Θα τολμήσω να αγγίξω μία από τις πιο καυτές πατάτες των σχέσεων. Ένα θέμα για το οποίο σχεδόν όλοι έχουν άποψη, αλλά ελάχιστοι έχουν το κουράγιο να κοιτάξουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη. Ξεκινώ και ο Θεός βοηθός…
Σε κάθε πόλεμο υπάρχουν παράπλευρες απώλειες. Στις οικογενειακές συγκρούσεις, αυτές οι παράπλευρες απώλειες έχουν όνομα. Λέγονται παιδιά. Υπάρχουν άνθρωποι που, όταν τελειώσει μια σχέση, δεν μπορούν να αντέξουν ότι έχασαν τον σύντροφο. Και τότε αποφασίζουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, να τον τιμωρήσουν χρησιμοποιώντας το μοναδικό «όπλο» που ξέρουν ότι θα πονέσει περισσότερο. Το παιδί τους. Δεν υπάρχει πιο άδικη θέση για ένα παιδί από το να του ζητείται να διαλέξει στρατόπεδο. Να αισθάνεται ότι αν αγαπήσει τον μπαμπά, προδίδει τη μαμά. Ή αν αγκαλιάσει τη μαμά, πληγώνει τον μπαμπά. Να μεγαλώνει πιστεύοντας ότι η αγάπη είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, όπου για να αγαπήσεις τον έναν πρέπει να στερήσεις την αγάπη από τον άλλον. Κάποιοι θα πουν… «Μα δεν του/της είπα ποτέ να μην βλέπει τον άλλον γονιό». Όχι. Απλώς μορφάζεις κάθε φορά που επιστρέφει από εκείνον. Απλώς το ανακρίνεις σαν αστυνομικός. Απλώς του λες «να δεις τι μου έκανε ο πατέρας σου» ή «η μάνα σου δεν νοιάστηκε ποτέ πραγματικά». Απλώς τον κάνεις να νιώθει ενοχές επειδή πέρασε όμορφα με τον άλλον γονιό.
Το παιδί ακούει περισσότερα από όσα λες. Ακούει όσα το βάζεις να κουβαλήσει. Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη τραγωδία. Το παιδί δεν μπορεί να μισήσει τον έναν γονιό χωρίς να πληγώσει ένα κομμάτι του εαυτού του…γιατί ο ένας γονιός ζει μέσα του. Όταν του λες ότι ο πατέρας του είναι άχρηστος ή ότι η μητέρα του είναι σκουπίδι, δεν επιτίθεσαι μόνο στον πρώην σύντροφό σου. Επιτίθεσαι στις ίδιες τις ρίζες του παιδιού. Του ζητάς να απορρίψει το μισό του γενεαλογικό δέντρο και μετά απορείς γιατί μεγαλώνει με χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενοχές, άγχος ή δυσκολίες στις σχέσεις. Προσωπικα βλέπω ξανά και ξανά τις τραγικές συνέπειες αυτής της συμπεριφοράς. Ενήλικες που δεν αντέχουν τις συγκρούσεις γιατί μικροί έπρεπε να γίνουν διαιτητές. Άνθρωποι που νιώθουν υπεύθυνοι για τα συναισθήματα όλων. Σύντροφοι που φοβούνται ότι, αν αγαπήσουν κάποιον, θα προδώσουν κάποιον άλλον. Γονείς που επαναλαμβάνουν, χωρίς να το καταλαβαίνουν, ακριβώς το ίδιο έργο στα δικά τους παιδιά. Και εδώ θα πω κάτι που ίσως ενοχλήσει. Αν χρησιμοποιείς το παιδί σου για να εκδικηθείς τον πρώην σύντροφό σου, δεν προστατεύεις το παιδί σου. Προστατεύεις τον πληγωμένο εγωισμό σου. Αν βάζεις το παιδί να μεταφέρει μηνύματα, να κατασκοπεύει, να διαλέγει πλευρά ή να κουβαλά τα παράπονά σου, δεν είσαι ένας γονιός που «αγαπά πολύ». Είσαι ένας ενήλικας που φόρτωσε στους ώμους ενός παιδιού ένα βάρος που ούτε ο ίδιος δεν άντεξε να σηκώσει. Το πιο τραγικό είναι ότι το παιδί σχεδόν ποτέ δεν θα σου πει «σταμάτα». Θα προσπαθήσει να σε προστατεύσει. Ναι καλά διαβάσες…Θα καταπιεί τον δικό του πόνο για να ανακουφίσει τον δικό σου. Θα γίνει το «καλό παιδί». Και χρόνια αργότερα θα κάθεται απέναντι από έναν ψυχολόγο προσπαθώντας να καταλάβει γιατί δεν ξέρει ποιος πραγματικά είναι και γιατί νιώθει ένοχο κάθε φορά που βάζει τον εαυτό του πάνω από τους άλλους. Χωρίζεις από τον σύντροφό σου, δεν χωρίζει το παιδί από τον γονιό του. Και αν κάποτε χρειαστεί να διαλέξεις ανάμεσα στην ανάγκη σου να πάρεις εκδίκηση και στην ψυχική υγεία του παιδιού σου, να θυμάσαι κάτι απλό. Το παιδί δεν ζήτησε ποτέ να πολεμήσει στον δικό σου πόλεμο. Εσύ το έβαλες στο πεδίο της μάχης.
Υ.Γ. Πριν γράψεις στα σχόλια «ναι, αλλά δεν ξέρεις τι μου έκανε», να σου πω ότι μπορεί και να έχεις 1000% δίκιο. Το παιδί σου, όμως, δεν χρειάζεται να πληρώσει την ποινή για ένα έγκλημα που δεν διέπραξε. Οι πόλεμοι είναι υπόθεση των ενηλίκων. Τα παιδιά δεν γεννήθηκαν για να γίνουν στρατιώτες τους.
Υ.Γ. 2 Αν πιστεύεις ότι απομακρύνοντας το παιδί από τον «κακό» γονιό το προστατεύεις, κάνε πρώτα μία πολύ δύσκολη ερώτηση στον εαυτό σου…το προστατεύεις πραγματικά ή προστατεύεις τον δικό σου φόβο, τον θυμό και την ανάγκη σου για δικαίωση; Αν ο άλλος γονιός είναι πράγματι επικίνδυνος (σωματική, λεκτική, σεξουαλική κακοποίηση ή σοβαρή παραμέληση) ,η προστασία του παιδιού είναι αυτονόητη και επιβεβλημένη. Αν όμως δεν υπάρχει κακοποίηση ή πραγματικός κίνδυνος, τότε το να στερείς από ένα παιδί τη σχέση με τον άλλο γονιό δεν είναι προστασία. Είναι μια πληγή που μπορεί να το συνοδεύει για μια ζωή.
Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου