νέες θυσίες εργατών.
Ο καπιταλιστής μοιάζει με τον μυθικό εκείνο άπληστο άρχοντα, που πίστευε ότι η φύση και όλοι γύρω του υπήρχαν μόνο για να υπηρετούν την αλαζονεία του. Ο σημερινός μεγαλοεπενδυτής, που νοιάζεται μόνο για την αύξηση των κερδών του, δεν βλέπει εργάτες, βλέπει μόνο αριθμούς. Δεν βλέπει οικογένειες, βλέπει «κόστος εργασίας». Δεν βλέπει νεκρούς, βλέπει «παράπλευρες απώλειες». Και γύρω από αυτόν τον σύγχρονο Ερυσίχθονα στέκονται οι ίδιοι πάντα πρόθυμοι αυλικοί. Οι πολιτικοί που μιλούν για «εθνική ανάπτυξη». Τα Μέσα Ενημέρωσης που αποθεώνουν τους επενδυτές σαν σωτήρες. Οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί που απαιτούν «ευελιξία» στην εργασία. Ακόμα και τα νομοθετήματα που στο όνομα της ανταγωνιστικότητας χαλαρώνουν τους ελέγχους και μετατρέπουν τα ωράρια σε λάστιχο.
Εργοδότες που ...«αυτοελέγχονται» και ξέφρενη εντατικοποίηση
Και όταν η Ευρωπαϊκή Ενωση μιλά για «στρατηγική ανταγωνιστικότητας», πίσω από τις λέξεις κρύβεται η πολιτική που αντιμετωπίζει την ασφάλεια των εργαζομένων ως εμπόδιο για την κερδοφορία. Μπαίνοντας όμως η ανθρώπινη ζωή στη ζυγαριά απέναντι στα επιχειρηματικά συμφέροντα, το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο.
Ο εργάτης που ανεβαίνει σε μια σκαλωσιά γνωρίζει πως η ζωή του κοστίζει λιγότερο από μια καθυστέρηση στο έργο.
Ο διανομέας που τρέχει μέσα στη βροχή ξέρει πως αν αρνηθεί, κάποιος άλλος θα πάρει τη θέση του.
Ο οικοδόμος που δουλεύει δώδεκα ώρες στον ήλιο καταλαβαίνει πως η κούρασή του δεν μετρά μπροστά στις ρήτρες των επενδυτικών συμβολαίων.
Στο μεταξύ, το απαράδεκτο ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου με τον ψευδεπίγραφο τίτλο «Για την ανάγκη μείωσης των θανάτων που σχετίζονται με την εργασία», που το καταψήφισε η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ, είναι υπαγορευμένο από τη μεγαλοεργοδοσία. Οι 201 νεκροί εργάτες σε έναν χρόνο και οι χιλιάδες τραυματίες είναι τα θύματα του πολέμου του κεφαλαίου ενάντια στην εργατική τάξη. Αυτού που επιτρέπει στους εργοδότες να «αυτοελέγχονται». Να επιβάλλουν κάθε μορφή ελαστικής δουλειάς, απλήρωτα 10ωρα, 13ωρη εργασία, ξέφρενη εντατικοποίηση, όποτε το απαιτούν οι ανάγκες της κερδοφορίας τους και με επιστροφή συνταξιούχων στη δουλειά για μεροκάματο, μέχρι τα βαθιά γεράματα. Αντί για μέτρα κατά της εργοδοτικής ασυδοσίας προωθείται ο «κοινωνικός εταιρισμός», ζητώντας «στενή συνεργασία των εργοδοτών και των κοινωνικών εταίρων», και από τα κράτη - μέλη ...«να ευαισθητοποιήσουν τους εργοδότες και τους εργαζομένους σχετικά με την ευθύνη τους να μεριμνούν για τη δική τους ασφάλεια και για την ασφάλεια των άλλων». Σαν να μην είναι οι εργοδότες θύτες, αλλά «συνεργάτες» που «μεριμνούν». Θύματα, όμως, τελικά, είναι μόνο οι εργάτες.
Η κανονικοποίηση του θανάτου
Κι όμως, παρά την τρομοκρατία και την ανασφάλεια, οι εργάτες συνεχίζουν να σηκώνουν κεφάλι. Τα σωματεία, οι κινητοποιήσεις, οι απεργίες, οι φωνές διαμαρτυρίας, είναι οι ρωγμές μέσα σε αυτόν τον κομματιασμένο κόσμο. Γιατί κάθε εργοδοτικό έγκλημα γεννά και μια νέα οργή. Κάθε νεκρός εργάτης γίνεται δριμύ «κατηγορώ» απέναντι σε ένα σύστημα που δολοφονεί στο όνομα της αγοράς. Το πιο ανατριχιαστικό στοιχείο, όμως, είναι η κανονικοποίηση του θανάτου. Οι ειδήσεις για νεκρούς εργάτες περνούν πια σε σύντομα μονόστηλα. Σε μερικά λεπτά τηλεοπτικού χρόνου και μετά επιστροφή στις χρηματιστηριακές αναλύσεις και στα πανηγύρια για την ανάπτυξη. Η κοινωνία βομβαρδίζεται καθημερινά με την ιδέα ότι οι θάνατοι αυτοί είναι περίπου φυσικό φαινόμενο. Δεν είναι όμως, γιατί δεν είναι φυσικό να σκοτώνεται άνθρωπος επειδή δεν υπήρχε μέτρο ασφαλείας. Δεν είναι φυσικό να πεθαίνει εργάτης από εξάντληση στους 40 βαθμούς. Δεν είναι φυσικό να θεωρείται «κόστος» η προστασία της ανθρώπινης ζωής. Στη σύγχρονη μορφή κοινωνικού κανιβαλισμού, ο σύγχρονος Ερυσίχθων τρώει τις σάρκες εκείνων που παράγουν τον πλούτο. Και όσο η κοινωνία σιωπά, τόσο η πείνα του θα μεγαλώνει. Και στο Ελληνικό ο -φτιαγμένος από χρηματοπιστωτική αλαζονεία και εργατικό αίμα- γιγάντιος και λαμπερός πύργος θα υψώνεται πάνω από τα συντρίμμια των εργασιακών δικαιωμάτων. Κάποτε οι αυτοκρατορίες έστηναν μνημεία για να επιδείξουν τη δύναμή τους. Σήμερα τέτοιοι ουρανοξύστες επιδεικνύουν τη δύναμη του χρήματος.
Ομως κάθε αυτοκρατορία που οικοδομήθηκε πάνω στην ύβρι κατέρρευσε, και κάθε Πύργος της Βαβέλ κάποτε γκρεμίστηκε από το ίδιο του το βάρος. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν κι άλλοι νεκροί. Αν συνεχιστεί αυτή η πολιτική, που υπαγορεύει το να συνηθίσουμε να χάνουν εργάτες τη ζωή τους στους χώρους δουλειάς, ναι, θα υπάρξουν κι άλλοι νεκροί. Το ερώτημα είναι αν η κοινωνία θα αποδεχτεί να ζει μέσα σε ένα σύστημα όπου η ανθρώπινη ζωή αξίζει λιγότερο από ένα επενδυτικό πλάνο. Γιατί πίσω από κάθε εργάτη που σκοτώνεται υπάρχει μια μάνα που περιμένει τηλέφωνο, ένα παιδί που δεν θα ξαναδεί τον πατέρα του, μια γυναίκα που θα μείνει μόνη. Και πίσω από κάθε εργοδοτικό έγκλημα καραδοκούν αυτοί που απαιτούν συνεχώς νέες θυσίες για τα κέρδη τους. Ο δικός μας ματωμένος Πύργος της Βαβέλ μπορεί να φαίνεται πανίσχυρος, όμως οι κοινωνίες δεν χτίζονται μόνο με τσιμέντο και γυαλί. Χτίζονται με ψυχή και ανθρώπους. Και όταν οι άνθρωποι πάψουν να φοβούνται, τότε ακόμα και οι πιο ψηλοί πύργοι αρχίζουν να τρίζουν και πέφτουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου