Να μας τρομάζουν οι συμπεριφορές, όχι οι λέξεις

ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Περίμενα να περάσουν κάποιες μέρες. Να μπορώ να έχω μια πιο ψύχραιμη ματιά σε σχέση με το αποτρόπαιο έγκλημα στα Γλυκά Νερά. Να αποκρυσταλλωθούν κάποια στοιχεία, αν και ακόμα νομίζω είναι πολλά αυτά που θα μάθουμε και θα δούμε. Να προσπαθήσω να μάθω λεπτομέρειες, να διαβάσω, να καταλάβω. Είναι μια τραγική ιστορία που ευνοεί γρήγορα συμπεράσματα που μπορούν να φανούν και ως «κουτσομπολιό». Πως, όταν κάτι αποτρόπαιο συμβαίνει σε μια γειτονιά και βγαίνουν αμέσως όλοι, το συζητάνε και τα ξέρουν όλα;

Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να κατανοήσουν αμέσως αυτό που τους τρομάζει, οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να ξεφύγουν από την δική τους δύσκολη πραγματικότητα ασχολούμενοι με κάτι πολύ χειρότερο και η σύγκριση να τους ανακουφίσει, οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να προβάλλουν τα δικά τους σκοτεινά κομμάτια σε κάποιον άλλον για μην ασχοληθούν μαζί τους, οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από αίγλη, δημοσιότητα και εξουσία.

Σίγουρα δεν θα πω κάτι καινούργιο. Μέσα σε 5 μέρες έχουν γραφτεί σχεδόν τα πάντα.

Θα προσπαθήσω όμως να συμπυκνώσω όλα τα ερωτήματα και τις εντάσεις γύρω από αυτή τη δολοφονία που παίρνει κοινωνικές διαστάσεις.

Αν με ρωτάτε «καλώς παίρνει κοινωνικές διαστάσεις;», θα απαντήσω, ναι.

Η οποιαδήποτε συζήτηση προοδου της κοινωνίας ανοίγει, ακόμα και με αφορμή κάτι τόσο οδυνηρό, μόνο όφελος μπορεί να έχει. Ακόμα και αν υπάρχουν διαφωνίες, ενστάσεις και εντάσεις. Ακόμα κι αν όπως ισχυρίζονται πολλοί, σε 2 μήνες θα το έχουμε ξεχάσει.

Φαντάζομαι τις οικογένειες και τις παρέες που συζητάνε και διαβάζουν για αυτό.

Φαντάζομαι τις οικογένειες με παιδιά και εφήβους που συζητάνε για αυτό. Πώς οι ουσιαστικές συζητήσεις, με σωστές πληροφορίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγή νοοτροπιών, σε ερωτήματα που αν απαντηθούν σωστά μπορούν να οδηγήσουν σε μια άλλη στροφή συμπεριφοράς την επόμενη φορά.

Φαντάζομαι σχολικές τάξεις να μιλάνε για αυτό.

Για αυτό όσοι ειδικοί βγαίνουν και μιλάνε ή γράφουν, έχουν τεράστιο χρέος να μεταφέρουν σωστές πληροφορίες και τοποθετήσεις που δεν θα οδηγήσουν σε περισσότερη πόλωση, σε ανατριχιαστικές κουτσομπολίστικες λεπτομέρειες, σε βαρύγδουπες διαγνώσεις, που όλα αυτά μπορεί να λειτουργήσουν αποπροσανατολιστικά.

Πόσο σημαντικό είναι σε ένα τέτοιο περιστατικό όλοι εμείς οι ειδικοί να μπορούσαμε να κρατήσουμε υπό έλεγχο όλα τα ναρκισσιστικά μας ελλείμματα και να μην χρησιμοποιήσουμε μια τέτοια ιστορία για να τραβήξουμε τα βλέμματα πάνω μας.

Το κείμενο που γράφω κινείται στους βασικούς άξονες των θεμάτων που «ξεπήδησαν» από αυτή τη δολοφονία.

Το πρώτο θέμα που θα κάνω αναφορά είναι η πόλωση που δημιουργήθηκε για το αν το έγκλημα αυτό είναι γυναικοκτονία.
Δεν άπτεται πλήρως της ειδικότητας μου, θα προσπαθήσω όμως να εξηγήσω την άποψη μου. Τα επόμενα θέματα που θα αναφερθώ και θα αναλύσω στο πλαίσιο που μου επιτρέπει ένα κείμενο, είναι οι διάφορες ψυχολογικές διαγνώσεις που κυκλοφορούν για τον δράστη, ο ρόλος που μπορεί να έχουν παίξει οι πατρικές οικογένειες (ακόμα και σε αυτή τη φράση τη λέξη «πατρικές» χρησιμοποιούμε) του θύματος και του δράστη, και τέλος και πιο σημαντικό, τι σημαίνει μια κακοποιητική, εξαρτητική σχέση για μια γυναίκα και ιδιαίτερα για μια γυναίκα που σε αυτή τη σχέση μπήκε ηλικιακά οριακά ως παιδί, και πως μια γυναίκα μπορεί να φύγει από μια τέτοια σχέση.

Ναι, είναι γυναικοτονία

Φυσικά και είναι ανθρωποκτονία. Είναι όμως και γυναικοκτονία. Ο όρος αυτός δεν χρειάζεται να μας οδηγεί σε πόλωση. Ο όρος αυτός δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες είναι ενάντια των ανδρών. Ο όρος αυτός φυσικά και δεν σημαίνει ότι όλοι οι άντρες είναι κακοποιητικοί. Ο όρος αυτός δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες είναι θύματα. Ο όρος αυτός δεν χρειάζεται να μας οδηγεί σε σύγκρουση αλλά σε συνεργασία. Δεν είναι μομφή.

Ο όρος αυτός δηλώνει την δυναμική και το κίνητρο του εγκλήματος. Τις βαθύτερες συνθήκες τέλεσής του.
Οι συνθήκες αυτές έχουν να κάνουν με την προσωπικότητα του δράστη αλλά δυστυχώς και με την κοινωνία που ευνοεί και δικαιολογεί «μάτσο» συμπεριφορές. Η ελληνική κοινωνία δυστυχώς ακόμα προσδιορίζεται από ένα πατριαρχικό μοντέλο και στη σκέψη και στη συμπεριφορά. Έχει να κάνει με το πως μεγαλώνουν τα περισσότερα αγόρια μέσα στην ελληνική οικογένεια.
Το πιο απλό και πρόσφατο παράδειγμα πατριαρχική νοοτροπίας ήταν το περιβόητο "Συνέδριο Γονιμότητας".

Η «γυναικοκτονία» είναι ένας νεολογισμός που καλά κάνει και υπάρχει, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη ότι στην Ελλάδα πριν λίγα χρόνια δεν υπήρχαν καν στατιστικά δεδομένα για τις γυναικοκτονίες. Οι φόνοι με την συγκεκριμένη αιτία και δυναμική καταγράφονταν ως ανθρωποκτονίες. Και αυτό από μόνο του δείχνει πολλά για την ελληνική κοινωνία και οικογένεια.

Πρέπει να μας τρομάζουν οι συμπεριφορές, όχι οι λέξεις

Δεν γίνεται να μας τρομάζουν περισσότερο οι λέξεις από τις συμπεριφορές και τις νοοτροπίες. Συνεργασία χρειάζεται. Όχι αντιπαλότητα και επιθετικότητα. Θα ήθελα κάτι από τους άνδρες που διαβάζουν αυτό (αυτή τη στιγμή μιλάω περισσότερο ως γυναίκα και ίσως να χάνω και την ισορροπία): να μας πουν «δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι δίπλα σας». Θα ήθελα επίσης οι γονείς να σκεφτούν πως συμβάλλουν με τον δικό τους τρόπο διαπαιδαγώγησης σε αυτές τις δυναμικές.

Μία σκέψη που με οδηγεί στον επόμενο προβληματισμό: τι ρόλο μπορεί να έπαιξαν οι πατρικές οικογένειες του θύματος και του δράστη;

Φυσικά και δεν μπορούμε να ξέρουμε τις λεπτομέρειες. Αυτό που ξέρουμε όμως είναι ότι ένα κορίτσι 15 χρονών συνδέθηκε ερωτικά με έναν άντρα σχεδόν 12 χρόνια μεγαλύτερο της τον οποίο παντρεύτηκε λίγο καιρό αργότερα. Ψυχολογικά ένα κορίτσι 15 χρονών δεν είναι έτοιμο να δεσμευθεί με αυτό τον τρόπο με κανέναν. Είναι σαν να το καταδικάζεις να μην μεγαλώσει ποτέ. Πηγαίνει από την μια "ιδιοκτησία" στην άλλη.
Δεν ξέρει τι σημαίνει αυτονομία, δεν ξέρει τι σημαίνει αυτοδιάθεση, δεν ξέρει τι σημαίνει όνειρα και υλοποίηση ονείρων, δεν ξέρει τι σημαίνει πατάω στα πόδια μου, δεν ξέρει τι σημαίνει αυτοεκτίμηση, δεν ξέρει τι σημαίνει πετάω, δεν ξέρει τι σημαίνει επιλέγω.

Από το ένα "κλουβί" πηγαίνει στο άλλο. Φυσικά και οι ευθύνες των γονιών της είναι τεράστιες. Επίσης μπορούμε να καταλάβουμε την προέκταση των ευθυνών αυτών από το γεγονός ότι για κάποιο λόγο η Καρολαιν δεν είχε την δυνατότητα να καταφύγει στους γονείς της να μιλήσει για όλα αυτά που της συνέβαιναν. Προκύπτει ότι ήταν σε μια εξαρτητική, ιδιοκτησιακή σχέση που της προκαλούσε πολύ έντονα συναισθήματα που δεν είχε κανέναν να τα μοιραστεί, πέρα από την απόλυτα θολή σχέση που είχε με την "ψυχολόγο" υπό ολική αμφισβήτηση.

Που ήταν οι γονείς της σε όλο αυτό το βασανιστικό που ζούσε; Απάντηση δεν έχουμε.

Σε σχέση με τους γονείς του δολοφόνου, προφανώς και έχουν συμβάλλει στην ψυχικά διαταραγμένη "καλωδίωση" του (με αυτό σε καμία περίπτωση δεν εννοώ ότι είναι άμοιρος ευθυνών όπως θα αναλύσω και παρακάτω). Ποιοι γονείς λένε «τι ωραία που ο γιος μας παντρεύεται μια έφηβη»;
Δεν μπορώ να ξέρω πως μεγάλωσε ο άνθρωπος αυτός. Μπορώ όμως να πω με σιγουριά ότι κάτι δεν πήγε καθόλου καλά. Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να βγουν αυτοί οι άνθρωποι και κάποια στιγμή να μιλήσουν

Έτσι περνάω στο επόμενο θέμα. Ο δολοφόνος είναι ψυχικά άρρωστος; Έχει κάποια διάγνωση; Φυσικά και δεν μπορούμε να δώσουμε διάγνωση. Δεν έχει περάσει από επίσημη αξιολόγηση.
Το να βγαίνουνε εμείς οι ειδικοί και να δίνουμε ταμπέλες είναι το λιγότερο ανεύθυνο. Και δεν είναι ανεύθυνο ως προς τον δολοφόνο, αλλά κυρίως προς τους ασθενείς μας ή άλλους ασθενείς που μπορεί να έχουν ακούσει μια παρόμοια διάγνωση και φυσικά δεν είναι δολοφόνοι. Υπάρχουν μόνο στοιχεία στη συμπεριφορά του που παραπέμπουν σε ευρύτερες διαγνωστικές προσεγγίσεις όπως είναι αυτή της σοβαρής ναρκισσιστικής διαταραχής με έντονα ψυχοπαθητικά και αντικοινωνικά στοιχεία.

Φαίνεται να υπάρχει έντονη απώλεια συναισθηματικής επαφής και με τον ίδιο του τον εαυτό, χειρισμός, φιλοδοξία μέχρι και την υπέρμετρη αλαζονεία. Απώλεια αισθήματος ενοχής, διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Ο άνθρωπος με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας είναι ο ορισμός του χειριστικού ανθρώπου, που δημιουργεί ενοχές στο θύμα, στέρηση επαφής του θύματος με οικείους για να μπορεί να το χειρίζεται και να του περνάει τα δικά του διαστρεβλωμένα δεδομένα, το παίζει πολύ συχνά ο ίδιος θύμα. Υπάρχει σοβαρή κακοποίηση του θύματος ψυχολογική και σωματική που ο θύτης πάντα το κάνει να πιστεύει ότι αυτό φταίει. Προσωπικά πιστεύω ότι είναι "έγκλημα ιδιοκτησίας" (εξ ου και γυναικοκτονία). Η Καρολαιν ήταν "κτήμα" του, "ιδιοκτησία" του. Και το σκυλί η προέκταση της. Το παιδί η δική του προέκταση.

Όταν λέμε ότι υπάρχει διαταραχή φυσικά και δεν εννοούμε ότι ο δολοφόνος έχει το ακαταλόγιστο. Φαίνεται να ήξερε απόλυτα τι έκανε, πως το έκανε, πως να το καλύψει. Μια ψυχιατρική διάγνωση δεν απαλλάσσει τον δολοφόνο από την ευθύνη. Μας βοηθά όμως να εξηγήσουμε πως έφτασε ίσως εκεί που έφτασε.

«Μα, γιατί δεν φεύγεις;»

Τέλος, το πιο σημαντικό είναι πως οι γυναίκες θα μπορούσαν να φύγουν από τέτοιου είδους σχέσεις, ιδιαίτερα όταν έχουν μπει από τόσο μικρή ηλικία σε μια τέτοια σχέση.

Είναι πολύ εύκολο να σηκώνουμε το δάχτυλο και να λέμε «μα γιατί δεν φεύγεις;». Η διαδικασία για να αποδεσμευτεί ένας άνθρωπος από μια κακοποιητική σχέση απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα, οργάνωση, συναισθηματική και πρακτική υποστήριξη. Να φύγει, ναι… Που θα πάει όμως; Πως;

Χρειάζεται συναισθηματική στήριξη και κυρίως δομική στήριξη, από την οικογένεια της και από φίλους. Όταν αυτοί δεν υπάρχουν, αλλά υπάρχει μια κοινότητα που θα την κατακρίνει, είναι πολύ σημαντικό αυτές οι γυναίκες να στηριχθούν από σοβαρές κοινωνικές, κρατικές και δημοτικές δομές και ισχυρούς θεσμούς.

Αν αυτή η οργάνωση δεν υπάρχει, τότε το θύμα μπορεί να κινδυνεύσει περισσότερο στην προσπάθεια του να φύγει.

Έτσι όταν κουνάμε το δάχτυλο και λέμε «γιατί δεν φεύγει;» πρέπει να σκεφτόμαστε λίγο πριν πως αν μπορούσε να φύγει τόσο εύκολα, δεν θα είχε μπει καν σε τέτοιου είδους σχέση.

Όλα τα παραπάνω αν και ορθολογιστικά γράφτηκαν με μεγάλη συναισθηματική δυσκολία. Θα ήθελα να γράφω και να μιλάω με τις ώρες αλλά έτσι ξέρω ότι μπορεί να διολισθήσω σε δρόμους αδόκιμους.

Υπάρχουν ακόμα δύο μεγάλα θέματα: το ένα είναι ο ρόλος των ΜΜΕ και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και το μεγαλύτερο θέμα που είναι το μικρό παιδάκι.
Που θα πάει και πως θα ζήσει; Πως θα μάθει την αλήθεια; Ποιοι θα το μεγαλώσουν;

Θα επανέλθουμε και με άλλα κείμενα.

Προς το παρόν, όσο ακραίο μπορεί να ακούγεται, θα πρέπει να "αξιοποιήσουμε" (δεν ξέρω καν τι λέξη μπορώ να χρησιμοποιήσω που δεν θα παρεξηγηθεί) την τραγική κατάληξη της κοπέλας αυτής για να αποφύγουμε άλλες τέτοιες δολοφονίες, άλλες γυναικοκτονίες.
Είναι ο μόνος τρόπος για να "κερδίσουμε" από έναν τέτοιο θάνατο.

Πηγή:2020mag

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Η αποδοχή μέσα από την υποταγή - Η αυτοδιάθεση και η διαφορετικότητα ακόμα τιμωρούνται

ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Φεύγει μια εβδομάδα που μου έχει αφήσει ένα πολύ δύσκολο συναίσθημα. Κάτι μεταξύ ντροπής και θυμού και έναν βαθύ προβληματισμό. Κάποιος κυνικός θα με ρώταγε «γιατί; Συμβαίνει κάτι διαφορετικό τώρα που δεν συνέβαινε παλιά;». Δεν έχω απάντηση σε αυτό. Ίσως εγώ προσωπικά βιώνω λίγο πιο δύσκολα τα πράγματα πια.

Την εβδομάδα που πέρασε ήμουν πολύ στεναχωρημένη με το θέμα του Δημήτρη/ας από την Λέσβο. Ο ίδιος είχε πει σε μια συνέντευξη του ότι δεν τον ένοιαζε πως θα τον λένε. Εγώ βαθιά μέσα μου νιώθω ότι θα προτιμούσε το Δήμητρα. Αλλά μάλλον και αυτός πάλευε. Ένας πολύ ταλαιπωρημένος άνθρωπος που κακοποιήθηκε από την οικογένεια του και την κοινωνία για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του, χωρίς να ενοχλεί κανέναν. Δεν έφταιγε αυτός που τους τάραζε τους βαθιά κρυμμένους φόβους τους.

Η επιθετικότητα στην διαφορετικότητα είναι ξεκάθαρα φόβος που αυτός που τον νιώθει δεν θέλει να τον παραδεχτεί και στην ουσία θέλει με κάποιο τρόπο να «καταστρέψει» την κατάσταση ή τον άνθρωπο που του τον φέρνει στην επιφάνεια.

Το διαφορετικό ξυπνάει φόβους. Δεν μπορούμε να δεχτούμε χωρίς αντίσταση (πολύ συχνά βίαιη) κάτι με το οποίο δεν είμαστε εξοικειωμένοι. Όλος αυτός ο φόβος ενδύεται συνήθως με ιδεολογία και με αισθητική.

Ακούς συχνά «μου χαλάει την αισθητική μου η Δήμητρα που έχει γεννηθεί άντρας και φοράει φορέματα». Ας αναρωτηθεί ο άνθρωπος που λέει κάτι τέτοιο από που ακριβώς έχει προέλθει αυτή η αισθητική. Πόσο επιβεβλημένη είναι. Επίσης ας βάλει μέσα στην εξίσωση ότι η αισθητική έχει να κάνει με τα κίνητρα. Η Δήμητρα ήταν ένας άκακος, τρυφερός άνθρωπος. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν μπορεί να χαλάει την αισθητική σε κανέναν. Αντίθετα μπορεί να μας χαλάει την αισθητική ένας άνθρωπος που είναι σε επιφανειακή ομοιομορφία με τον κόσμο γύρω του και συγχρόνως εξαπατά, χειραγωγεί, εξουσιάζει. Αυτό είναι κακή αισθητική.

Η Δήμητρα ξυπνάει άλλους φόβους στην οικογένεια και την κοινωνία. Πολύ βαθύτερους. Το να είμαστε όλοι όμοιοι μας κάνεις και νιώθουμε ασφάλεια. Αρχετυπικά το εχθρικό αίσθημα προς τους ξένους έκανε τις μικρές κοινωνίες πιο δεμένες και δυνατές συμβάλλοντας στην επιβίωση όλων των μελών τους. Οι όμοιοι με εμάς ανήκουν στην ίδια ομάδα και επομένως είναι ακίνδυνο. Ο ανόμοιος είναι επικίνδυνος και πρέπει να αφανισθεί.

Σε βαθύτερο ψυχολογικό επίπεδο –το βλέπουμε πολύ ξεκάθαρα στην ομαδική ψυχοθεραπεία- γινόμαστε επιθετικοί σε ανθρώπους που εκφράζουν δικά μας υποσυνείδητα κομμάτια που δεν τα έχουμε δεχτεί. Σαν να έχουμε έναν καθρέφτη απέναντι μας που μας προβάλλει φόβους ανεπάρκειας, ανασφάλειας ταυτότητας, ανασφάλειας ικανοτήτων, βαθύτερων επιθυμιών που φοβόμαστε να δούμε, και θέλουμε να τον σπάσουμε αυτόν τον καθρέφτη.

Όλος αυτός ο φόβος για το διαφορετικό έχει και το ιδεολογικό περίβλημα. Δεν είναι σωστό, δεν μάθαμε έτσι, δεν οδηγεί σε αναπαραγωγή, οι υπόλοιποι δεν είναι έτσι.

Δυστυχώς στις περισσότερες οικογένειες – και ειδικά στην Ελλάδα- έχει καλλιεργηθεί η υποταγή ως άξονας αγάπης. Αν υποταχθείς στα πρέπει και στην καλή κοινωνική εικόνα είσαι ένα καλό παιδί, αν όχι «μας κάνεις ρεζίλι» και είσαι ένα κακό παιδί. Αυτό συνεχίζεται και στο σχολείο. Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές επιθυμούν μια «ήσυχη και ομοιόμορφη» τάξη. Ένα διαστρεβλωμένο εικονοστάσιο. Υπάρχουν ακόμα γονείς και δάσκαλοι που δεν αποδέχονται τους αριστερόχειρες. Και εμείς μετά αναρωτιόμαστε για τις πέρλες.

Η μη αποδοχή της διαφορετικότητας δεν είναι ιδεολογική επιλογή. Είναι ξεκάθαρα φόβος. Ο φόβος της διαφορετικότητας και κατ’ επέκταση η επιθετικότητα δεν είναι τίποτα άλλο από ένα διαστρεβλωμένο σύστημα πεποιθήσεων. Το άγνωστο φοβίζει, το άγνωστο καταρρίπτει και η ασφάλεια και η τυφλή υποταγή είναι πλέον παρελθόν.

Το μεγαλύτερο δικαίωμα ενός ανθρώπου είναι το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση χωρίς να κινδυνεύει. Σωματικά αλλά και ψυχολογικά.

Ένα επικίνδυνο συνέδριο - παρωδία

Και εδώ ακριβώς ερχόμαστε στο άλλο θέμα που με έκανε να νιώσω πολύ μεγάλο θυμό και ντροπή. Το συνέδριο παρωδία περί γονιμότητας.

Οι γυναίκες πρέπει πάση θυσία να γίνονται μητέρες.

Όλα τα χρόνια που εργάζομαι ως ψυχοθεραπεύτρια έχω συναντήσει τόσες πολλές γυναίκες που υποφέρουν από την κοινωνική πίεση για την δημιουργία οικογένειας. Νιώθουν αποτυχία αν δεν το κάνουν. Πηγαίνουν σε οικογενειακά τραπέζια και σε κοινωνικές εκδηλώσεις και το πρώτο πράγμα για το οποίο πρέπει να απολογηθούν είναι γιατί δεν έχουν γίνει ακόμα μητέρες. Φυσικά πρέπει να βρεθεί και ο σωστός σύντροφος γιατί μόνες τους θα έχουν πάλι κατακραυγή.

Έχουμε φτιάξει μια εικόνα που όλοι πρέπει να υποτασσόμαστε σε αυτήν. Η απόλυτη ενοχοποίηση αν μια γυναίκα δεν κάνει αυτό για το οποίο «έχει φτιαχτεί».

Δεν θέλω μιλήσω για την όλη διαστρέβλωση του θέματος, όπου στο συνέδριο παρωδία συμμετέχουν οι εκπρόσωποι του Θεού και οι μικροί Θεοί (αναφέρομαι στους γιατρούς εξωσωματικών που ναι μεν προσφέρουν μεγάλο έργο αλλά συγχρόνως πολλοί από αυτούς έχουν σοβαρό θέμα με ναρκισσιστικά κομμάτια σε σχέση με την ικανότητα τους να δημιουργούν ζωή). Θα μείνω μόνο στο κομμάτι της αυτοδιάθεσης.

Μια γυναίκα έχει το δικαίωμα να γίνει ή να μην γίνει μητέρα και αν θέλει να γίνει με όποιο τρόπο θέλει.

Η αγάπη και η αποδοχή δυστυχώς έρχεται μέσα από την υποταγή.

Η αυτοδιάθεση και η διαφορετικότητα ακόμα τιμωρούνται.



* Η Μαρία Ρώτα είναι ψυχοθεραπεύτρια

Πηγή:2020mag

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Γιατί αποφάσισα να ασχοληθώ και να απαντήσω στην Λατινοπούλου

ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Έχω τρείς τρόπους να ασχοληθώ με την Αφροδίτη Λατινοπούλου. Ο ένας είναι ως ειδικός ψυχικής υγείας, ο άλλος ως άνθρωπος που είναι και ψυχολόγος στο επάγγελμα και ο τρίτος ως γυναίκα.

Ως ειδικός θα ήταν αντιδεοντολογικό να ασχοληθώ, γιατί καταρχήν δεν μου το ζήτησε. Άλλωστε νομίζω (μπορεί να κάνω λάθος) ότι δεν θα το ζήταγε και ποτέ. Οι άνθρωποι που αποφασίζουν να ξεκινήσουν ψυχοθεραπεία είναι αυτοί που έχουν τέτοια εσωτερική δύναμη (ακόμα και αν εκείνη την στιγμή δεν το ξέρουν) γιατί είναι έτοιμοι να αμφισβητήσουν τις εδραιωμένες ιδέες του και εσωτερικά σχήματα τους, να σπάσουν την εγωκεντρική στάση ζωής τους, να αποδομήσουν τι θεωρούν εκείνοι σωστό και να μπορέσουν να αγκαλιάσουν το διαφορετικό μέσα τους και έξω τους.

Κατά δεύτερον θα έπρεπε να κάνω αρκετές συνεδρίες μαζί της για να μπορέσω να καταλάβω τι γίνεται μέσα της.

Μιλάει έτσι εξαιτίας του τρόπο που έχει μεγαλώσει; Αυτό είναι το αξιακό σύστημα της οικογένειας της;

Δεν μπορώ να γνωρίζω γιατί φαίνεται τόσο ανασφαλής. Γιατί έχει τόσο μεγάλη ανάγκη να λέει το «Εγώ» με τέτοιο στόμφο. Ποια θα μπορούσε να είναι τα τραύματα της. Άραγε όταν με πάθος λέει πόσο απεχθάνεται τις ατέλειες και την διαφορετικότητα πόσο πάρα πολύ κρύβει όλες τις δικές τις επώδυνες εσωτερικές ατέλειες και διαφορετικότητα. Πόσο πολύ μπορεί να άγεται και να φέρεται από ένα βλέμμα. Ποια μπορεί να είναι η βάση όλου αυτού του μίσους που βγάζει.

Τι τελικά κρύβεται πίσω από αυτό τον επικίνδυνο λόγο;

Θα μιλήσω λοιπόν ως άνθρωπος που τυγχάνει να είναι και ψυχολόγος και ως γυναίκα.

Ακούγοντας την είχα 2 επιλογές:

Να αδιαφορήσω και να σκεφτώ από μέσα μου «ακόμα μια ανεγκέφαλη που θέλει 2 λεπτά δημοσιότητας και άντρες να την αποθεώνουν στα σχόλια». Να σκεφτώ «σιγά μην της χαραμίσω λίγα λεπτά από την ζωή μου». Να σκεφτώ «καλά…βάλε ακόμα κανένα φίλτρο πριν μιλήσεις για κυτταρίτιδα».

Αμέσως όμως μετά σκέφτηκα εμένα ως γυναίκα, ως έφηβη, και ακόμα πιο έντονα σκέφτηκα όλες αυτές τις γυναίκες και τα κορίτσια, τους άντρες και τα αγόρια που έχω συναντήσει τα 23 χρόνια που δουλεύω ως ψυχοθεραπεύτρια που έχουν τραυματισθεί ψυχικά βαθιά από ανθρώπους σαν την Αφροδίτη Λατινοπούλου.

Αυτό ήταν ακριβώς και το σημείο που αποφάσισα να ασχοληθώ μαζί της.

Στην ουσία βέβαια με παρηγορεί ότι συγχρόνως ασχολούμαι και με όλους τους ανθρώπους που έχουν νιώσει ντροπή για το σώμα τους, ντροπή για τις επιθυμίες τους, ντροπή για τα φυσικά τους χαρακτηριστικά, ντροπή για την διαφορετικότητα τους.

Μου ήρθε στο μυαλό ένα κορίτσι που είχε πληγώσει όλα του τα πόδια και τα χέρια γιατί έβγαζε με το τσιμπιδάκι μέχρι βαθιά τη ρίζα την οποιαδήποτε υποψία τρίχας που θα μπορούσε να βγει και να χαλάσει την εικόνα της επιδερμίδας της.

Μου ήρθε στο μυαλό ένα κορίτσι που μέχρι τα 28 της δεν είχε ευχαριστηθεί ούτε ένα μπάνιο στη θάλασσα γιατί πήγαινε με ένα φανελάκι μέχρι τα γόνατα για να μην φαίνεται η κυτταρίτιδα.

Μου ήρθε στο μυαλό μια γυναίκα που μετά από 3 γέννες είχε ραγάδες και είχε πέσει το στήθος της και ο σύζυγος της την εγκατέλειψε για μια νέα, όμορφη, αψεγάδιαστη και η ίδια έκανε απόπειρα.

Μου ήρθε στο μυαλό ένα αγόρι 17 ετών που τον έδιωξαν από το σπίτι επειδή οι γονείς του βρήκαν αϊλάινερ στα πράγματα του και ο πατέρας του μου είπε ότι καλύτερα να έβρισκε ηρωίνη.

Μου ήρθε στο μυαλό μια γυναίκα 32 ετών που δεν είχε επιτρέψει ποτέ στο σύντροφο της να την δει άφτιαχτη και σηκωνόταν κάθε μέρα 1 ώρα νωρίτερα στα κρυφά για να βαφτεί. Σε εμένα ήρθε με σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο.

Μου ήρθαν στο μυαλό όλες οι γυναίκες και οι άντρες που ταλαιπωρούνται βαθιά γιατί δεν είναι ανάλογοι με τα πρότυπα ομορφιάς για τα οποία μιλάει η Αφροδίτη.

Μου ήρθαν στο μυαλό όλα τα κορίτσια που έχουν διατροφικές διαταραχές για να παραμένουν αδύνατες.

Μου ήρθε στο μυαλό η Δήμητρα της Λέσβου, που χάθηκε πριν λίγο καιρό από το ψυχιατρείο που την είχαν κλείσει μετά από πολυετή διαπόμπευση επειδή φορούσε πέρλες.

Μου ήρθαν στο μυαλό όλοι οι άνθρωποι που βασανίζονται και τραυματίζονται από ανθρώπους που έχουν τις ίδιες ιδέες με την Αφροδίτη.

Εγώ προσωπικά νιώθω ΜΕΓΑΛΗ ΝΤΡΟΠΗ για εσένα Αφροδίτη Λατινοπούλου.

Ντροπή που με τόσο καμάρι λες ότι είσαι γυναίκα. Είμαι και εγώ γυναίκα αλλά δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση να έχω τίποτα κοινό μαζί σου. Τίποτα κοινό με έναν άνθρωπο με τόσο ξεκάθαρο λόγο μίσους που μπορεί να πληγώσει άμεσα ή έμμεσα άλλους ανθρώπους.

Η Αφροδίτη έμαθα ότι πολιτεύεται. Πήρε 5000 ψήφους και ευελπιστεί ότι στις επόμενες εκλογές θα εκλεγεί.

Υπάρχουν πολλοί δηλαδή άνθρωποι που έμμεσα συμφωνούν μαζί της οπότε φαντάζομαι ότι συμφωνούν και με τον λόγο μίσους της και τι κακό μπορεί να δημιουργήσει σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που την ακολουθούν. Και κάποιος θα αναρωτηθεί «μα καλά η κάθε Λατινοπούλου φταίει για την αδυναμία του άλλου;». Η απάντηση είναι πέρα από ξεκάθαρη: ΝΑΙ. Φταίει ΚΑΙ η Λατινοπούλου.

Επίσης έμαθα ότι η Αφροδίτη ασχολείται και με παιδιά. Τους μάθαινε τένις.

Και κάπου εδώ σας αφήνω με την Αφροδίτη.

Πηγή:2020mag

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Αυτός είναι ένας φόβος που κανένας άνδρας δεν έχει νιώσει

ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Πάντα υπάρχει μια αφορμή που μας βοηθάει να αρχίζουμε να μιλάμε για τις αιτίες. Σχεδόν πάντα η αφορμή αυτή είναι δύσκολη, είναι δυσάρεστη, σχεδόν πάντα έχει κάποιο θύμα και θύτη, έχει βία, έχει κατάχρηση εξουσίας, έχει ρίζες βαθιές. Θέλω να ελπίζω ότι, κάθε φορά που υπάρχει μια αφορμή που μας οδηγεί να μιλάμε για τις αιτίες, βάζουμε ένα μικρό λιθαράκι προς μια αλλαγή.

Αυτή τη φορά η αφορμή υπήρξε το περιστατικό στη Νέα Σμύρνη. Ένας νεαρός άντρας το βράδυ (που σχολιάστηκε ότι ήταν και όμορφος) ακολουθεί ιδιαίτερα απειλητικά μια νεαρή γυναίκα (που σχολιάστηκε επίσης για την εμφάνιση της) με τα γεννητικά του όργανα εκτός του παντελονιού του μέχρι την πόρτα του σπιτιού της. Η κοπέλα καταφέρνει και μπαίνει στο σπίτι, ο άνδρας επιβεβαιώνει ότι η πόρτα είναι κλειστή και δεν μπορεί να την ακολουθήσει παραπέρα. Η κοπέλα, η Δανάη, είχε την απόλυτα θαρραλέα ψυχραιμία ή ίσως και ένα πολύ έντονο αίσθημα επιβίωσης να δημοσιοποιήσει το βίντεο.

Το βίντεο με την βοήθεια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης γίνεται πολύ γνωστό και ξεσηκώνει φυσικά τις ανάλογες αντιδράσεις. Όλες οι παθογένειες μιας κοινωνίας και των ατόμων και οικογενειών που την απαρτίζουν βγαίνουν στην επιφάνεια με αφορμή αυτό το βίντεο.

Η αρχική ταύτιση που νιώσαμε οι περισσότερες γυναίκες, ακόμα κι αν δεν μας έχει συμβεί κάτι ανάλογο (όπως το συγκεκριμένο περιστατικό), είναι ο φόβος.
Ο φόβος του να περπατάμε μόνες μας τη νύχτα και να νιώθουμε μια αντρική παρουσία κοντά μας. Αυτός είναι ένας φόβος που σχεδόν κανένας άντρας δεν τον έχει νιώσει.

Είναι μια αίσθηση που έχουμε στο κεφάλι μας; Φυσικά και όχι. Τα περιστατικά βιασμών και σωματικής βίας υπό τέτοιες συνθήκες συμβαίνουν αποκλειστικά από άντρες προς γυναίκες.
Φυσικά και δεν θα ασχοληθώ εις βάθος με την ερώτηση «και τι κάνει μια γυναίκα έξω τέτοια ώρα;» (με ξεπερνάει συναισθηματικά και διανοητικά η ίδια η ερώτηση) γιατί βασικά δεν θα γινόταν ποτέ η ίδια η ερώτηση για έναν άντρα. Η φράση «στείλε μου μόλις φτάσεις» μόνο σε γυναίκες λέγεται.

Ας μπούμε τώρα λίγο στις βαθύτερες αιτίες ενός τέτοιου περιστατικού αλλά και των αντιδράσεων που δημιουργεί.

Το βασικό ερώτημα που βασανίζει, είναι «τι οδηγεί έναν άντρα σε μια τέτοια συμπεριφορά;».

Υπάρχουν πολλών ειδών απαντήσεις. Μια απόλυτα κοινωνιολογική προσέγγιση που έχει να κάνει με την πατριαρχική κουλτούρα που επικρατεί και μέσα σε αυτή έχουν μεγαλώσει γενιές ανθρώπων. Την θέση που εξαρτάται από την δύναμη και την εξουσία.

Η οικογένεια ως πυλώνας της πατριαρχικής δομής

Εγώ εδώ θα ήθελα εδώ να ασχοληθώ με τις αιτίες που συμβαίνουν σε μια οικογένεια. Άλλωστε ο τρόπος που διαπαιδαγωγούμε τα παιδιά μας, οδηγούν, συντηρούν και αναπαράγουν τις πατριαρχικές κοινωνικές δομές.

Όλη την ημέρα σήμερα σκέφτομαι αυτές τις εκφράσεις που πολύ απλοϊκά -έως και χιουμοριστικά- χρησιμοποιεί μια ελληνική οικογένεια σε σχέση με την σεξουαλικότητα ενός αγοριού και αντίστοιχα ενός κοριτσιού.

Έχω βρεθεί πολλές φορές μπροστά στην αμήχανη στιγμή που σχολιάζονται με θαυμασμό, εν μέσω συγγενών και φίλων πολλές φορές, τα γεννητικά όργανα ενός μικρού αγοριού. Σχολιασμοί που φαίνονται αστείοι κάποιοι, που διαμορφώνουν όμως μια ψυχολογική κατάσταση.
Έχουν αναρωτηθεί άραγε οι γονείς πως εσωτερικεύεται αυτό το βλέμμα θαυμασμού και σχολίων από αυτό το μικρό παιδί;

Έχουν αναρωτηθεί οι μητέρες βασικά και μετέπειτα οι πατεράδες πως εσωτερικεύεται αυτό το συνειδητό ή υποσυνείδητο βλέμμα θαυμασμού, το λεχθέν ή το μη λεχθέν συναίσθημα για την δύναμη και το θαυμασμό της δύναμης σχετικά με το πόσο μεγάλο θα γίνει το ανδρικό παιδικό γεννητικό όργανο και τι θα μπορεί να κάνει με αυτό;

Πόσες φορές στη παραλία έχετε ακούσει τη φράση «δείξε το πουλάκι σου!». Φυσικά, αυτό συμβαίνει στα αγόρια. Γιατί στα κοριτσάκια συνήθως λένε να το κρύψουν.

Γιατί άραγε τα γεννητικά όργανα ή το σώμα των παιδιών θα πρέπει να είμαι μέσο έκφρασης δύναμης ή έλξης; Η γλώσσα, οι εκφράσεις της και οι αστεϊσμοί της είναι καθρέφτης βαθύτερων διεργασιών ψυχολογικών και κοινωνικών.

Είναι πάρα πολύ σημαντικό οι γονείς να κατανοήσουν ότι το σώμα των παιδιών τους δεν είναι αντικείμενο θαυμασμού, δεν είναι αντικείμενο χλευασμού, δεν είναι μέσο για να έχουν σύντροφο αργότερα, δεν είναι μέσο επαγγελματικής ανέλιξης, δεν είναι μέσο κατάκτησης επιτυχιών.

Το σώμα μας είναι το «όχημα» της ζωής και της ψυχής μας και για αυτό πρέπει να το φροντίζουμε όσο πιο πολύ μπορούμε και να το αγαπάμε.

Το σώμα μας είναι το σημαντικότερο εργαλείο μιας καλής ζωής και υγείας για να μπορούμε να δημιουργήσουμε όλα τα άλλα. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση έχει να κάνει ακριβώς με αυτό. Αλλά δυστυχώς δεν αρκεί να πούμε στα παιδιά τα σωστά πράγματα. Τα παιδιά μας δεν κάνουν αυτό που τους λέμε ή τους διαβάζουμε αλλά αυτό που βλέπουν ή νιώθουν ότι νιώθουμε.

Τι νόημα έχει να μιλήσουμε στα παιδιά μας για τον σεβασμό του άλλου φύλου όταν βλέπουν κάτι άλλο ή όταν ακούν συνέχεια κάτι διαφορετικό;

Τι νόημα έχει να μιλήσουμε στα παιδιά μας για συναισθηματική και σεξουαλική συναίνεση και αμοιβαιότητα όταν ακούν τη φράση «Μα καλά πως κυκλοφορεί έτσι, θέλει και τα παθαίνει».

Πόσο λάθος είναι οι γονείς να δημιουργούν συναισθηματικές εντάσεις ενοχής, ντροπής, θαυμασμού, δύναμης, αποστροφής σε ότι αφορά τα σώματα των παιδιών τους. Θα μιλούσαν με τον ίδιο τρόπο για την καρδιά του παιδιού τους;

Είναι σαν όλα τα σεξουαλικά και συναισθηματικά απωθημένα των γονιών να επικεντρώνονται εκεί. Φυσικά και πρέπει να εξηγήσουν την σημασία και την λειτουργία, τους κινδύνους και την απόλαυση, την φροντίδα.

Ο ρόλος της μητέρας έχει φορτισθεί πολύ αλλά αναπόφευκτα είναι ο πρωταρχικός και βασικός. Ο ρόλος του πατέρα ακολουθεί χρονικά. Γνωρίζουμε, όσο κι αν ακούγεται σε πολλούς υπερβολικό και ακραίο, ότι οι αλλαγές στη φροντίδα των βρεφών σίγουρα θα άλλαζαν τα ανδρικά και γυναικεία πρότυπα της κοινωνίας μας.

Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι η μητέρα σχετίζεται διαφορετικά με το θηλυκό από ότι με το αρσενικό παιδί της. Επίσης οι μητέρες βιώνουν το σώμα του αγοριού τους τελείως διαφορετικό από αυτό του κοριτσιού. Το σώμα του αγοριού προκαλεί στη μητέρα ένα αίσθημα αποξένωσης συνδυασμένο όμως με περιέργεια. Στο αγόρι βρέφος-παιδί η μητέρα μπορεί να προβάλλει πολλά ανεπεξέργαστα συναισθήματα που εξαρτώνται από τον τρόπο που έχει μεγαλώσει και από την σχέση με τον σύζυγο της. Μπορεί να δει τον μελλοντικό καταπιεστή, μπορεί να δει αυτόν που της δίνει γόητρο, μπορεί να δει αυτόν που μπορεί ολοκληρωτικά να κατακτήσει, μπορεί να δει αυτόν που μέσα από αυτόν θα πληγώσει άλλες γυναίκες ή άντρες.

Στο κορίτσι η μητέρα μπορεί να δει μια ομοιοπαθή αδελφή ψυχή. Μπορεί να θέλει μέσα από την κόρη της να βγάλει τον θυμό της για το ανδρικό φύλο, μπορεί να νιώσει ανταγωνιστικά.

Ο ρόλος του πατέρα είναι πιο κοινωνικός και ρεαλιστικός. Διαμορφώνει όμως έντονα αντιλήψεις και ιδεολογία. Είναι αυτός που στην ουσία φέρνει μέσα στο σπίτι την εικόνα της κοινωνίας για την ανδρική και γυναικεία θέση. Συνήθως στη παιδική και εφηβική ηλικία οι απόψεις του πατέρα αλλά και η συμπεριφορά του απέναντι στη μητέρα αλλά και στους άλλους άντρες και γυναίκες είναι αυτές που διαμορφώνουν την μετέπειτα συμπεριφορά του κοριτσιού ή του αγοριού.

Η ισοτιμία είναι θεραπεία

Αν θα μπορούσα να πω μια λέξη που θα ήταν η πιο κατανοητή και θεραπευτική και συγχρόνως απλή για μια αρχική επίλυση είναι η «Ισοτιμία».

Μία ισότιμη δομή οικογένειας που θα συμπεριφερόταν το ίδιο στο κορίτσι και το αγόρι, το ίδιο στη γυναίκα και στον άνδρα.

Έχουμε μπερδέψει όμως την ισοτιμία με τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά των ρόλων που αποδίδουμε στα δύο φύλα. Φοβόμαστε ότι αν έχουμε ισοτιμία θα χάσουμε την παράδοση. Η παράδοση όμως είναι αυτή που μας οδηγεί σε πατριαρχικές δομές.

Μία υποθετικά επίσης ισότιμη κοινωνία είναι εκείνη που τόσο ο άνδρας όσο και η γυναίκα έχουν τη δυνατότητα να εκδηλώσουν τις προσωπικές τους δυνατότητες ανεξάρτητα από το φύλο τους.

Άνδρες και γυναίκες έχουν τα ίδια δικαιώματα, τις ίδιες υποχρεώσεις και προοπτικές και μέσα από την βαθύτερη αίσθηση της ταυτότητας τους αισθάνονται ότι αξίζουν το ίδιο. Μια ισότιμη κοινωνία είναι αυτή όπου δεν υφίστανται ανδρικοί και γυναικείοι ρολόι αλλά ο καθένας λαμβάνει υπόψη του τις ιδιαιτερότητες που έχουν οι άνθρωποι και όχι τα φύλα.

Σε μια τέτοια κοινωνία το περιστατικό της Νέας Σμύρνης δεν θα είχε συμβεί.

* Η Μαρία Ρώτα είναι ψυχοθεραπεύτρια

Πηγή:2020mag.gr

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Η ζωή είναι ένας αγώνας απώλειας, πένθους, αλλά και Ανάστασης

ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Ασχέτως από θρησκευτικές πεποιθήσεις, το αφήγημα του Πάσχα είναι γεμάτο συμβολισμούς που προσομοιάζουν πολύ σε αυτό που συμβαίνει σε ένα ψυχοθεραπευτικό «ταξίδι». Οι έννοιες αυτές έχουν να κάνουν με τις ενοχές και την τιμωρία, τον πόνο που σχεδόν πάντα έχει να κάνει με απώλειες, την διεργασία του πένθους και προοδευτικά την ανάσταση που αντιπροσωπεύει, την αναγέννηση, την άνοιξη. Την άνθιση και δημιουργία του νέου.

Σε αυτές τις έννοιες θα μπορούσε ίσως κάποιος να συνοψίζει (με έναν απλουστευμένο τρόπο) όλη την εργασία που κάνουμε σε μια ψυχοθεραπεία.

Όλοι οι άνθρωποι ξεκινούν το ψυχοθεραπευτικό ταξίδι με πολλές ενοχές. Άλλες πιο συνειδητές και άλλες πιο κρυφές. Οι ενοχές αυτές έχουν να κάνουν με βαθύτερες αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα που έχουμε βιώσει κατά την διάρκεια της ζωής μας ακόμα και από πολύ μικρή ηλικία.
Στην παιδική ηλικία κάθε φορά που μια επιθυμία δεν ικανοποιούνταν, συνήθως από τους γονείς, κάθε φορά που μπορεί να συνέβαινε ματαίωση των αναγκών και επιθυμιών μας, αυτό συνοδευόταν από μια αρνητική σκέψη ακόμα και από φαντασιώσεις «καταστροφής» αυτού που μας δημιουργούσε πόνο με το να μην ικανοποιεί τις ανάγκες μας. Φυσικά αυτό που ακολουθούσε αυτές τις αρνητικές σκέψεις ήταν φόβος και ενοχή. Φόβος βασικά, γιατί αν σκεφτώ αρνητικά για αυτόν από τον οποίο εξαρτώμαι, μετά ποιος θα με φροντίζει; Φόβος γιατί για ένα παιδί οι γονείς είναι οι Θεοί, οπότε πως μπορείς να τα βάλεις με έναν Θεό; Τι θα συμβεί μετά; Θα έρθει η τιμωρία;

Σε αυτές τις έννοιες θα μπορούσε ίσως κάποιος να συνοψίζει (με έναν απλουστευμένο τρόπο) όλη την εργασία που κάνουμε σε μια ψυχοθεραπεία.

Οι ενοχές αυτές όμως έχουν να κάνουν και με αυτά που περίμεναν οι γονείς μας από εμάς. Από τις προσδοκίες που τοποθετούσαν πάνω μας. Η ανιδιοτελής αγάπη δυστυχώς είναι μια έννοια που είναι μόνο θεωρητική. Αγαπάμε μόνο εάν… Αγαπάμε υπό προϋποθέσεις. Ακόμα και αν αυτές οι προϋποθέσεις δεν είναι ανοικτά και ξεκάθαρα ειπωμένες, υπάρχουν.

Μας αγαπούσαν αν είμασταν «καλά παιδιά», καλοί μαθητές -πολλές φορές- όμορφοι. Αν τους βγάζαμε «ασπροπρόσωπους». Αν είμασταν ήσυχοι, αν είχαμε ταλέντα αν είμασταν τέλειοι, αν επιβεβαιώναμε συνέχεια πόσο καλοί γονείς οι ίδιοι ήταν. Κάθε φορά που νιώθαμε ότι τους απογοητεύαμε γεμίζαμε ενοχές και φυσικά φόβο τιμωρίας.
Ακόμα και ένα πολύ απογοητευμένο γονεϊκό βλέμμα μπορεί να αποτελεί απειλή και τιμωρία για ένα παιδί. Αυτό το βλέμμα εσωτερικεύεται και μπορεί να γίνει η ταυτότητα μας.

Σε αυτή τη ταυτότητα οι άνθρωποι μπορεί να αντιδράσουμε είτε με μια επιβεβαίωση -δηλαδή θα κάνω υποσυνείδητα τα πάντα για να σου αποδείξω ότι δεν είμαι αρκετά καλός- σε σημείο δυστυχώς που μπορεί να «σκοτώσω» όλες τις δυνατότητες μου, είτε με μια συνεχή προσπάθεια να αποδεικνύω το αντίθετο, να επιτυγχάνω ολοένα και πιο πολλά.

Κάπως έτσι μεγαλώνουμε όλοι, άλλοι με περισσότερες και άλλοι με λιγότερες ενοχές και φόβους.

Η έννοια του πόνου και της απώλειας είναι ίσως οι πιο σημαντικές ψυχοθεραπευτικές έννοιες. Η απώλεια συνδέεται με αποχωρισμό. Ο πρώτος βασικός αποχωρισμός είναι το κόψιμο του ομφάλιο λώρου. Από την απόλυτη ησυχία, ηρεμία, τέλεια θερμοκρασία και τροφοδοσία χωρίς κόπο και αγωνία που συνέβαινε στη μήτρα, το βρέφος έρχεται για πρώτη φορά αντιμέτωπο με την πραγματικότητα. Όλα αλλάζουν από την μια στιγμή στην άλλη. Όλα γίνονται πιο δύσκολα και γεμάτα ματαιώσεις.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι όλη μας η ζωή είναι μια επανάληψη και ένας αγώνας που προσομοιάζει την στιγμή που κόβεται ο ομφάλιος λώρος. Πολλοί δημιουργούμε στη ζωή μας πολλές εξαρτήσεις ως ύστατες προσπάθειες αναβίωσης ενός ομφάλιου λώρου. Εξαρτήσεις από ουσίες, καταστάσεις έως και ανθρώπους. Εις μάτην όμως. Όλα είναι υποκατάστατα.

Μετά από εκείνη την χρονική στιγμή όλα είναι ένας αποχωρισμός. Όλη η ενηλικίωση είναι ένας αποχωρισμός και πένθος. Η κάθε μας επιλογή είναι ένας μικρός αποχωρισμός. Διαλέγουμε το ένα αντί για το άλλο. Ιδανικά θα τα θέλαμε όλα. Μπορεί να ζούμε και στην ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να τα έχουμε.. Η πραγματικότητα όμως είναι αμείλικτη.

Ως μικρά παιδιά δημιουργούμε μεταβατικά αντικείμενα για αντέξουμε την διαδικασία αποχωρισμού και ανεξαρτητοποίησης από τους γονείς μας (αρκουδάκια, μαξιλάρια, παιχνίδια, μπιμπερό). Αυτά μας βοηθούν να νιώθουμε λιγότερο μόνοι. Ανατρέχουμε σε αυτά σε στιγμές μοναξιάς και εσωτερικής ταλαιπωρίας και ανασφάλειας και υποκαθιστούν την παρουσία του γονεϊκό προσώπου.

Η εφηβεία επίσης είναι μια έντονη περίοδος απώλειας. Είναι η στιγμή που συνειδητοποιούμε πλήρως το δρόμο προς την ενηλικίωση, με έντονα στοιχεία πραγματικότητας, το τέλος των ψευδαισθήσεων και μια μεταιχμιακή περίοδο με πολλές ανασφάλειες. Η εφηβεία θεωρείται από πολλούς ως προετοιμασία και προϋπόθεση προκειμένου να αναπτύξει κάνεις την δυνατότητα για την εμπειρία του πένθους όπως περιγράφεται στους ενηλίκους. Ο έφηβος μπορεί να αντιδράσει με πολύ μεγάλο θυμό ή με πολύ μεγάλη θλίψη σε όλη αυτή τη διαδικασία της ενηλικίωσης.

Πολλοί έφηβοι (και κάποιοι άνθρωποι το κρατάνε χρονικά και αρκετά μετά από την εφηβεία) αντιδρούν σε αυτή την απώλεια, ως μηχανισμό Άμυνας, με μια αίσθηση παντοδυναμίας, το οποίο είναι αντίδραση στο αίσθημα της αδυναμίας και του αβοήθητου. Αυτό μπορεί να γίνει χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του ατόμου και να λειτουργεί διττώς, αφενός να τον βοηθάει να αντιμετωπίζει δύσκολες καταστάσεις αλλά και αφετέρου να το εμπλέκει σε περιπέτειες πέρα από τις δυνατότητες του, χωρίς καλή εκτίμηση της πραγματικότητας.

Όλη η ζωή είναι ένας αγώνας απώλειας και πένθους

Το πένθος είναι το αμετάκλητο. Αυτή είναι και η βασική του δυσκολία. Όταν το πένθος δεν βιώνεται η παρουσία της απουσίας είναι οδυνηρή. Όταν νιώθεις το πένθος, η απουσία συμφιλιώνεται με την χαμένη παρουσία, ο χρόνος παίρνει άλλες διαστάσεις και σύμφωνα με τη ρήση του Παρμενίδη «ο νους έχει την δύναμη να επαναφέρει τα απόντα ως ζωντανά παρόντα».

Τι σημαίνει όμως να μπορούμε να νιώσουμε το πένθος;

Σημαίνει να περάσουμε από όλα τα συναισθηματικά μέχρι και την αποδοχή και μετά να δημιουργήσουμε χώρο για κάτι καινούργιο, οπότε και τότε το απών γίνεται ξανά παρών με άλλη μορφή όμως.

Σε ένα ψυχοθεραπευτικό ταξίδι αυτά τα συναισθήματα ανά – βιώνουμε. Αναβιώνουμε την εγκατάλειψη, την επιθετικότητα γιατί εγκαταλειφθήκαμε και γιατί η αίσθηση παντοδυναμίας μας δεν μας βοήθησε να μην έχουμε καμία απώλεια. Περνάμε συχνά σε φάση ενοχής και άρνησης.
Μπορεί να κατακλυστούμε από συναισθήματα θλίψης, οδύνης, απάθειας, ανάκλησης αναμνήσεων συνδεδεμένων με κάθε απώλεια, με τρόπο συνήθως επαναληπτικό.
Εκεί αρχίζει η διεργασία του πένθους που είναι δυνατή όταν η απώλεια έχει αναγνωρισθεί. Όταν ο πενθών αναγνωρίσει την απουσία. Θα πρέπει να δεχτεί ότι αυτά που χάθηκαν δεν θα επανέλθουν, η κλωστή έσπασε, κόπηκε, το καρούλι δεν θα επιστρέψει. Και τότε συν-χωρώ. Δημιουργώ χώρο για καινούργια πράγματα και αποχωρώ ουσιαστικά.

Πηγή:2020mag.gr

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »

“Βόμβα” για την ψυχική υγεία των παιδιών το νομοσχέδιο για την «συνεπιμέλεια»

ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Υπάρχει ένα πολύ σημαντικό νομοσχέδιο, που αφορά χιλιάδες γονείς και ανήλικα παιδιά στη χώρα μας και έχει τεθεί σε διαβούλευση μέχρι την Πέμπτη 1η Απριλίου. Είναι το νομοσχέδιο περί «Αναμόρφωσης του Οικογενειακού Δικαίου».

Στην ουσία είναι ένα πολύ σημαντικό νομοσχέδιο γιατί άμεσα έχει να κάνει με την ψυχική υγεία των παιδιών.

Διάβασα πολύ προσεκτικά το νομοσχέδιο για την «συνεπιμέλεια» και πέρασα πολύ χρόνο να διαβάζω και να ακούω απόψεις και από τις 2 πλευρές: Τους υποστηρικτές που κατά κύριο λόγο είναι πατεράδες που νιώθουν ότι έχουν αδικηθεί από την μέχρι τώρα νομοθεσία κατανομής χρόνου και επιμέλειας που στη συντριπτική πλειοψηφία δινόταν στη μητέρα και τους αρνητές του νομοσχεδίου που κατά κύριο λόγο είναι μητέρες που εκφράζουν μια πολύ μεγάλη ανασφάλεια.

Παράλληλα όμως με τα παραπάνω έχω και μια προσωπική άποψη που έχει διαμορφωθεί από τα 23 χρόνια που εργάζομαι ως οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια και εκπαιδεύτρια στην οικογενειακή – Συστημική προσέγγιση.

Η προσωπική μου άποψη συμπυκνώνεται στην εξής φράση που φυσικά θα αναλύσω και περαιτέρω: Σε ένα θεωρητικό πλαίσιο και σε ένα κόσμο πλασμένο με πρόνοια ψυχικής υγείας, η έννοια της συνεπιμέλειας και του αντίστοιχου νομοσχεδίου θα μπορούσε να είναι κάτι ιδανικό. Αλλά η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Είναι ένα νομοσχέδιο ουτοπικά επικίνδυνο γιατί ακριβώς ενώ προσπαθεί να καθορίσει την καθημερινή πραγματική ζωή των παιδιών, είναι στην ουσία εκτός πραγματικότητας.

Είναι ένα νομοσχέδιο που σε καμία περίπτωση δεν νοιάζεται για την ψυχική υγεία των παιδιών. Φαίνεται ότι έχει να κάνει περισσότερο με την ικανοποίηση που διεκδικούν όλοι οι πατεράδες που θεωρούν ότι έχουν αδικηθεί από μητέρες που χρησιμοποιούν τα παιδιά ως μέσο ελέγχου, εκδίκησης και καταβολής διατροφής. Στην ουσία με το νομοσχέδιο αυτό οι πατεράδες «θέλουν να πάρουν το αίμα τους πίσω» και πάνε να γίνουν σχεδόν ίδιοι με τις μητέρες των παιδιών τους που μέχρι τώρα κατηγορούσαν.

Πριν μπω σε μια ανάλυση των σημείων που έχω ένσταση σε σχέση με την ψυχολογική υγεία των παιδιών θα ήθελα να πω κάτι αυτονόητο: τα παιδιά των χωρισμένων γονιών είναι πολύ σημαντικό να περνούν χρόνο και με τους δύο γονείς. Η ιδανική κατάσταση θα ήταν οι γονείς να χωρίζουν όμορφα και πολιτισμένα, να αφήνουν έξω το παιδί από τις προσωπικές τους διαφορές, να ενισχύει ο ένας θετικά την εικόνα του άλλου στα παιδί, να μένουν χωροταξικά κοντά, να συνεργάζονται για σοβαρά θέματα που έχουν να κάνουν με το παιδί, να περνάει ισόποσο χρόνο το παιδί και με τους δύο γονείς, να διαμορφώνεται ο χρόνος ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες του παιδιού, να μην χρησιμοποιείται το παιδί ως μοχλός πίεσης είτε για να εκφραστούν αρνητικά συναισθήματα είτε για χρήματα.

Η κατάσταση που μόλις περιέγραψα είναι στατιστικά ένα 20%. Αυτοί οι γονείς το εν λόγω νομοσχέδιο δεν θα το χρειαστούν γιατί στην ουσία έχουν κάνει από μόνοι τους αυτό που ορίζει το νομοσχέδιο. Οι γονείς αυτοί δεν έχουν καταφύγει καν στα δικαστήρια.

Το νομοσχέδιο λοιπόν έχει να κάνει ως επί το πλείστον με γονείς που δεν έχουν καλή σχέση, που έχουν καταφύγει στα δικαστήρια και τώρα θα ξανανοίξουν όλες οι υποθέσεις, σε γονείς που δεν έχουν καταφέρει να τα βρουν μεταξύ τους. Με πρόφαση λοιπόν την ψυχική υγεία του παιδιού που έχει ανάγκη και τους δύο γονείς εξίσου (που είναι μια ξεκάθαρη αλήθεια αυτό) θα ανοίξει ένας καινούργιος κύκλος δικαστικών αντεγκλήσεων και ένα ή παραπάνω παιδιά που δεν θα έχουν μια σταθερή βάση, που θα μετακινούνται συνεχώς από ένα σπίτι σε ένα άλλο σπίτι.

Το πρώτο επίμαχο σημείο του νομοσχεδίου έχει να κάνει με τις υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας. Πρέπει να υπάρχει αμετάκλητη δικαστική απόφαση για τον γονέα θύτη. Αν βρίσκεται η υπόθεση ακόμα στα δικαστήρια ο γονέας που έχει κατηγορηθεί ως θύτης έχει δικαίωμα στην ισόποση επικοινωνία και διαμονή του παιδιού σε αυτόν. Μια αμετάκλητη δικαστική απόφαση στην Ελλάδα μπορεί να πάρει και 10 χρόνια.

Το δεύτερο επίμαχο σημείο έχει να κάνει με την καθημερινότητα του παιδιού. Και θα φέρω ένα πραγματικό παράδειγμα: 9 χρονών αγόρι που μένει με την μητέρα του στο Χαλάνδρι και ο πατέρας μένει στη Γλυφάδα. Το αγόρι πηγαίνει στο δημόσιο Χαλανδρίου και όλες οι δραστηριότητες του είναι σε κοντινή απόσταση. Πως ακριβώς θα περνάει το 1/3 ή το ½ του χρόνου με τον πατέρα. Ένας από τους δύο θα πρέπει να μετακομίσει. Είναι προς όφελος του παιδιού να περνάει την μισή ζωή του σε ένα αυτοκίνητο;

Το τρίτο επίμαχο σημείο είναι η σύγχυση της μέριμνας με την επιμέλεια. Ποιος θα αποφάσιζε για το παιδί; Σε ποιο σχολείο θα πάει; Ποιες είναι οι δραστηριότητες που θα ακολουθήσει; Θα πάει σε κάποιο πάρτι ή όχι; Τι ώρα θα γυρίζει τα Σάββατα; Δύο άνθρωποι που δεν έχουν καταφέρει να συνεννοηθούν μέχρι τώρα στη ζωή τους, με συνεχείς αλληλοκατηγορίες, πως θα συναποφασίζουν; Ή για κάθε μία παραμικρή απόφαση θα πηγαίνουν στο δικαστήριο; Πως αυτό ακριβώς ενισχύει την ψυχική υγεία του παιδιού; Το παιδί στην ουσία καθίσταται αντικείμενο και οι ανάγκες του υποτάσσονται στις διαθέσεις γονέων που αντιδικούν.

Πόσο παιδοκεντρική είναι αυτή η προσέγγιση;

Δυστυχώς στα εκατοντάδες σχόλια που διάβασα σε πολλές ομάδες και στην διαβούλευση, τα βασικά επιχειρήματα είχαν την επικάλυψη της ψυχικής υγείας του παιδιού αλλά υπήρχε σχεδόν πάντα ένα λανθάνον μήνυμα «εκδίκησης» για την αδικία που έχουν υποστεί οι πατεράδες σε θέμα σχέσης και χρημάτων.

Συναισθηματικά καταλαβαίνω την αδικία που νιώθουν ορισμένοι μπαμπάδες. Σε κάποιες περιπτώσεις οι μητέρες φέρονται σαν τα παιδιά να είναι κτήμα τους. Σαν εκείνες να έχουν πολύ περισσότερα δικαιώματα. Πολύ συχνά οι μητέρες κάνουν πολύ δύσκολη την επικοινωνία των πατεράδων με τα παιδιά τους, υπάρχουν και περιπτώσεις αποκλεισμού σχέσης μέσα από συνεχή κακόβουλα σχόλια. Αυτό όλο φυσικά έχει να κάνει με το ποσό ενήλικα φέροντα οι γονείς και πόσο είναι σε θέση να βάλουν στην άκρη προσωπικά αρνητικά συναισθήματα για χάρη των παιδιών. Κανένα νομοσχέδιο αυτό δεν μπορεί να το επιλύσει.

Επίσης καταλαβαίνω και μια συλλογική υποσυνείδητη αδικία και ανασφάλεια στην έννοια της πατρότητας που έχει περάσει αρχετυπικά μέσα στο ασυνείδητο των πατεράδων. Η μητέρα καθορίζει τον πατέρα του παιδιού. Το μόνο σίγουρο είναι η μητέρα. Ο πατέρας ορίζεται από την μητέρα δυστυχώς. Πριν τα τεστ DNA όλα βασιζόντουσαν στον ποιον όριζε η μητέρα ως πατέρα. Μετά μπορεί να αποδειχθεί. Αλλά θα χρειαστεί να αποδειχθεί.

Ένας άντρας μπορεί να έχει 10 παιδιά που δεν γνωρίζει. Μια μητέρα δεν γίνεται.

Αυτές είναι δύο αλήθειες ενοχλητικές πολύ, που διαμορφώνουν μια αδικία στη φύση των ρόλων.

Κανένα τέτοιο νομοσχέδιο δεν θα μπορέσει να απαλύνει όμως αυτή την ενδόμυχη, υποσυνείδητη και άδικη διαμόρφωση ρόλων.

Το μόνο που θα μπορούσε να βοηθήσει θα ήταν μια εξατομικευμένη δικαστική κρίση με συνεχή αρωγή κοινωνικών υπηρεσιών και οικογενειακών ψυχολόγων και παιδοψυχολόγων με κόστος του κράτους από την πρώτη στιγμή της αίτησης ενός διαζυγίου ή πρόθεσης διάστασης.

Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο θα οδηγήσει σε εκατοντάδες δικαστικές διαμάχες με θύματα τα παιδιά.

Πηγή:2020mag.gr

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Ελευθερία είναι το τέλος των ψευδαισθήσεων

ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Ελευθερία είναι η δυνατότητα που έχει ο άνθρωπος να δρα κατά βούληση, με βάση την αμοιβαιότητα της ελευθερίας του συνόλου. Να θέτει στόχους, σκοπούς και να αποφασίζει να τους πραγματοποιεί.

Σήμερα, με αφορμή την επέτειο από τα 200 χρόνια της επανάστασης, θα ήθελα να γράψω μερικές σκέψεις μου για την έννοια της ελευθερίας.
Δεν είμαι ιστορικός, ούτε φιλόσοφος οπότε θα προσεγγίσω την έννοια της ελευθερίας από την ψυχολογική σκοπιά.

Θα μπορούσα να πω ότι είναι ο ακρογωνιαίος λίθος ενός ψυχικά υγιούς ανθρώπου. Είναι από τις πιο βασικές ψυχοθεραπευτικές διεργασίες. Είναι το πιο επιθυμητό και το πιο δύσκολο να επιτευχθεί. Όσο πιο πολύ το θέλουμε, τόσο πιο πολύ το φοβόμαστε.

Οποιονδήποτε άνθρωπο και αν ρωτήσεις τι θα ήθελε πιο πολύ, μέσα στα 3 πρώτα πράγματα που θα σου πει είναι η πραγματική ελευθερία. Και όμως, αν θεωρητικά του την δώσεις, θα ψάξει να βρει πάλι κάποια δεσμά, κάποιους περιορισμούς, κάποιους εγκλωβισμούς.

Η ελευθερία ξεστομίζεται σαν έννοια τόσο εύκολα αλλά το τίμημα που πρέπει να «πληρώσει» κάποιος είναι πολύ μεγάλο. Η ανταμοιβή βέβαια ακόμα μεγαλύτερη αλλά δυστυχώς όχι άμεση. Αυτό είναι και ένα από τα βασικά «προβλήματα» της ελευθερίας. Δεν έχει άμεση ικανοποίηση. Οπότε για να συνεχίζουμε τον αγώνα για την επίτευξη της, πρέπει να έχουμε την δυνατότητα να βρίσκουμε “καύσιμα”, ώστε να μπορούμε να συνεχίζουμε τον αγώνα για την επίτευξη της.

Υπάρχουν τριών ειδών εσωτερικές ελευθερίες

Η πνευματική ελευθερία.

Αυτό σημαίνει ότι η σκέψη και ο λόγος μας δεν καθορίζεται ούτε εξαρτάται από προλήψεις, προκαταλήψεις, αυθεντίες, επιβαλλόμενα και προβαλλόμενα πρότυπα, δόγματα, κατευθυνόμενη πληροφόρηση, διχοτομήσεις, σκέψεις με διαζευκτικά «ή».

Η ηθική ελευθερία.

Είναι η ισορροπία στη πάλη μεταξύ ενστίκτων, παρορμήσεων, ικανοποίηση αγαστών απολαύσεων και στον έλεγχο τους, τη ρύθμιση τους χάριν ανωτέρων ιδεών και κοινωνικής πραγματικότητας.

Η ψυχολογική ελευθερία (την οποία και θα αναλύσω περαιτέρω).

Ελευθερία και ψυχολογική ενηλικίωση πάνε χέρι χερι. Ελευθερία είναι το τέλος των ψευδαισθήσεων, είναι η σχέση πράξης και συνέπειας, είναι η σχέση δικαιώματος και υποχρέωσης. Είναι η επεξεργασία των φόβων μας, των ανασφαλειών μας.

Η ελευθερία δεν είναι μια συγκεκριμένη κατάσταση αλλά μια δυνατότητα. Η δυνατότητα πρόσβασης στο δυναμικό που κουβαλά ο καθένας εντός του αλλά ταυτόχρονα και μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουμε για μας, σε αυτό που ονειρευόμαστε και επιθυμούμε αλλά, από την άλλη και στην επίγνωση των ορίων μας.

Όπως συχνά αναφέρω στην ψυχοθεραπεία, θα μπορούσαμε να φανταστούμε συμβολικά τον ψυχισμό μας σαν ένα σπίτι με έπιπλα, που είναι όμως πολλές φορές τοποθετημένα με τέτοιο τρόπο που μας μπλοκάρουν την κίνηση, μας κάνουν την καθημερινότητα δύσκολη. Πηδάμε από το ένα για να πάμε στο άλλο, με μικρούς διαδρόμους ανάμεσα που μας δυσκολεύουν την εύκολη πρόσβαση, με έπιπλα κρυμμένα πάνω από άλλα, που θα ήταν πολύ πιο βοηθητικά αν ήταν άμεσα προσβάσιμα.

Αυτό είναι το δυναμικό μας. Ελευθερία είναι να μπορούμε να το αξιοποιήσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα. Να δούμε ακριβώς τι διαθέτουμε, να ξεκαθαρίσουμε και να διαμορφώσουμε τη διάταξη με τέτοιο τρόπο που θα κάνουμε την ζωή μας λειτουργική, όμορφη και απολαυστική. Θα εξοικονομήσουμε ενέργεια.
Ελευθερία δεν είναι όμως να πετάξω όλα τα έπιπλα και να πάρω καινούργια. Αυτό είναι ουτοπία.

Ο άνθρωπος γεννιέται με μια έμφυτη ανάγκη για τον Άλλον. Άλλωστε τα πρώτα αρκετά χρόνια της ζωής του είναι απόλυτα εξαρτημένος. Η εξάρτηση θα μπορούσε να θεωρηθεί και το αντίθετο της ελευθερίας. Αυτή η εξάρτηση μας ακολουθεί σε όλη μας την ζωή. Ψάχνουμε να βρούμε καταστάσεις και ανθρώπους να προσκολληθούμε, για να νιώσουμε ασφαλείς. Και έτσι μπερδεύουμε τις σχέσεις με την εξάρτηση. Ελευθερία είναι η δυνατότητα να κινούμαστε αβίαστα και ισορροπημένα ανάμεσα στην μοναδικότητα και την ατομικότητα και την σχέση με τον Άλλον. Η ελευθερία είναι διάκριση και επιλογή. Πότε θέλω τι; Αυτό που θέλω είναι εις βάρος κάποιου άλλου;

Ελευθερία είναι ισορροπία. Υπάρχουν άνθρωποι με πάρα πολύ ισχυρά θέλω. Έως μονομερή και άκαμπτα. Αν τους ρωτήσεις νιώθουν ελεύθεροι. Η αντίδραση όμως δεν είναι ελευθερία. Αν εγώ, για παράδειγμα, φοράω μόνο μαύρα ρούχα γιατί για κάποιο λόγο απεχθάνομαι τα άσπρα, είμαι ελεύθερος; Στην ουσία την επιλογή μου, τα άσπρα ρούχα την έχουν καθορίσει.

Ελευθερία δεν σημαίνει ΔΕΝ φοβάμαι. Ελευθερία σημαίνει μπορώ και νιώθω τους φόβους μου και αναρωτιέμαι πόσοι από αυτούς έχουν να κάνουν με το παρόν μου ή «απαντάνε» σε ανασφάλειες παλιότερων χρόνων και εμπειριών.

Όπως έλεγε ο Jean Paul Sartre, «ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος στην ελευθερία», εννοώντας πως η ελευθερία εμπεριέχει και μια μεγάλη ευθύνη που προκαλεί άγχος, ανησυχία και αμφισβήτηση. Η συνειδητοποίηση του εαυτού μας, των ορίων μας, της ευαλωτοτητας μας και των επιλογών μας, προκαλεί άγχος. Αυτό το άγχος μπορεί εύκολα να ενεργοποιήσει φοβίες ή επαναλαμβανόμενες ιδέες που θα μπλοκάρουν την ελευθερία μας αλλά θα μας προσφέρουν ασφάλεια. Θα ξαναγυρίσουμε στα περιορισμένα τετραγωνικά που μας προσφέρουν ασφάλεια. Από την άλλη η φαντασίωση των άπειρων τετραγωνικών και δυνατοτήτων, η παντελής έλλειψη περιορισμών είναι μια ψευδαίσθηση.

Η ελευθερία είναι η δυνατότητα επιλογών. Κάθε επιλογή όμως είναι και ένας «μικρός θάνατος». Όταν επιλέγω κάτι, αυτόματα αφήνω κάτι άλλο. Πόσο οξύμωρο και πόσο αληθινό όμως: ο δρόμος προς την ελευθερία περνάει από μια διαδοχική σειρά ματαιώσεων.

Ελευθερία είναι να έρθουμε σε επαφή με όλα τα εσωτερικευμένα υποσυνείδητα σενάρια που φτιάξαμε κατά την διάρκεια της ζωής μας. Είναι σαν να παίζουμε σε ένα έργο χωρίς να έχουμε επίγνωση του σεναρίου και των συμπρωταγωνιστών μας. Και χωρίς να το συνειδητοποιούμε εμπλεκόμαστε σε καταστάσεις που επιβεβαιώνουν τα ήδη υπάρχοντα σενάρια, χωρίς όμως εμείς ούτε να τα γνωρίζουμε πλήρως, ούτε να τα έχουμε εγκρίνει.

Τον τελευταίο χρόνο με την πανδημία η αίσθηση ελευθερίας μας έχει κλονιστεί σε όλα τα επίπεδα. Ο χωροταξικός περιορισμός έχει ενεργοποιήσει πολύ μεγάλο άγχος. Η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια επιπρόσθετα έχει φέρει πολύ μεγάλη ανακατωσούρα στα έπιπλα του σπιτιού που ανέφερα παραπάνω.

Θα αφιερώσω όμως, σύντομα, ένα ολόκληρο κείμενο στα συναισθήματα αυτά του βομβαρδισμού της ελευθερίας μας εξαιτίας της πανδημίας.

Πηγή:2020mag.gr

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Η κοινωνία ως οριακός ασθενής και η κυβέρνηση ως κακός θεραπευτής

 ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ

Μια κοινωνία στα όρια. Μία κοινωνία που αν ήταν ένας ασθενής θα μπορούσε κάποιος να του δώσει την διάγνωση του «οριακού ασθενούς».

Η πανδημία βρήκε την ελληνική κοινωνία σε "ανοσοκαταστολή".
Ήδη αποδυναμωμένη μεταπολιτευτικά, από κυβερνήσεις κατώτερες των προσδοκιών, που έπαιζαν εναλλάξ με τα ένστικτα ευδαιμονίας και διχασμού των πολιτών.

Ένα κράτος που ποτέ δεν κατάφερε να εμπνεύσει θεσμική εμπιστοσύνη στους πολίτες, πάρα μόνο όταν αυτοί οι θεσμοί κάλυπταν ευδαιμονικα κάποιες από τις πλασματικές ανάγκες τους. Και φυσικά μετά από κάθε αποθέωση έρχεται η αποδόμηση και ο κανιβαλισμός, γιατί ποτέ κανένας δεν μπορεί να σου καλύπτει τις ανάγκες. Απλά στο είχε υποσχεθεί για να σε χειραγωγήσει.

Η κοινωνία αποδυναμώθηκε ακόμα περισσότερο από την τεράστια οικονομική κρίση που κρατάει πάνω από 10 χρόνια, με μνημόνια, φρούδες ελπίδες, ενοχή, ακόμα περισσότερο διχασμό ανάμεσα σε «αυτούς που φταίνε και σε αυτούς που δεν φταίνε».

Είναι πια σαν ο εμφύλιος να έχει γίνει δομικό στοιχείο στον ψυχισμό των Ελλήνων που ό,τι και αν συμβαίνει, ανατρέχουν εκεί. Επίσης, το χρησιμοποιούν εξαιρετικά καλά οι κυβερνήσεις ως μέσο ελέγχου. Είναι πολύ γνωστή τακτική ότι η πρόκληση διχασμού, από τις οικογένειες μέχρι τις κοινωνίες, είναι η πιο αποδοτική τακτική χειραγώγησης γιατί στην ουσία ο διχασμός αποδυναμώνει. Είναι σαν να χωρίζω κάτι στα δύο.

Η πανδημία έχει φέρει στην επιφάνεια πολύ δύσκολα συναισθηματικά κομμάτια σε σχέση με την οριακότητα. Ήταν σαν στην αρχή της πανδημίας να μαζέψαμε όλες μας τις δυνάμεις για να αντιμετωπίσουμε «τον εχθρό», και μετά όταν είδαμε πόσο πολύ κρατάει, πόσο μας στοιχίζει συναισθηματικά, σχεσιακά, οικονομικά, πόσο «αδειάζει» την προσπάθεια μας η κυβέρνηση με το να μην αναλαμβάνει τις ευθύνες της, καταρρεύσαμε συναισθηματικά ως κοινωνία. Δεν είχαμε και τα ανάλογα αποθέματα.

Σε αυτή τη κατάρρευση έχουν βγει όλα τα συμπτώματα ενός «οριακού ασθενούς».

Το ξεκίνημα της ζωής ενός ανθρώπου στηρίζεται σε ένα δίπολο: από την μια ευδαιμονία και πληρότητα από την ικανοποίηση αναγκών και από την άλλη ακατανόμαστο άγχος και απειλές αφανισμού από την πλήρη εξάρτηση επιβίωσης. Ο αδύναμος ψυχισμός του βρέφους εκτίθεται σε άγχη αφανισμού και εκμηδένισης κάθε φορά που η ανάγκη του δεν ικανοποιείται. Οτιδήποτε του δημιουργεί στέρηση, το δυσαρεστεί, του διακινεί τρομερά άγχη. Όχι γιατί είναι κακομαθημένο, αλλά γιατί η επιβίωση του εξαρτάται από κάποιον άλλο ολοκληρωτικά, που αν αυτός ο άλλος δεν του ικανοποιήσει τις ανάγκες του, το βρέφος θα πεθάνει.

Προκειμένου το βρέφος να ανταπεξέλθει στο άγχος αυτό χρησιμοποιεί δύο πολύ βασικούς Μηχανισμούς Άμυνας: τη διάσπαση και την προβολή. Αυτοί οι δύο είναι και οι βασικοί μηχανισμοί που χρησιμοποιεί ένας οριακός ασθενής στην ενήλικη ζωή του.

Αυτοί οι δύο μηχανισμοί στην ουσία συνεργάζονται και αλληλοσυμπληρώνονται. Δηλαδή; Το βρέφος, ο οριακός ασθενής ή η οριακή κοινωνία αποσπά από τον εαυτό της το κομμάτι που την αγχώνει και το αποδίδει σε κάποιο εξωτερικό αντικείμενο, γεγονός ή ομάδα, που στη συνέχεια αντιμετωπίζει ως ο φορέας του κακού. Η επιθετικότητα έρχεται να θεραπεύσει το άγχος της αμφιβολίας. Το άγχος της αβεβαιότητας το αντικαθιστά η απατηλή σιγουριά που δίνουν τα στερεότυπα και οι προβολές. Και κάπως έτσι ξεκινάνε οι καθημερινοί εμφύλιοι.

Η έλλειψη ανοχής στο άγχος και την ματαίωση (και τα δύο αυτά οι πολίτες αυτής της χώρας τα έχουν νιώσει σε υπέρτατο βαθμό) και αφετέρου οι υπερβολικές απογοητεύσεις της πραγματικότητας δεν επιτρέπουν την ασφαλή εγκατάσταση μιας εμπιστοσύνης και έτσι αυξάνεται σε μεγάλο βαθμό η επιθετικότητα.

Όλη αυτή η διάσπαση και η προβολή των αρνητικών κομματιών που προκαλούνται από το τρομερό άγχος «αφανισμού» και επιβίωσης έρχονται να συμπληρώσουν κάποιοι άλλοι μηχανισμοί που εύκολα θα τους διακρίνεται να συμβαίνουν γύρω μας: ο μηχανισμός της εξιδανίκευσης και αυτός της υποτίμησης. Ένα βρέφος ή ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε οριακότητα θέλει να βλέπει τις εξωτερικές καταστάσεις (ενίοτε και κυβερνήσεις) σαν απόλυτα καλές ώστε να σιγουρευτεί ότι μπορεί να προστατευθεί. Επειδή όμως «εξιδανικευμένες καταστάσεις» δεν υπάρχουν προκειμένου να ανταπεξέλθει στο αφόρητο ψυχικό άγχος όταν όλα νιώθει ότι καταρρέουν, οδηγείται στην απόλυτη υποτίμηση και τον κανιβαλισμό ως μια κίνηση απόγνωσης ανάκτησης ελέγχου.

Στη κατάσταση που όλοι βιώνουμε τον τελευταίο καιρό η απόσταση μεγαλώνει. Ο άλλος γίνεται ο κίνδυνος. Η εξιδανίκευση του δικού μας και δαιμονοποίηση του άλλου λειτουργεί παντού. Αμφότεροι νιώθουν ότι κατέχουν την απόλυτη μοναδική αλήθεια.. Κάθε επιθετική πράξη δικαιώνεται για την προστασία του προσωπικού ιδανικού από τον αντίπαλο σφετεριστή. Σε καμία στιγμή σχάσης η σκέψη δεν ανθεί πάρα μόνο ο παραλογισμός. Η γνώμη γίνεται γεγονός.

Το επικίνδυνο διάγγελμα ενός πρωθυπουργού

Ακούγοντας χθες το διάγγελμα του Πρωθυπουργού, σφίχτηκε η ψυχή μου. Έβλεπα μπροστά μου τον «χειρότερο ψυχοθεραπευτή» που πυροδοτούσε για ακόμη μια φορά όλη την οριακότητα που ζει αυτή τη στιγμή ο ελληνικός λαός. Είναι σαν την απάντηση σε ένα ερώτημα: «τι ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ να κάνει ένας θεραπευτής με έναν οριακό ασθενή;». Αυτό ακριβώς που έκανε χθες ο πρωθυπουργός της χώρας.

Τι θα έπρεπε να κάνει; Αυτό που ο εξαιρετικός αναλυτής Winnicott λέει: «για να ηρεμήσουμε και προοδευτικά να θεραπεύσουμε έναν οριακό ασθενή θέλουμε ένα holding environment. Ένα σύστημα υποστηρικτικό που δεν θα βάζει λάδι συνέχεια στη φωτιά».

Πηγή:2020mag.gr

---

Η Σφήκα: Επιλογές

---

Διαβάστε Περισσότερα »