Θεαματικά τα ελλείμματα, τεράστιες οι υποχρεώσεις του 2021
Καμπανάκι χτυπάει ο προϋπολογισμός, μετά το έλλειμμα - μαμούθ των 18,2 δισ. ευρώ το 2020, που θα γίνει 22-24 δισ. το πρώτο τρίμηνο του 2021.
Σαν να μην αρκεί αυτό, το κράτος μέσα στο 2021 πρέπει να προχωρήσει σε επιστροφές φόρου σε 3,5 εκατ. μισθωτούς και επαγγελματίες λόγω της θεαματικής καθίζησης σε πάνω από το 50% των εισοδημάτων τους το 2020 και της εκτεταμένης εφαρμογής των αποζημιώσεων ειδικού σκοπού για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους.
Την ίδια ώρα θυμίζουμε πως οι αποζημιώσεις των 800 και 534 ευρώ είναι αφορολόγητες, αφού δίνονται ως ειδικά επιδόματα και δεν αποτελούν φορολογητέο εισόδημα για τους εργαζομένους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, με βάση τα στοιχεία των υπουργείων Οικονομικών και Εργασίας, περίπου 1.700.000 μισθωτοί στον ιδιωτικό τομέα βγήκαν σε αναστολή εργασίας τον προηγούμενο χρόνο και για διαστήματα από 3 έως και 10 μήνες, λαμβάνοντας το ειδικό επίδομα αποζημίωσης από το κράτος.
Έτσι οι ιθύνοντες του οικονομικού επιτελείου προσανατολίζονται στο κλείσιμο της στρόφιγγας, ακόμη και από τον Φεβρουάριο, πατώντας φρένο στις αναστολές συμβάσεων και ανοίγοντας σταδιακά την αγορά. Πλέον τα δημοσιονομικά περιθώρια για μέτρα στήριξης είναι στενά, ενώ υπάρχει και η ανησυχία μήπως το έλλειμμα ξεπεράσει το 3,8% του ΑΕΠ που προβλέπει ο προϋπολογισμός, την ώρα που το 2020 έκλεισε με έλλειμμα - μαμούθ 18,2 δισ. ευρώ.
Άλλωστε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, αν δεν αρθεί σε ευρεία κλίμακα το lockdown, το πρώτο τρίμηνο του έτους θα χρειαστούν παρεμβάσεις ύψους 6,5 δισ. ευρώ, όταν συνολικά για ολόκληρο το έτος έχει υπολογισθεί ποσό 7,5 δισ. ευρώ.
Στο μικροσκόπιο των δανειστών
Με το άνοιγμα της αγοράς θα αξιολογηθεί και η παράταση των μέτρων, όπως οι αποζημιώσεις ειδικού σκοπού τον επόμενο μήνα, αναφέρουν πηγές του οικονομικού επιτελείου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο από τον Φεβρουάριο οι αναστολές συμβάσεων να αφορούν αποκλειστικά τις κλειστές επιχειρήσεις και όχι τους πληττόμενους κλάδους της οικονομίας.
Στην ίδια λογική κινείται και η απόφαση να μην υπάρξει «πάγωμα» στην πληρωμή του ΦΠΑ για τον Ιανουάριο, όπως συνέβη τον περασμένο Νοέμβριο και όπως ανέμενε η αγορά.
Άλλωστε και τα τεχνικά κλιμάκια των Ευρωπαίων επιτηρητών της οικονομίας δεν δίνουν άλλα περιθώρια και ήδη ξεκίνησαν τον εξονυχιστικό έλεγχο των δαπανών, κωδικό προς κωδικό, των 24 δισ. που πραγματοποιήθηκαν το 2020 για τη στήριξη της οικονομίας λόγω της πανδημίας και στη συνέχεια στο μικροσκόπιό τους θα μπουν και τα νέα μέτρα που έχει προϋπολογίσει η κυβέρνηση για φέτος, ύψους 7,5 δισ.
Δεν αποκλείεται να επανέλθει το μοντέλο που ίσχυε πριν από το δεύτερο lockdown, ήτοι να αφορά αποκλειστικά τους εργαζόμενους σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, των οποίων συνεχίζεται η αναστολή λειτουργίας τους με εντολή δημόσιας αρχής και προέρχονται από τους κλάδους του τουρισμού, εποχικής ή μη λειτουργίας, των αεροπορικών και ακτοπλοϊκών μεταφορών, των χερσαίων μεταφορών επιβατών, του επισιτισμού, του πολιτισμού και του αθλητισμού καθώς και κάθε άλλου κλάδου που πλήττεται σημαντικά, βάσει ΚΑΔ, όπως θα καθοριστούν με νέα απόφαση από το υπουργείο Οικονομικών.
Πίεση για λιγότερες ελαφρύνσεις σε πληττόμενες ομάδες ασκούν και οι θεσμοί στο πλαίσιο της ένατης αξιολόγησης, καθώς στο τραπέζι των εντατικών τηλεδιασκέψεων με την κυβέρνηση βρίσκονται τα μέτρα στήριξης για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά που σχεδιάζει το οικονομικό επιτελείο για την επόμενη περίοδο και όπου ζητείται το «πράσινο φως» των δανειστών.
Αυτό θα δοθεί ανάλογα με το αποτέλεσμα του ελέγχου των θεσμών στα στοιχεία της πορείας της ελληνικής οικονομίας στο κλείσιμο του 2020 και τις αρχές του 2021.
Επί τάπητος θα τεθούν τα στοιχεία για το αποτύπωμα στην οικονομία των μέτρων στήριξης, όπως η ανεργία, το έλλειμμα, τα έσοδα, η αύξηση των καταθέσεων κ.ά., καθώς και οι εκκρεμότητες που έχουν αποτυπωθεί στις προηγούμενες εκθέσεις. Οι συζητήσεις ξεκίνησαν την Τρίτη σε επίπεδο τεχνικών κλιμακίων και ο έλεγχος θα συνεχιστεί με συμμετοχή και των επικεφαλής τους από τις 26 Ιανουαρίου.
Με το άνοιγμα της αγοράς θα αξιολογηθεί και η παράταση των μέτρων, όπως οι αποζημιώσεις ειδικού σκοπού τον επόμενο μήνα, αναφέρουν πηγές του οικονομικού επιτελείου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο από τον Φεβρουάριο οι αναστολές συμβάσεων να αφορούν αποκλειστικά τις κλειστές επιχειρήσεις και όχι τους πληττόμενους κλάδους της οικονομίας.
Στην ίδια λογική κινείται και η απόφαση να μην υπάρξει «πάγωμα» στην πληρωμή του ΦΠΑ για τον Ιανουάριο, όπως συνέβη τον περασμένο Νοέμβριο και όπως ανέμενε η αγορά.
Άλλωστε και τα τεχνικά κλιμάκια των Ευρωπαίων επιτηρητών της οικονομίας δεν δίνουν άλλα περιθώρια και ήδη ξεκίνησαν τον εξονυχιστικό έλεγχο των δαπανών, κωδικό προς κωδικό, των 24 δισ. που πραγματοποιήθηκαν το 2020 για τη στήριξη της οικονομίας λόγω της πανδημίας και στη συνέχεια στο μικροσκόπιό τους θα μπουν και τα νέα μέτρα που έχει προϋπολογίσει η κυβέρνηση για φέτος, ύψους 7,5 δισ.
Δεν αποκλείεται να επανέλθει το μοντέλο που ίσχυε πριν από το δεύτερο lockdown, ήτοι να αφορά αποκλειστικά τους εργαζόμενους σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, των οποίων συνεχίζεται η αναστολή λειτουργίας τους με εντολή δημόσιας αρχής και προέρχονται από τους κλάδους του τουρισμού, εποχικής ή μη λειτουργίας, των αεροπορικών και ακτοπλοϊκών μεταφορών, των χερσαίων μεταφορών επιβατών, του επισιτισμού, του πολιτισμού και του αθλητισμού καθώς και κάθε άλλου κλάδου που πλήττεται σημαντικά, βάσει ΚΑΔ, όπως θα καθοριστούν με νέα απόφαση από το υπουργείο Οικονομικών.
Πίεση για λιγότερες ελαφρύνσεις σε πληττόμενες ομάδες ασκούν και οι θεσμοί στο πλαίσιο της ένατης αξιολόγησης, καθώς στο τραπέζι των εντατικών τηλεδιασκέψεων με την κυβέρνηση βρίσκονται τα μέτρα στήριξης για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά που σχεδιάζει το οικονομικό επιτελείο για την επόμενη περίοδο και όπου ζητείται το «πράσινο φως» των δανειστών.
Αυτό θα δοθεί ανάλογα με το αποτέλεσμα του ελέγχου των θεσμών στα στοιχεία της πορείας της ελληνικής οικονομίας στο κλείσιμο του 2020 και τις αρχές του 2021.
Επί τάπητος θα τεθούν τα στοιχεία για το αποτύπωμα στην οικονομία των μέτρων στήριξης, όπως η ανεργία, το έλλειμμα, τα έσοδα, η αύξηση των καταθέσεων κ.ά., καθώς και οι εκκρεμότητες που έχουν αποτυπωθεί στις προηγούμενες εκθέσεις. Οι συζητήσεις ξεκίνησαν την Τρίτη σε επίπεδο τεχνικών κλιμακίων και ο έλεγχος θα συνεχιστεί με συμμετοχή και των επικεφαλής τους από τις 26 Ιανουαρίου.
Στην κόψη του ξυραφιού
Το οικονομικό επιτελείο προσώρας επισημαίνει ότι αντέχει μια στήριξη τριών ή τεσσάρων μηνών στην οικονομία, αναλόγως της πορείας των εμβολιασμών. Για τον λόγο αυτόν οι παρεμβάσεις θα είναι πιο στοχευμένες, δεν θα έχουν οριζόντιο χαρακτήρα και θα αφορούν εκείνους που βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση συγκριτικά με τους υπολοίπους.
Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς υπολογισμούς, ένα τρίτο lockdown θα σήμαινε μεγάλη καταστροφή για την ελληνική οικονομία.
Αν όμως η κατάσταση σιγά - σιγά ομαλοποιηθεί, πιστεύουν ότι «φέτος θα είναι καλύτερη χρονιά από ό,τι το 2020, θα είναι μία χρονιά που χρειάζεται μέτρο για να μπορέσουμε να διαχειριστούμε τη μετάβαση από μία περίοδο που το κράτος έπρεπε να στηρίξει τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων και να κρατήσει τις θέσεις εργασίας ζωντανές».
Τα δημοσιονομικά περιθώρια για στήριξη των επιχειρήσεων και των θέσεων εργασίας για το 2021 (7,5 δισ. ευρώ), που έχουν προϋπολογιστεί, μαζί με τα φορολογικά έσοδα φαίνεται, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΟΙΚ, να επαρκούν για το 2021. Μάλιστα τονίζουν ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας το 2020 ήταν καλύτερες των προβλέψεων κατά 1,5 δισ. ευρώ. Μπορεί η χρονιά να έκλεισε με πρωτογενές έλλειμμα 18,198 δισ. ευρώ, αλλά ο αναθεωρημένος στόχος προέβλεπε πρωτογενές έλλειμμα 19,624 δισ. ευρώ.
Η θετικότερη του αναμενομένου επίδοση οφείλεται στο γεγονός ότι οι φορολογούμενοι φέρονται να έχουν πληρώσει τις υποχρεώσεις τους τον Δεκέμβριο, ενώ εισπράχθηκαν και 644 εκατ. ευρώ από τα ANFAs και τα SMPs, ποσό που δεν είχε προϋπολογιστεί αρχικά. Η θετική απόκλιση των 1,5 δισ. ευρώ έναντι του αναθεωρημένου στόχου προήλθε τόσο από το σκέλος των δαπανών όσο και από το σκέλος των εσόδων.
Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν στα 47,361 δισ. ευρώ έναντι στόχου 46,454 δισ. ευρώ με θετική απόκλιση 906 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες περιορίστηκαν στα 70,169 δισ. ευρώ έναντι στόχου 70,774 δισ. ευρώ με συγκράτηση 605 εκατ. ευρώ.
Τα φορολογικά έσοδα κινήθηκαν υψηλότερα από τον αναθεωρημένο στόχο και διαμορφώθηκαν στα 43,254 δισ. ευρώ έναντι στόχου 42,781 δισ. ευρώ. Τα φορολογικά έσοδα του Δεκεμβρίου ανήλθαν στα 4,119 δισ. ευρώ και ήταν μειωμένα κατά μόλις 43 εκατ. ευρώ έναντι του αρχικού στόχου, κάτι που συνιστά θετική έκπληξη, καθώς μόνο από την παράταση των τελών κυκλοφορίας είχαν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για σημαντική υστέρηση εσόδων.
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών, «το καλύτερο του αναμενομένου αποτέλεσμα διευκολύνει την άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής το 2021, επιβεβαιώνοντας έμπρακτα την εμπιστοσύνη για την ασκούμενη δημοσιονομική πολιτική που απολαμβάνει η χώρα μας στις διεθνείς αγορές και σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Εμπιστοσύνη που αντανακλάται και στα συγκριτικά χαμηλά επιτόκια δανεισμού που απολαμβάνουν στις διεθνείς αγορές τα ελληνικά ομόλογα».
Πάντως πριν από την αναθεώρηση του στόχου, το δεκάμηνο Ιανουαρίου - Οκτωβρίου το έλλειμμα είχε διαμορφωθεί σε 13,442 δισ. ευρώ, δηλαδή ήταν σχεδόν 14 φορές υψηλότερο από τον στόχο για έλλειμμα 987 εκατ. ευρώ.
Το οικονομικό επιτελείο προσώρας επισημαίνει ότι αντέχει μια στήριξη τριών ή τεσσάρων μηνών στην οικονομία, αναλόγως της πορείας των εμβολιασμών. Για τον λόγο αυτόν οι παρεμβάσεις θα είναι πιο στοχευμένες, δεν θα έχουν οριζόντιο χαρακτήρα και θα αφορούν εκείνους που βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση συγκριτικά με τους υπολοίπους.
Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς υπολογισμούς, ένα τρίτο lockdown θα σήμαινε μεγάλη καταστροφή για την ελληνική οικονομία.
Αν όμως η κατάσταση σιγά - σιγά ομαλοποιηθεί, πιστεύουν ότι «φέτος θα είναι καλύτερη χρονιά από ό,τι το 2020, θα είναι μία χρονιά που χρειάζεται μέτρο για να μπορέσουμε να διαχειριστούμε τη μετάβαση από μία περίοδο που το κράτος έπρεπε να στηρίξει τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων και να κρατήσει τις θέσεις εργασίας ζωντανές».
Τα δημοσιονομικά περιθώρια για στήριξη των επιχειρήσεων και των θέσεων εργασίας για το 2021 (7,5 δισ. ευρώ), που έχουν προϋπολογιστεί, μαζί με τα φορολογικά έσοδα φαίνεται, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΟΙΚ, να επαρκούν για το 2021. Μάλιστα τονίζουν ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας το 2020 ήταν καλύτερες των προβλέψεων κατά 1,5 δισ. ευρώ. Μπορεί η χρονιά να έκλεισε με πρωτογενές έλλειμμα 18,198 δισ. ευρώ, αλλά ο αναθεωρημένος στόχος προέβλεπε πρωτογενές έλλειμμα 19,624 δισ. ευρώ.
Η θετικότερη του αναμενομένου επίδοση οφείλεται στο γεγονός ότι οι φορολογούμενοι φέρονται να έχουν πληρώσει τις υποχρεώσεις τους τον Δεκέμβριο, ενώ εισπράχθηκαν και 644 εκατ. ευρώ από τα ANFAs και τα SMPs, ποσό που δεν είχε προϋπολογιστεί αρχικά. Η θετική απόκλιση των 1,5 δισ. ευρώ έναντι του αναθεωρημένου στόχου προήλθε τόσο από το σκέλος των δαπανών όσο και από το σκέλος των εσόδων.
Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν στα 47,361 δισ. ευρώ έναντι στόχου 46,454 δισ. ευρώ με θετική απόκλιση 906 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες περιορίστηκαν στα 70,169 δισ. ευρώ έναντι στόχου 70,774 δισ. ευρώ με συγκράτηση 605 εκατ. ευρώ.
Τα φορολογικά έσοδα κινήθηκαν υψηλότερα από τον αναθεωρημένο στόχο και διαμορφώθηκαν στα 43,254 δισ. ευρώ έναντι στόχου 42,781 δισ. ευρώ. Τα φορολογικά έσοδα του Δεκεμβρίου ανήλθαν στα 4,119 δισ. ευρώ και ήταν μειωμένα κατά μόλις 43 εκατ. ευρώ έναντι του αρχικού στόχου, κάτι που συνιστά θετική έκπληξη, καθώς μόνο από την παράταση των τελών κυκλοφορίας είχαν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για σημαντική υστέρηση εσόδων.
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών, «το καλύτερο του αναμενομένου αποτέλεσμα διευκολύνει την άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής το 2021, επιβεβαιώνοντας έμπρακτα την εμπιστοσύνη για την ασκούμενη δημοσιονομική πολιτική που απολαμβάνει η χώρα μας στις διεθνείς αγορές και σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Εμπιστοσύνη που αντανακλάται και στα συγκριτικά χαμηλά επιτόκια δανεισμού που απολαμβάνουν στις διεθνείς αγορές τα ελληνικά ομόλογα».
Πάντως πριν από την αναθεώρηση του στόχου, το δεκάμηνο Ιανουαρίου - Οκτωβρίου το έλλειμμα είχε διαμορφωθεί σε 13,442 δισ. ευρώ, δηλαδή ήταν σχεδόν 14 φορές υψηλότερο από τον στόχο για έλλειμμα 987 εκατ. ευρώ.
