«Να σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε, και να φτιάξω μια καινούργια κοινωνία άλληνε», τραγούδησε κάποτε ο Στέλιος.
Μόνο που ο κόσμος δεν αλλάζει σπάζοντας κεφάλια. Δεν γίνεται καινούργιος όταν ένα δεκάχρονο παιδί καταλήγει στο νοσοκομείο επειδή φορούσε τη «λάθος» φανέλα . Τότε δεν μιλάμε πια για ποδόσφαιρο. Μιλάμε για μια κοινωνία που έμαθε να χωρίζει τους ανθρώπους σε «δικούς μας» και «άλλους» πριν ακόμη μάθει στα παιδιά της να τους βλέπουν ως ανθρώπους. Ντροπή, Ντροπή, Ντροπή.
Το μίσος δεν γεννιέται ξαφνικά μέσα σε ένα γήπεδο. Καλλιεργείται αργά…στα σπίτια, στις παρέες, στις κερκίδες, στα «αστεία», στα συνθήματα και στις κουβέντες των μεγάλων που τα παιδιά ακούν ακόμη κι όταν νομίζουμε ότι δεν προσέχουν. Κάθε φορά που εξευτελίζουμε τον αντίπαλο, που βαφτίζουμε τη βία «πάθος» και τον φανατισμό «αγάπη για την ομάδα», διδάσκουμε ότι ο διαφορετικός δεν είναι απέναντί μας είναι κατώτερός μας. Και όταν αφαιρέσεις από κάποιον την ανθρώπινη υπόσταση, γίνεται πολύ ευκολότερο να τον χτυπήσεις.
Ο φανατισμός προσφέρει μια φτηνή αλλά ισχυρή ταυτότητα… «Ανήκω κάπου, άρα είμαι κάποιος». Όσο πιο εύθραυστο είναι το μέσα μας, τόσο περισσότερο χρειαζόμαστε έναν εχθρό για να αισθανθούμε δυνατοί. Η ομάδα γίνεται πανοπλία, το πλήθος καταργεί την προσωπική ευθύνη και η βία μεταμφιέζεται σε αφοσίωση. Δεν αγαπάς όμως την ομάδα σου όταν χτυπάς ένα παιδί . Απλώς χρησιμοποιείς τη φανέλα της για να νομιμοποιήσεις ότι σκοτεινό δεν έμαθες ποτέ να διαχειρίζεσαι. Δεν αρκούν, λοιπόν, οι ανακοινώσεις, η καταδίκη και μερικές χειροπέδες μετά το κακό. Χρειάζονται, ασφαλώς, συνέπειες. Αλλά αν δεν αγγίξουμε το μίσος που κληροδοτούμε, θα τιμωρούμε κάθε φορά τον επόμενο δράστη και θα μεγαλώνουμε σιωπηλά τον μεθεπόμενο.
Η καινούργια κοινωνία δεν θα χτιστεί όταν αλλάξουν οι φανέλες, οι διοικήσεις ή τα συνθήματα. Θα χτιστεί όταν ένα παιδί μπορεί να φορέσει τα χρώματα που αγαπά χωρίς να φοβάται. Όταν μάθουμε ότι ο αντίπαλος δεν είναι εχθρός. Όταν η διαφορετικότητα δεν βιώνεται ως απειλή. Όταν πάψουμε να παραδίδουμε στα παιδιά μας τα δικά μας αθεράπευτα μίση σαν να ήταν οικογενειακή κληρονομιά.
Τελικά…αυτό που πρέπει πρώτα να σπάσει δεν είναι ο γυάλινος κόσμος. Είναι ο καθρέφτης μέσα στον οποίο έχουμε συνηθίσει να κοιτάζουμε το μίσος μας και να το αποκαλούμε αγάπη, πάθος ή ιδεολογία.
ΥΓ. Τα παιδιά δεν χρειάζονται ακόμη μία επετειακή «δράση κατά της βίας», με αφίσες, συνθήματα και φωτογραφίες που θα ξεχαστούν την επόμενη μέρα. Χρειάζονται σταθερή συναισθηματική αγωγή, πρόληψη του φανατισμού και ενήλικες που παρεμβαίνουν πριν η προκατάληψη γίνει μίσος και το μίσος χτύπημα. Γιατί η βία δεν αντιμετωπίζεται όταν πέσει η μπουνιά. Τότε είναι πλέον πολύ αργά...
Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου