Η κυβέρνηση δεν περιορίζεται πλέον στο να νομοθετεί για την οικονομία, την εργασία ή την Παιδεία. Ανοίγει και μία ακόμα πιο επικίνδυνη πόρτα. Αυτή που οδηγεί στο να αποκτήσει το κράτος θεσμικό δικαίωμα παρέμβασης στη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων. Να μπορεί δηλαδή, στο όνομα της «προστασίας της δημοκρατίας», να παρακολουθεί, να αξιολογεί και τελικά να κρίνει ποιοι και πώς δικαιούνται - και ποιοι όχι - να συμμετέχουν στην πολιτική ζωή και με ποιους όρους.
Δε μιλάμε δηλαδή για μια απλή συνταγματική αλλαγή, αλλά για την αρχή ενός επικίνδυνου κατήφορου.
Συνηθίσαμε κάθε φορά που μια κυβέρνηση μιλά για «θωράκιση της δημοκρατίας» να ξέρουμε ότι κάτι κακό σχεδιάζει. Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι πολλές από τις πιο επικίνδυνες περιστολές δικαιωμάτων επιβλήθηκαν στο όνομα της ...προστασίας της δημοκρατίας.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει και σήμερα, πίσω από βαρύγδουπες διακηρύξεις περί «δημοκρατικών εγγυήσεων» και «θεσμικής προστασίας», αποκαλύπτεται μια βαθιά αντιδραστική επιδίωξη, να μπορούν οι κρατικοί επιτηρητές να παρεμβαίνουν στη ζωή και στη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων.
Αν ξεχαστεί πως τελικός κριτής των κομμάτων είναι ο λαός και περάσουν τέτοιες αντιλήψεις, ο ρόλος αυτός κινδυνεύει να μεταφερθεί σε κρατικούς μηχανισμούς και θεσμούς, που θα έχουν τη δυνατότητα να αποφασίζουν αν ένα κόμμα είναι αρκετά «δημοκρατικό», αρκετά «θεσμικό», αρκετά «ακίνδυνο» για να συμμετέχει στις εκλογές.
Ας μην υπάρχουν αυταπάτες.
Η επίκληση της Χρυσής Αυγής λειτουργεί ως το απαραίτητο άλλοθι. Κανένας δημοκρατικός πολίτης δεν έχει ξεχάσει τον εγκληματικό χαρακτήρα της ναζιστικής οργάνωσης. Ομως εδώ δεν συζητάμε για την τιμωρία εγκληματικών πράξεων, αυτή άλλωστε προβλέπεται ήδη από την ποινική νομοθεσία. Συζητάμε για τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού πολιτικής επιτήρησης των κομμάτων. Και όταν δημιουργούνται τέτοιοι μηχανισμοί, η Ιστορία αποδεικνύει ότι πολύ γρήγορα αλλάζουν στόχο. Και θύματα.
Σήμερα θα λένε ότι κυνηγούν τον φασισμό.
Αύριο θα μιλούν για «λαϊκισμό».
Μεθαύριο για «ακραίο ακτιβισμό».
Και αργότερα, κάθε πολιτική δύναμη που αμφισβητεί τα συμφέροντα των ισχυρών θα μπορεί να παρουσιάζεται ως απειλή για τη δημοκρατική ομαλότητα.
«Θεσμική σταθερότητα» και «αντισυστημικές συμπεριφορές»
Δεν είναι τυχαίο ότι μαζί με αυτήν τη συζήτηση επανέρχεται η ανιστόρητη και επικίνδυνη θεωρία των «δύο άκρων». Αυτή που προωθεί εδώ και χρόνια η Ευρωπαϊκή Ενωση, μέσα από ψηφίσματα και επίσημα κείμενα.
Η θεωρία που εξισώνει τον φασισμό με τον κομμουνισμό, τους νοσταλγούς του Χίτλερ με όσους πάλεψαν και θυσιάστηκαν για να τον νικήσουν. Είναι μια εξίσωση που αγνοεί πλήρως την Ιστορία. Βάζει στην ίδια ευθεία τον φασισμό, που γέννησε πολέμους, στρατόπεδα συγκέντρωσης και εκατομμύρια νεκρούς, και βαφτίζει θύτη εκείνον που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης, των εργατικών αγώνων και της συντριβής του ναζισμού. Εκείνη την πολιτική δύναμη που οργανώνει εργατικούς αγώνες και κοινωνικές διεκδικήσεις.
Πρόκειται για μια πολιτική απάτη.
Ο φασισμός δεν γεννήθηκε έξω από το σύστημα. Γεννήθηκε όταν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα τον χρειάστηκαν για να τσακίσουν το εργατικό κίνημα. Και όταν ο φασισμός ηττήθηκε, δεν ηττήθηκε από αγορές και χρηματιστήρια. Ηττήθηκε από τους λαούς και από εκατομμύρια κομμουνιστές, που πλήρωσαν με το αίμα τους τη συντριβή του. Μια θεωρία λοιπόν βαθιά ανιστόρητη και πολιτικά επικίνδυνη, που όμως δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό λάθος. Αποτελεί μια συνειδητή πολιτική επιλογή και ένα πολιτικό εργαλείο.
Γιατί όταν καταφέρεις να παρουσιάσεις ως εξίσου επικίνδυνους τον νεοναζί και τον εργάτη που απεργεί, τότε έχεις ήδη ανοίξει τον δρόμο ώστε οποιαδήποτε ριζοσπαστική διεκδίκηση να μπορεί αύριο να χαρακτηριστεί «ακραία».
Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.
Και την ίδια στιγμή που επικαλούνται την «ενίσχυση της δημοκρατίας», η πραγματικότητα τους διαψεύδει καθημερινά.
Ποια ακριβώς δημοκρατική συμμετοχή υπερασπίζονται;
Τη συμμετοχή του πολίτη που περιορίζεται σε ένα κλικ από τον καναπέ;
Τα αρχηγικά κόμματα, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται από έναν στενό κύκλο συμβούλων;
Τα κόμματα που αποκτούν χιλιάδες «μέλη» για μία μόνο ημέρα προκειμένου να εκλέξουν αρχηγό;
Τα πολιτικά μορφώματα που συγχωνεύονται, διασπώνται και επανασυστήνονται, όπως ακριβώς αλλάζουν εταιρική μορφή οι επιχειρηματικοί όμιλοι;
Οχι. Η ανησυχία τους δεν αφορά τη δημοκρατία μέσα στα κόμματα.
Αφορά τον κίνδυνο να δυναμώσει η κοινωνική αμφισβήτηση.
Η ακρίβεια, οι χαμηλοί μισθοί, η διάλυση της δημόσιας Υγείας, η εμπορευματοποίηση της Παιδείας, η εργασιακή ανασφάλεια και οι πολεμικές εμπλοκές δημιουργούν ολοένα μεγαλύτερη δυσαρέσκεια. Και όσο μεγαλώνει αυτή η δυσαρέσκεια, τόσο περισσότερο το πολιτικό σύστημα αναζητεί θεσμικές ασφαλιστικές δικλίδες για να προστατεύσει τον εαυτό του και τα συμφέροντά του.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η συζήτηση αυτή εξελίσσεται ταυτόχρονα με τη γενικευμένη προσπάθεια περιορισμού των απεργιών, των διαδηλώσεων και της συνδικαλιστικής δράσης.
Και, βέβαια, δεν θα ελέγχονται μόνο τα οικονομικά ή η νομιμότητα των διαδικασιών, αλλά μπορεί να ανοίξει η συζήτηση ακόμα και για το αν οι πολιτικές θέσεις ενός κόμματος θεωρούνται αποδεκτές από το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα. Και εδώ βρίσκεται ο μεγάλος κίνδυνος. Σε αρκετές χώρες της ΕΕ έχουν ήδη εφαρμοστεί μηχανισμοί που επιτρέπουν την απαγόρευση ή τον αποκλεισμό πολιτικών οργανώσεων, με επίκληση την προστασία της δημοκρατίας. Το πρόβλημα είναι ότι τα κριτήρια γίνονται ολοένα πιο ελαστικά και περισσότερο πολιτικά, παρά νομικά.
Και όταν σήμερα ένα κόμμα οργανώνει μεγάλες κινητοποιήσεις ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της Υγείας ή της Παιδείας, αύριο κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτό υπονομεύει τη «θεσμική σταθερότητα» ή ότι προωθεί «αντισυστημικές συμπεριφορές». Αν ο νομοθέτης αποκτήσει τη δυνατότητα να ορίζει συνεχώς ποια είναι τα όρια της «ορθής δημοκρατικής λειτουργίας», ποιος αποκλείει να χρησιμοποιηθεί αυτό το εργαλείο εναντίον οποιουδήποτε ενοχλεί;
Το μήνυμα είναι σαφές: Λιγότερη κοινωνική συμμετοχή, περισσότερος κρατικός έλεγχος.
Ενας ολόκληρος μηχανισμός περιορισμών ενάντια στον λαό
Προσπαθούν να πείσουν την κοινωνία ότι όποιος διεκδικεί ριζικές αλλαγές είναι εξίσου επικίνδυνος με τον φασισμό.
Ποιον όμως, φοβούνται πραγματικά;
Τον άνεργο που ζητά δουλειά;
Τον εργαζόμενο που διεκδικεί Συλλογική Σύμβαση;
Τον συνταξιούχο που απαιτεί αξιοπρεπή σύνταξη;
Τον φοιτητή που υπερασπίζεται τη δημόσια Παιδεία;
'Η μήπως φοβούνται ότι όλα αυτά τα κομμάτια της κοινωνίας μπορούν να συναντηθούν σε ένα ισχυρό εργατικό - λαϊκό κίνημα, που θα αμφισβητήσει την πολιτική των κερδών των λίγων;
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Γι' αυτό βλέπουμε τα τελευταία χρόνια έναν ολόκληρο μηχανισμό περιορισμών.
- Νόμοι που δυσκολεύουν τις απεργίες.
- Αστυνομική καταστολή στις διαδηλώσεις.
- Ηλεκτρονικά φακελώματα συνδικάτων.
- Παρακολουθήσεις.
- Και τώρα συζητήσεις για κρατική εποπτεία στη λειτουργία των κομμάτων.
Είναι κομμάτια του ίδιου παζλ.
Είναι η προσπάθεια να θωρακιστεί ένα σύστημα που δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να πείσει την κοινωνία ότι η πολιτική του υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Η ελληνική κοινωνία, όμως, έχει ιστορική μνήμη.
Γνωρίζει πολύ καλά πού μπορεί να οδηγήσει η λογική σύμφωνα με την οποία το κράτος αποφασίζει ποιες πολιτικές ιδέες είναι «ασφαλείς» και ποιες όχι. Οι διώξεις φρονημάτων, οι εξορίες, οι απαγορεύσεις κομμάτων και η ποινικοποίηση της πολιτικής δράσης δεν αποτελούν μακρινές αναμνήσεις κάποιου άλλου λαού. Είναι ματωμένες σελίδες της δικής μας Ιστορίας.
Οι δημοκρατικές ελευθερίες δεν χαρίζονται, κατακτώνται και διατηρούνται μόνο όταν οι πολίτες αντιλαμβάνονται εγκαίρως τον κίνδυνο, πριν αυτός μετατραπεί σε κανονικότητα.
Γιατί μπορεί σήμερα να συζητούνται «όροι λειτουργίας», αύριο όμως μπορεί να συζητούνται «όροι ύπαρξης». Και όταν ένα κράτος αποκτά το δικαίωμα να αποφασίζει ποια κόμματα είναι αρκετά «δημοκρατικά» για να συμμετέχουν στην πολιτική ζωή, τότε η δημοκρατία παύει να ανήκει στον λαό και μετατρέπεται σε προνόμιο που παραχωρεί η εξουσία.
Ομως η μέρα που η εξουσία θα αποφασίζει ποιος μπορεί να σκέφτεται διαφορετικά είναι η μέρα που θα έχουμε γυρίσει αιώνες πίσω.
Και αυτός είναι ο λόγος που η υπεράσπιση της πολιτικής ελευθερίας, της ανεξαρτησίας των κομμάτων και του δικαιώματος του λαού να επιλέγει χωρίς κρατικούς κηδεμόνες δεν αφορά μόνο όσους διαφωνούν με την κυβέρνηση. Αφορά κάθε άνθρωπο που πιστεύει ότι η λαϊκή κυριαρχία δεν μπορεί να μπαίνει υπό επιτήρηση.
Αφορά το ίδιο το περιεχόμενο της δημοκρατίας και το δικαίωμα κάθε κοινωνίας να καθορίζει ελεύθερα το πολιτικό της μέλλον.
Γιατί οι ελευθερίες δεν χάνονται όλες μαζί. Χάνονται λίγο λίγο, μέχρι τη μέρα που ο λαός ανακαλύπτει ότι εκείνο που του αφαίρεσαν δεν ήταν απλώς ένα δικαίωμα, αλλά η ίδια η δυνατότητά του να αλλάξει την κοινωνία.
Υπαγορευμένες ...ασφαλείς ιδεολογίες
Μιλούν για την άνοδο της «άκρας αριστεράς» στην Ευρώπη και δεν τους ανησυχεί καθόλου η εσωκομματική δημοκρατία. Τους ανησυχεί ότι σε όλη την Ευρώπη μεγαλώνει η αμφισβήτηση απέναντι στις πολιτικές της ΕΕ, της λιτότητας, των πολέμων, της κατάργησης κάθε κοινωνικού αγαθού.
Αυτός είναι ο πραγματικός φόβος τους. Ο λαός όταν οργανώνεται, ο εργαζόμενος που σηκώνει κεφάλι και η νεολαία που αρνείται να συμβιβαστεί.
Φοβούνται την πολιτική δύναμη που δεν αποδέχεται ως μονόδρομο τα κέρδη των λίγων και τη φτώχεια των πολλών. Και ξέρουμε όλοι καλά ποια είναι αυτή η πολιτική δύναμη.
Δεν πέρασαν πολλές δεκαετίες από τότε που πολιτικές ιδέες διώκονταν, κομμουνιστές εξορίζονταν για τα φρονήματά τους και ένα ολόκληρο πολιτικό ρεύμα βρέθηκε εκτός νόμου. Οσοι πιστεύουν ότι αυτά ανήκουν οριστικά στο παρελθόν ξεχνούν ότι οι δημοκρατικές ελευθερίες δεν είναι δεδομένες. Κατακτήθηκαν με αγώνες και μπορούν να περιοριστούν ξανά, αν η κοινωνία πάψει να τις υπερασπίζεται.
Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από εκείνους που διεκδικούν τα δικαιώματά τους.
Κινδυνεύει όταν το κράτος αποφασίζει και διατάσσει ποια ιδεολογία είναι «ασφαλής» και το βολεύει και ποια όχι.
Της
Σεμίνας Διγενή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου