![]() |
| Το ηλιακό θερμικό εργοστάσιο CGN στην έρημο Γκόμπι της Κίνας |
Πριν δυο δεκαετίες οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) κατείχαν δευτερεύοντα ρόλο στην παγκόσμια σκηνή. Σήμερα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA), οι ΑΠΕ αντιστοιχούν σχεδόν στο ήμισυ της συνολικής παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγικής ικανότητας, ενώ πολλά ακόμα έργα βρίσκονται στα σκαριά. Στην Ελλάδα το 2025 το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας παράχθηκε από ΑΠΕ. Μόνο πέρυσι προστέθηκαν παγκοσμίως 600 τεραβατώρες (TWh) παραγωγής από ηλιακά φωτοβολταϊκά, ποσότητα ικανή να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες του Καναδά για έναν ολόκληρο χρόνο. Η τρέχουσα παγκόσμια παραγωγή ηλιακής ενέργειας ισοδυναμεί με το σύνολο της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Η οικονομική αποδοτικότητα της ηλιακής ενέργειας οφείλεται εν μέρει σε τεχνολογικές εξελίξεις που έχουν αυξήσει τον βαθμό απόδοσης: Ενα πάνελ αιχμής της IBM, που χρησιμοποιήθηκε για ερευνητικούς σκοπούς το 1977, είχε απόδοση 22% - ποσοστό που σήμερα επιτυγχάνεται από τα καλύτερα οικιακά συστήματα (τα τυπικά συστήματα έχουν απόδοση περίπου 20%). Μια σημαντική πρόοδος που σημειώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ήταν η ανάπτυξη ενός τύπου ηλιακού κυττάρου που ήταν γνωστό ως «κύτταρο με παθητικοποιημένο εκπομπό και οπίσθια επαφή» (PERC). Αυτός ο τύπος διέθετε ένα επιπλέον ανακλαστικό στρώμα στην πίσω πλευρά, το οποίο δέσμευε περισσότερο φως για μετατροπή σε ηλεκτρική ενέργεια, ενώ παράλληλα εμπόδιζε τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη στον εξοπλισμό. Από το 2024, μια άλλη τεχνολογία - τα κύτταρα με παθητικοποιημένες επαφές μέσω οξειδίου σήραγγας (tunnel oxide passivated contact cells), που βασίζονται σε κρυσταλλικό πυρίτιο - έχει ξεπεράσει τα κύτταρα PERC, χάρη στην ανώτερη απόδοσή της και στην ευκολία μαζικής παραγωγής. Η υψηλότερη απόδοση σημαίνει ότι απαιτούνται μικρότερο μέγεθος πάνελ, λιγότερη έκταση γης, λιγότερες καλωδιώσεις και λιγότερα συστήματα στήριξης για την παραγωγή μιας συγκεκριμένης ποσότητας Ενέργειας. Σήμερα, η ηλιακή ενέργεια παράγει το φτηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα.
Στην αύξηση της απόδοσης συνέβαλαν και οι πρόοδοι στον τομέα της παραγωγής: Τα υλικά είναι πιο καθαρά και η διαδικασία κατασκευής πιο ακριβής. Το πυρίτιο που χρησιμοποιείται σήμερα στα εμπορικά φωτοβολταϊκά πάνελ έχει καθαρότητα 99,9999999%. Καθοριστικό ρόλο έχει παίξει και η κλίμακα παραγωγής. Η κινεζική βιομηχανία ηλιακής ενέργειας είναι πλέον εξαιρετικά ολοκληρωμένη και αποδοτική, ενώ τα μεγαλύτερα εργοστάσια μπορούν να παράγουν πάνελ με πολύ χαμηλότερο κόστος ανά μονάδα σε σύγκριση με την εποχή που η ηλιακή ενέργεια αποτελούσε έναν εξειδικευμένο κλάδο με μικρότερες γραμμές παραγωγής. Παγκοσμίως παράγονται σε ετήσια βάση αρκετά ηλιακά πάνελ ώστε να παρέχουν συνολική ισχύ 1.405 γιγαβάτ (GW).
Οικονομία κλίμακας
Το γεγονός ότι η Κίνα κατασκευάζει τη συντριπτική πλειονότητα των φωτοβολταϊκών παγκοσμίως τής προσδίδει επίσης ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, καθώς η παραγωγή μεγάλης κλίμακας επιφέρει σημαντική μείωση του κόστους. Το 2024 η Κίνα παρήγαγε περισσότερο από το 93% του πολυκρυσταλλικού πυριτίου παγκοσμίως, σχεδόν το 97% των πλακιδίων πυριτίου (wafers), περίπου το 92% των φωτοβολταϊκών κυψελών και περίπου το 86% των φωτοβολταϊκών πλαισίων. Η Κίνα επενδύει επίσης σημαντικά στην ανάπτυξη ηλιακών κυψελών επόμενης γενιάς. Θα είναι, σχεδόν βέβαια, η πρώτη που θα διαθέσει εμπορικά ηλιακές κυψέλες «tandem» (πολλαπλών στρώσεων) υψηλότερης απόδοσης, οι οποίες συχνά συνδυάζουν το πυρίτιο με υλικά που ονομάζονται περοβσκίτες.
Η χρήση φωτοβολταϊκών έχει αρχίσει να εξαπλώνεται και στην Αφρική. Το 2025 εγκαταστάθηκαν εκεί νέα φωτοβολταϊκά συστήματα συνολικής ισχύος 4,5 GW, αύξηση 54% σε σχέση με το 2024. Αλλά και σε χώρες της Ασίας, όπως στο Πακιστάν, όπου πέρυσι η ηλιακή ενέργεια κάλυπτε πάνω από το 20% των αναγκών του σε ηλεκτρική ενέργεια. Επίσης πέρυσι η Κούβα εισήγαγε από την Κίνα ηλιακά πάνελ και κυψέλες με δυνατότητα παραγωγής 1.308,8 μεγαβάτ (MW) Ενέργειας, έναντι 19,4 MW το 2023. Πρόκειται για μία από τις ταχύτερες μεταβάσεις στην ηλιακή ενέργεια που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Το 2020 ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) δήλωσε ότι πολλά έργα ηλιακής ενέργειας αποτελούν πλέον τη φτηνότερη μορφή Ενέργειας, όχι μόνο σήμερα αλλά σε ολόκληρη την Ιστορία της ανθρωπότητας.
Η οικονομική αποδοτικότητα της ηλιακής ενέργειας οφείλεται εν μέρει σε τεχνολογικές εξελίξεις που έχουν αυξήσει τον βαθμό απόδοσης: Ενα πάνελ αιχμής της IBM, που χρησιμοποιήθηκε για ερευνητικούς σκοπούς το 1977, είχε απόδοση 22% - ποσοστό που σήμερα επιτυγχάνεται από τα καλύτερα οικιακά συστήματα (τα τυπικά συστήματα έχουν απόδοση περίπου 20%). Μια σημαντική πρόοδος που σημειώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ήταν η ανάπτυξη ενός τύπου ηλιακού κυττάρου που ήταν γνωστό ως «κύτταρο με παθητικοποιημένο εκπομπό και οπίσθια επαφή» (PERC). Αυτός ο τύπος διέθετε ένα επιπλέον ανακλαστικό στρώμα στην πίσω πλευρά, το οποίο δέσμευε περισσότερο φως για μετατροπή σε ηλεκτρική ενέργεια, ενώ παράλληλα εμπόδιζε τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη στον εξοπλισμό. Από το 2024, μια άλλη τεχνολογία - τα κύτταρα με παθητικοποιημένες επαφές μέσω οξειδίου σήραγγας (tunnel oxide passivated contact cells), που βασίζονται σε κρυσταλλικό πυρίτιο - έχει ξεπεράσει τα κύτταρα PERC, χάρη στην ανώτερη απόδοσή της και στην ευκολία μαζικής παραγωγής. Η υψηλότερη απόδοση σημαίνει ότι απαιτούνται μικρότερο μέγεθος πάνελ, λιγότερη έκταση γης, λιγότερες καλωδιώσεις και λιγότερα συστήματα στήριξης για την παραγωγή μιας συγκεκριμένης ποσότητας Ενέργειας. Σήμερα, η ηλιακή ενέργεια παράγει το φτηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα.
Στην αύξηση της απόδοσης συνέβαλαν και οι πρόοδοι στον τομέα της παραγωγής: Τα υλικά είναι πιο καθαρά και η διαδικασία κατασκευής πιο ακριβής. Το πυρίτιο που χρησιμοποιείται σήμερα στα εμπορικά φωτοβολταϊκά πάνελ έχει καθαρότητα 99,9999999%. Καθοριστικό ρόλο έχει παίξει και η κλίμακα παραγωγής. Η κινεζική βιομηχανία ηλιακής ενέργειας είναι πλέον εξαιρετικά ολοκληρωμένη και αποδοτική, ενώ τα μεγαλύτερα εργοστάσια μπορούν να παράγουν πάνελ με πολύ χαμηλότερο κόστος ανά μονάδα σε σύγκριση με την εποχή που η ηλιακή ενέργεια αποτελούσε έναν εξειδικευμένο κλάδο με μικρότερες γραμμές παραγωγής. Παγκοσμίως παράγονται σε ετήσια βάση αρκετά ηλιακά πάνελ ώστε να παρέχουν συνολική ισχύ 1.405 γιγαβάτ (GW).
Οικονομία κλίμακας
Το γεγονός ότι η Κίνα κατασκευάζει τη συντριπτική πλειονότητα των φωτοβολταϊκών παγκοσμίως τής προσδίδει επίσης ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, καθώς η παραγωγή μεγάλης κλίμακας επιφέρει σημαντική μείωση του κόστους. Το 2024 η Κίνα παρήγαγε περισσότερο από το 93% του πολυκρυσταλλικού πυριτίου παγκοσμίως, σχεδόν το 97% των πλακιδίων πυριτίου (wafers), περίπου το 92% των φωτοβολταϊκών κυψελών και περίπου το 86% των φωτοβολταϊκών πλαισίων. Η Κίνα επενδύει επίσης σημαντικά στην ανάπτυξη ηλιακών κυψελών επόμενης γενιάς. Θα είναι, σχεδόν βέβαια, η πρώτη που θα διαθέσει εμπορικά ηλιακές κυψέλες «tandem» (πολλαπλών στρώσεων) υψηλότερης απόδοσης, οι οποίες συχνά συνδυάζουν το πυρίτιο με υλικά που ονομάζονται περοβσκίτες.
Η χρήση φωτοβολταϊκών έχει αρχίσει να εξαπλώνεται και στην Αφρική. Το 2025 εγκαταστάθηκαν εκεί νέα φωτοβολταϊκά συστήματα συνολικής ισχύος 4,5 GW, αύξηση 54% σε σχέση με το 2024. Αλλά και σε χώρες της Ασίας, όπως στο Πακιστάν, όπου πέρυσι η ηλιακή ενέργεια κάλυπτε πάνω από το 20% των αναγκών του σε ηλεκτρική ενέργεια. Επίσης πέρυσι η Κούβα εισήγαγε από την Κίνα ηλιακά πάνελ και κυψέλες με δυνατότητα παραγωγής 1.308,8 μεγαβάτ (MW) Ενέργειας, έναντι 19,4 MW το 2023. Πρόκειται για μία από τις ταχύτερες μεταβάσεις στην ηλιακή ενέργεια που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Το 2020 ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) δήλωσε ότι πολλά έργα ηλιακής ενέργειας αποτελούν πλέον τη φτηνότερη μορφή Ενέργειας, όχι μόνο σήμερα αλλά σε ολόκληρη την Ιστορία της ανθρωπότητας.
Φρούδες προσμονές
Και τι απολαμβάνει ο εργαζόμενος, ο συνταξιούχος, ο αυτοαπασχολούμενος, ο μικροβιοτέχνης, ο μικρός αγρότης από αυτήν τη θαυμαστή τεχνολογική πρόοδο, που ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για το κεφάλαιο; «Απολαμβάνει» ενεργειακή φτώχεια, λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος που προκαλούν σοκ όποτε καταφτάνουν. Το Χρηματιστήριο Ενέργειας, η εγκατάλειψη φτηνών πηγών Ενέργειας, όπως ο λιγνίτης στη χώρα μας, η στροφή στο ακριβό αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο, είναι επιλογές του ελληνικού και ευρωπαϊκού κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του. Η ίδια ακρίβεια υπάρχει στην Κίνα, αλλά και στις ΗΠΑ και στη Ρωσία, που είναι και μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου.
Ματαιοδοξεί όποιος περιμένει ότι η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος θα φέρει φτηνότερη Ενέργεια στο σπίτι ή στη δουλειά του. Οσο τα μεγάλα μέσα παραγωγής, όπως είναι και αυτά της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούν ατομική ιδιοκτησία των κεφαλαιοκρατών, όσο δεν υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός προς όφελος των εργαζομένων με έλεγχο της πορείας υλοποίησής του από τους ίδιους, παρά μόνο επιμέρους σχεδιασμοί για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του κεφαλαίου, η Ενέργεια θα παραμένει ακριβή για τον λαό. Ακόμα κι αν τις επόμενες δεκαετίες γίνει δυνατή η παραγωγή απεριόριστης Ενέργειας από πυρηνική σύντηξη, όσο αυτή παραμένει εμπόρευμα τα σπίτια των απλών ανθρώπων δεν πρόκειται να ζεσταθούν.
Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Scientific American»
Και τι απολαμβάνει ο εργαζόμενος, ο συνταξιούχος, ο αυτοαπασχολούμενος, ο μικροβιοτέχνης, ο μικρός αγρότης από αυτήν τη θαυμαστή τεχνολογική πρόοδο, που ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για το κεφάλαιο; «Απολαμβάνει» ενεργειακή φτώχεια, λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος που προκαλούν σοκ όποτε καταφτάνουν. Το Χρηματιστήριο Ενέργειας, η εγκατάλειψη φτηνών πηγών Ενέργειας, όπως ο λιγνίτης στη χώρα μας, η στροφή στο ακριβό αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο, είναι επιλογές του ελληνικού και ευρωπαϊκού κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του. Η ίδια ακρίβεια υπάρχει στην Κίνα, αλλά και στις ΗΠΑ και στη Ρωσία, που είναι και μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου.
Ματαιοδοξεί όποιος περιμένει ότι η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος θα φέρει φτηνότερη Ενέργεια στο σπίτι ή στη δουλειά του. Οσο τα μεγάλα μέσα παραγωγής, όπως είναι και αυτά της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούν ατομική ιδιοκτησία των κεφαλαιοκρατών, όσο δεν υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός προς όφελος των εργαζομένων με έλεγχο της πορείας υλοποίησής του από τους ίδιους, παρά μόνο επιμέρους σχεδιασμοί για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του κεφαλαίου, η Ενέργεια θα παραμένει ακριβή για τον λαό. Ακόμα κι αν τις επόμενες δεκαετίες γίνει δυνατή η παραγωγή απεριόριστης Ενέργειας από πυρηνική σύντηξη, όσο αυτή παραμένει εμπόρευμα τα σπίτια των απλών ανθρώπων δεν πρόκειται να ζεσταθούν.
Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Scientific American»


Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου